เพราะความปลอดภัยของทุกคนคือ “สิ่งสำคัญ” รพ.กรุงเทพ ตระหนักถึงความเสี่ยงของการแพร่ระบาดเชื้อไวรัส COVID-19 โดยมีมาตรการที่สำคัญคือ การคัดกรองผู้มีความเสี่ยงก่อนเข้าสู่โรงพยาบาลเพื่อให้มั่นใจว่าโรงพยาบาลเป็นพื้นที่ปลอดภัยสำหรับผู้มาเข้ารับบริการทางการแพทย์ ภายใต้การดูแลจากทีมแพทย์และบุคลากรการแพทย์ที่มีประสบการณ์

นพ.เอกกิตติ์ สุรการ ผู้อำนวยการศูนย์อุบัติเหตุและศูนย์ศัลยกรรม รพ.กรุงเทพ กล่าวว่า ในสถานการณ์ที่มีการระบาดของเชื้อไวรัส COVID-19 รพ.กรุงเทพ มีมาตรการสำคัญในการตรวจรักษาและคัดแยกผู้รับการรักษาถ้าเข้าเกณฑ์ตามนิยามการเฝ้าระวัง COVID-19 เริ่มตั้งแต่การคัดกรองและซักประวัติผู้ป่วยอย่างละเอียด ณ จุดทางเข้ารพ. ผู้ป่วยที่เข้าเกณฑ์สอบสวนโรค (Patient under Investigation : PUI)หรือผู้ป่วยที่ต้องสงสัยการติดเชื้อ จะเข้ารับการตรวจทางห้องปฏิบัติการที่คลินิกคัดกรองโรคระบบทางเดินหายใจ ที่รพ.ชีวาทรานสิชั่นนัลแคร์ แยกออกจากพื้นที่บริการหลักของรพ. ผู้ป่วยจะได้รับการแยกรักษาในวอร์ด Cohort Ward ที่มีการแยกสัดส่วนออกจากโรงพยาบาล มีหุ่นยนต์ส่งอาหาร ยา (HealthyBot) เข้ามาเป็นสื่อกลางในการสื่อสารระหว่างผู้ป่วยและญาติ และการใช้อุปกรณ์ Tytocare อุปกรณ์ตรวจวัดสุขภาพเบื้องต้น ตัวช่วยเพื่อปรึกษาแพทย์ออนไลน์ (Teleconsultation) ช่วยเชื่อมต่อปฏิสัมพันธ์ระหว่างแพทย์และผู้ป่วยโดยลดการสัมผัสใกล้ชิดลดความเสี่ยงในการติดเชื้อนอกจากนี้ยังใช้ Isolation Stretcher ในการเคลื่อนย้ายผู้ป่วยที่มีการติดเชื้อทางเดินหายใจภายใต้ความดันลบ เพื่อป้องกันการแพร่กระจายเชื้ออีกช่องทางหนึ่ง

ในด้านศัลยกรรม รพ.กรุงเทพ มีแนวทางปฏิบัติในการผ่าตัดและ/หรือการทำหัตถการในสถานการณ์ที่มีการแพร่ระบาดของเชื้อไวรัส COVID-19ดังนี้ 

1. ผู้ป่วยที่มีภาวะเร่งด่วนทางศัลยกรรม(Surgical Emergency) (อ้างอิง ตามประกาศคณะกรรมการการแพทย์ฉุกเฉิน เรื่อง หลักเกณฑ์ประเมินเพื่อคัดแยกระดับความฉุกเฉินและมาตรฐานการปฏิบัติการฉุกเฉิน พ.ศ.2554)สามารถผ่าตัดได้โดยผู้ป่วยจะได้รับการตรวจการหาเชื้อไวรัส COVID-19ก่อนและหลังการผ่าตัด48 ชั่วโมง บุคลากรทุกคนในทีมผ่าตัดที่ปฏิบัติงานใกล้ชิดผู้ป่วยน้อยกว่า 1 เมตรและ/หรือร่วมทำหัตถการที่เกิดละอองฝอยขนาดเล็ก เช่น การใส่ท่อช่วยหายใจ จะต้องสวมเครื่องป้องกันร่างกายประกอบด้วยชุดคลุมร่างกาย Coverall และหน้ากาก N95, กระจังกันใบหน้า, หมวกคลุมผม, ถุงมือผ่าตัดและถุงหุ้มขา สำหรับพยาบาลช่วยทั่วไป(Circulating Nurse) จะต้องสวมเครื่องป้องกันร่างกายประกอบด้วยหมวกคลุมผม หน้ากากอนามัย กระจังกันใบหน้า และปฏิบัติตามมาตรฐานการป้องกันโรคติดเชื้ออย่างเคร่งครัดโดยหลังผ่าตัดแล้วจะให้ผู้ป่วยพักรักษาตัวในหอผู้ป่วยที่รองรับผู้ติดเชื้อไวรัสCOVID-19(Cohort ward) จนกระทั่งพ้นระยะเฝ้าระวัง 14 วัน หรือมีการตรวจยืนยันไม่พบCOVID19พร้อมทั้งจำกัดการเยี่ยมไข้ คือ กำหนดเวลาจำนวนญาติและผู้เยี่ยมไข้ตามแนวทางที่กำหนดไว้

