การทรงอิทธิพลขึ้นมาของเชนโมเดิร์นเทรดในบ้านเรา ก่อให้เกิดการเปลี่ยนแปลงกับระบบจัดจำหน่ายสินค้า FMCG ไม่น้อย ไล่ตั้งแต่ การนำเครื่องมืออย่าง “สเปซ แมเนจเม้นต์” เข้ามาบริหารพื้นที่ขายบนเชลฟ์ เพื่อให้ได้ยอดขายคืนกลับมาสูงสุด ทำให้แบรนด์ที่ไม่ติดอันดับ 1 – 3 ในตลาด แทบจะไม่เหลือพื้นที่ขายบนเชลฟ์ให้กับตัวเอง

หรืออย่างการนำเครื่องมือในการบริหารจัดการค้าปลีกโมเดิร์นเทรดเข้ามาใช้เพื่อเรียกส่วนต่างจากเจ้าของแบรนด์เพิ่ม เนื่องจากโมเดิร์นเทรดทั้งบิ๊กซี และเทสโก้ โลตัส รวมถึงคาร์ฟูร์ในอดีต ต่างขายสินค้าราคาถูกจนมีกำไรไม่มากนัก และวิธีที่จะสร้างกำไรเพิ่มขึ้นจนได้ตัวเลขกำไรที่ตั้งเป้าหมายเอาไว้ก็คือการสร้างเครื่องมือเหล่านั้นขึ้นมาเพื่อเรียกส่วนต่างของจีพีเพิ่มขึ้น เครื่องมือที่ว่านี้ก็มีอาทิ ค่าหัวเชลฟ์ ค่าแรกเข้า ค่าโปรโมชั่น หรือค่าการกระจายสินค้าเข้าสาขา เป็นต้น

ไม่เพียงแค่การสร้างปรากฏการณ์ใน 2 เรื่องที่กล่าวมาเท่านั้น แต่การขยายตัวเพิ่มขึ้นของเชนโมเดิร์นเทรดยังทำให้เกิดยี่ปั๊วสายพันธุ์ใหม่ที่เรียกตัวเองว่า “จ็อบเบอร์” หรือ “มือปืน” ที่เข้าไปซื้อสินค้าหลังร้านเป็นบิ๊กล็อตเพื่อนำมาขายต่อให้กับยี่ปั๊วในระบบเดิมอีกทอดหนึ่ง

การเกิดขึ้นของบรรดา “จ็อบเบอร์” หรือ “มือปืน” นี้ มาจากเหตุผลที่ว่า ผู้จัดการสาขาของโมเดิร์นเทรดแต่ละรายรายต่างต้องรับเป้าการขายจากบริษัทแม่ที่มีทั้งเป้าการขายรายวัน รายสัปดาห์ และรายเดือน เมื่อยอดขายไม่ได้ตามเป้าจึงมีการเปิดขายหลังร้านให้กับจ็อบเบอร์เหล่านั้นนำสินค้าไปกระจายขายต่อให้กับยี่ปั๊วหรือร้านโชวห่วยอีกทอดหนึ่ง

แม้จะมีกำไรไม่มากนัก ตัวเลขที่แหล่งข่าวในวงการให้มาน่าจะอยู่ที่ 0.5 – 1% แต่เมื่อถัวเฉลี่ยตัวเลขแล้ว สามารถทำกำไรได้ในระดับที่อยู่ได้ โดยมือปืนเหล่านั้นจะมีกำไรเพิ่มขึ้นจากของแถมที่ได้จากการซื้อบิ๊กล็อต รวมถึงสามารถหมุนเงินได้จากการใช้บัตรเครดิตที่มีเครดิตเทอมถึง 45 วัน และมีเรื่องของพ้อยท์ที่จะได้จากการใช้วงเงินผ่านบัตรเครดิต ทำให้จ็อบเบอร์ หรือมือปืน สามารถทำธุรกิจได้อย่างสบายๆ เพราะเป็น วิน วิน เกม ที่ได้ทั้งคู่ โดยเฉพาะโมเดิร์นเทรดที่สามารถระบายสินค้า และทำตัวเลขการขายได้ตามเป้าที่บริษัทแม่ให้ไว้

หากเปรียบไปแล้ว จ็อบเบอร์ หรือมือปืนนี้ ก็เหมือนกับยี่ปั๊วในอีกสายพันธุ์หนึ่ง เป็นยี่ปั๊วที่ไม่มีหน้าร้าน แต่อาศัยการซื้อสินค้าบิ๊กล็อตที่บางครั้งเป็นรถ 10 ล้อ แล้วกระจายออกไปยังร้านทั้งยี่ปั๊วในระบบเดิม และร้านค้าปลีกแบบดั้งเดิม โดยอาศัยการขายสินค้าราคาถูก ซึ่งบางครั้ง อาจจะเป็นการขายตัดราคาแข่งกับซัพพลายเออร์เจ้าของสินค้า

ทำให้มีซัพพลายเออร์บางราย หันไปใช้วิธีการรับมือด้วยการเข้าไปผูกเป็นพันธมิตรกับร้านยี่ปั๊วเพื่อป้องกันการขายตัดราคา ซึ่งไม่ส่งผลดีต่อภาพลักษณ์ของแบรนด์ที่ทำตลาด ความร่วมมือดังกล่าว ยังรวมถึงการวางแผนการทำตลาดเพื่อสนับสนุนการขายให้ การประมาณการยอดขาย เพื่อไม่ให้สต๊อกล้น เป็นต้น โดยซัพพลายเออร์อย่างสหพัฒน์มีการทำในส่วนนี้กับสินค้าที่ขายดีหรือหมุนเวียนเร็วอย่างมาม่า และผงซักฟอก 108 SHOP

จากออฟไลน์สู่ออนไลน์

จ็อบเบอร์ หรือมือปืน ฮิตอยู่พักใหญ่ แม้ในปัจจุบันก็ยังมีอยู่ แต่พัฒนาการของ “มือปืน” นั้น ได้ก้าวไปสู่สินค้าในกลุ่มอื่นๆ อย่างรองเท้หรือชุดกีฬาที่ปัจจุบันเริ่มมีพ่อค้า – แม่ค้าออนไลน์ หันไปตัดล็อตซื้อหลังร้านจากช้อปของแบรนด์ดังที่อยู่ในเอาท์เล็ตมอลล์

มือปืนกลุ่มนี้ แม้จะขายสินค้าของแบรนด์ต่างๆ ในราคาถูก เย้ายวนใจให้ซื้อ โดยจะทำกำไรจากการตัดบิ๊กล็อตที่อาจจะมีการท็อปอัพเปอร์เซ็นส่วนลดต่างๆ เข้าไป รวมถึงการใช้บัตรเครดิตในการซื้อเพื่อให้มีรอบการหมุนเงินที่ยาวขึ้น และสามารถเปลี่ยนพ้อยท์สะสมให้มีมูลค่าเพิ่มเข้าไปอีก

ยิ่งการไลฟ์ สตรีมมิ่งเพื่อขายสินค้าเป็นที่นิยมมากขึ้น เราจะได้เห็นพ่อค้า – แม่ค้า ที่มีวิธีการหาสินค้าในต้นทุนที่ต่ำลงไม่ต่างจากที่มือปืนในแวดวงสินค้า FMCG ทำ

ถือเป็นอีก 1 ปรากฏการณ์ที่เกิดขึ้นจากการทรงอิทธิพลของยักษ์โมเดิร์นเทรด......