ศ.ดร.สุรศักดิ์ วงศ์รัตนชีวิน รักษาการแทนรองอธิการบดีฝ่าย การศึกษา มหาวิทยาลัยขอนแก่น เผยแนวคิดสู่การพลิกหน้าการจัดการศึกษาครั้งใหญ่ของมหาวิทยาลัยขอนแก่นภายใต้นโยบาย Education Transformation ว่า ปัจจุบันประเทศไทยกำลังเผชิญวิกฤติการศึกษา ซึ่งเป็นไปตามการเปลี่ยนแปลงของสังคมโลก โครงสร้างประชากร และ เทคโนโลยีดิจิตอลมีส่วนอย่างยิ่งในการเปลี่ยนวิถีชีวิต มุมมอง ค่านิยม ของผู้คนทั่วไป เพราะฉะนั้นการศึกษาที่เป็นส่วนหนึ่งของสังคม จำเป็นต้องเปลี่ยนด้วยเช่นกัน
“ถ้ามหาวิทยาลัยไม่ปรับเปลี่ยน คนจะไม่มามหาวิทยาลัย ก็ไม่จำเป็นต้องมีมหาวิทยาลัย แม้ว่าปัจจุบันความสำคัญของปริญญาบัตรยังมีอยู่ แต่ในอนาคตอันใกล้ บริษัทที่รับสมัครงานอาจจะไม่ต้องการปริญญา ถ้าคุณเก่งเรื่องที่บริษัทต้องการอาจจะรับคุณทันที คุณจบวิศวะคุณอาจจะเป็นผู้จัดการใหญ่ธนาคารก็ได้ เพราะฉะนั้นความสำคัญของ มหาวิทยาลัยยังมีอยู่ แต่ต้องวางบทบาทหน้าที่ให้ถูกต้อง โดยเปลี่ยนให้นักศึกษาที่มามหาวิทยาลัยได้คุณค่าได้ประโยชน์มากกว่าปริญญา สภามหาวิทยาลัยขอนแก่น จึงให้นโยบายมาว่า ต้องเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่ ซึ่งท่านอธิการบดีตั้งว่าเป็นการ Transformation ในแง่การศึกษาหรือ Education Transformationเพราะฉะนั้นสิ่งที่มหาวิทยาลัยขอนแก่น จะดำเนินการในปี 2562 คือ การปรับเปลี่ยนรูปแบบการเรียนการสอน ระเบียบต่างๆ เพื่อให้สอดคล้อง ยืดหยุ่นกับการเปลี่ยนแปลงครั้งนี้” ศ.ดร.สุรศักดิ์ กล่าว
ศ.ดร.สุรศักดิ์ กล่าวด้วยว่า นโยบาย Education Transformation จะดำเนินการใน 4 ด้านหลักคือ
1.การเปลี่ยน Teaching Paradigm เป็น Learning Paradigm จากเดิมที่อาจารย์เน้นการสอนมาเป็นเน้นการเรียน เพื่อให้บัณฑิตตอบโจทย์ผู้ใช้บริการและเป็นกระบวนการสร้างความคิดให้แก่ผู้เรียน ทั้งนี้ อาจารย์ผู้สอนต้องตั้ง mindset ใหม่ วิธีการสอนจะต้องเปลี่ยน เช่น ในอดีตอาจารย์ lecture 2 ชั่วโมงเต็ม แต่การเรียนรู้แบบใหม่ อาจารย์ต้องทำระบบให้นักศึกษาเรียนรู้ แนะนำไม่ให้ออกนอกแนวทาง อาจจะให้นักศึกษาค้นคว้าไปก่อนด้วยตัวเอง เมื่อไม่เข้าใจ สามารถมาแลกเปลี่ยนความคิดเห็นกับผู้สอนในชม. เรียน เช่น ในเรื่องธุรกิจ อาจจะนำตัวอย่างการจัดการบัญชีมาดู และ วิจารณ์แทนที่จะนั่งฟังอย่างเดียว ซึ่งการเรียนลักษณะนี้จะสามารถนำไปปฏิบัติได้จริง เพราะฉะนั้นสิ่งที่ฝ่ายการศึกษาต้องทำคือนำความรู้ลักษณะนี้มาถ่ายทอดให้อาจารย์ได้ทราบ นอกจากนี้ ได้จัดโครงการนำผู้เชี่ยวชาญจากมหาวิทยาลัยทั้งในประเทศและต่างประเทศมาบรรยายเป็นประจำ เพื่อให้อาจารย์เห็นความสำคัญที่ต้องเปลี่ยนแปลง ซึ่งเราหวังว่าอาจารย์ที่ปรับเปลี่ยนแนวคิด และ วิธีการถ่ายทอดความรู้จะมีเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ เป็นแรงจูงใจให้อาจารย์ท่านอื่นๆ เห็นและทำตาม
2.Lifelong learning การเรียนรู้ตลอดชีวิต จัดการศึกษารูปแบบใหม่ที่ทุกช่วงวัยสามารถมาศึกษาความรู้ได้ มีหลักสูตรที่เป็นหลักสูตรประกาศนียบัตร (Non-degree) มากเพิ่มขึ้น ซึ่งสามารถเรียนออนไลน์ หรือ interactive ก็ได้ โดยไม่จำเป็นต้องมามหาวิทยาลัย เน้นความสนใจเป็นหลัก สามารถเรียนซ้ำเพื่อให้ได้เกรดที่สูงขึ้นได้ โดยอายุไม่ใช่เงื่อนไข แม้ว่าจะอยู่ ป.6 ก็สามารถเรียนวิชาปริญญาเอกได้ หากเรียนไหว แต่ไม่ได้รับปริญญา แต่จะได้รับก็ต่อเมื่อจบ ตรี โท ตามลำดับก่อน วิชาที่เรียนสามารถเก็บสะสม เครดิตแบงก์ไปเรื่อยๆ โดยคณะจะเป็นผู้ประกาศว่า วิชานี้เก็บได้กี่ปี ทั้งนี้สภามหาวิทยาลัยจะเป็นผู้วางแนวระยะเวลาสูงสุดไว้ รายวิชาเล็ก - ใหญ่ สามารถทำหน่วยกิตสะสมได้ทั้งหมด เมื่อครบตามเกณฑ์ สกอ. จะสามารถยื่นรับปริญญาได้ เพราะฉะนั้นต่อไปนักศึกษาอาจจะเรียนปริญญาตรี 1 ปี ขณะเดียวกันนักศึกษามหาวิทยาลัยขอนแก่นในปัจจุบันอาจจะทำลักษณะนี้ได้ ยกตัวอย่าง นักศึกษาเกษตรศาสตร์ ต้องการปริญญา MBA ช่วงว่างขณะเรียนปริญญาตรี สามารถเรียนบางวิชาของ MBA เก็บไว้ เมื่อจบปริญญาตรีเกษตรศาสตร์ อาจจะเหลืออีกนิดเดียวก็ขอรับปริญญา MBA ได้เช่นกัน
ทั้งนี้ช่วงแรกจะเปิดหลักสูตรที่ไม่มีสภาวิชาชีพกำกับ เช่น บริหารธุรกิจ บัญชี การธนาคาร ลำดับต่อมาจึงจะเปิด สาขาวิชาที่มีสภาวิชาชีพกำกับ เช่น แพทย์ พยาบาล ทันตแพทย์ วิศวกรรม แต่ขณะเดียวกันมหาวิทยาลัยต้อง ปฏิบัติตามให้สอดคล้องกับแนวทางของสภาวิชาชีพ ซึ่งวิชาดังกล่าว ไม่สามารถที่จะเรียนสั้นได้เพราะต้องใช้เวลาในการเรียนปฏิบัติด้วย