2. ผู้ป่วยศัลยกรรมทั่วไป ในรายที่มีความจำเป็นต้องผ่าตัดแต่ภาวะของโรคไม่เร่งด่วน แนะนำให้เลื่อนการผ่าตัดในผู้ป่วยทุกรายที่มีประวัติการเดินทางมาจากประเทศเสี่ยงหรือพื้นที่เสี่ยงจนกระทั่งพ้นระยะเฝ้าระวัง 14 วัน หลังจากนั้นให้ผู้ป่วยตรวจการหาเชื้อ COVID-19ก่อน เมื่อผลไม่พบ(Not Detected) สามารถนัดผ่าตัดได้โดยให้ผู้ป่วยพักรักษาตัวอยู่ในวอร์ดทั่วไป 

3. หลีกเลี่ยงวิธีการผ่าตัดที่ทำให้เกิดละอองฝอยขนาดเล็ก (Aerosol Particle) เลือกใช้การระงับความรู้สึกด้วยวิธีการให้ยาชาเฉพาะตำแหน่ง (Local Anesthesia) หรือเฉพาะส่วน (Regional Anesthesia) รวมไปถึงการให้ยาระงับความรู้สึกระดับปานกลางและระดับลึก (Moderate/Deep Sedation) เพื่อลดโอกาสการแพร่และกระจายของเชื้อไวรัส

ศูนย์ศัลยกรรม รพ.กรุงเทพ ให้ความสำคัญกับความปลอดภัยของผู้เข้ารับบริการทุกท่านเนื่องด้วยการตรวจรักษาทางศัลยกรรมมีความแตกต่างจากแพทย์สาขาอื่น คือ ผู้ป่วยและแพทย์ต้องมีการสัมผัสใกล้ชิดในขั้นตอนของการตรวจรักษา ศัลยแพทย์และทีมผ่าตัดต้องสัมผัสกับเนื้อเยื่อ เลือด และสารคัดหลั่งจากผู้ป่วยตลอดเวลาที่ผ่าตัด การดมยาสลบจะทำให้เกิดละอองฝอยขนาดเล็กลอยในอากาศที่เรียกว่า Aerosol ศูนย์ศัลยกรรมจึงเพิ่มมาตรการป้องกันโรคที่มีประสิทธิภาพเพื่อลดความเสี่ยงในการสัมผัสโรคทุกขั้นตอนในการตรวจรักษาผู้ป่วยทุกคน และมีมาตรฐานการป้องกันการสัมผัสเชื้อไวรัสตามระดับความเสี่ยงดังนี้ 

การตรวจผู้ป่วยนอก การตรวจรักษาผู้ป่วยมีโอกาสสัมผัสละอองฝอย(Droplet)ที่เกิดจากการไอ การจาม การพูดคุยใกล้ชิดการตรวจผู้ป่วยทุกรายต้องใช้มาตรการป้องกันละอองฝอย (Droplet precaution)ประกอบด้วยการล้างมือ และการใช้อุปกรณ์ป้องกัน ได้แก่ หน้ากากอนามัย(Surgical mask) กระจังกันใบหน้า (Face shield Gloves) ผู้ป่วยสวมหน้ากากผ้าหรือหน้ากากอนามัย(Face mask)บริการที่แผนกผู้ป่วยนอกมีความเสี่ยงในลักษณะเดียวกันได้แก่ การผ่าตัดเล็ก การทำแผล การเจาะเลือด ผู้ป่วยที่เข้าข่ายสัมผัสโรคหรือมีอาการระบบทางเดินหายใจจะได้รับบริการที่คลินิกพิเศษแยกจากผู้ป่วยปกติ

การผ่าตัด และการควบคุมการติดเชื้อในห้องผ่าตัด

• มีการออกแบบห้องผ่าตัดเพื่อลดการสะสมเชื้อโรค 
• อากาศในห้องผ่าตัดมีระบบกรองอากาศให้ปราศจากเชื้อก่อนส่งเข้าไปในห้องและมีระบบหมุนเวียนนำอากาศที่อาจมีการปนเปื้อนออกจากห้องผ่าตัดอย่างสม่ำเสมอ 

มีการควบคุมอุณหภูมิและความชื้นในอาทชนิด Coverall หรือใช้ชุดป้องกันชนิดพิเศษที่มีระบบกรองอากาศเพื่อกำจัดไวรัสชนิด Powered Air-Purifier Respirator (PAPR)

สรุปการเตรียมพร้อมของทีมผ่าตัดโรงพยาบาลกรุงเทพ มีทีมแพทย์ ทีมพยาบาล ห้องผ่าตัด และอุปกรณ์ป้องกันส่วนบุคคลสำหรับการผ่าตัดฉุกเฉิน เพื่อให้ผู้ป่วยทุกคนที่มีภาวะเร่งด่วนทางศัลยกรรมได้รับการรักษาทันเวลาภายใต้มาตรฐานความปลอดภัยขั้นสูงสุดสร้างความมั่นใจให้กับประชาชนทุกคนที่มาใช้บริการ