“สังคมไร้เงินสด” (Cashless Society) เป็นอีกหนึ่งประเด็นทางสังคมที่กำลังได้รับความสนใจ เมื่อนานาอารยประเทศกำลังเลิกใช้เงินสด และมีแนวโน้มว่า อีกไม่นานประเทศไทยก็จะก้าวสู่ยุคสมัยนี้เช่นเดียวกัน

แม้วันนี้ อาจจะเกิดคำถามตามมาว่า ประเทศไทยพร้อมแล้วหรือที่จะก้าวเข้าสู่ Cashless Society แต่ก็มีเหตุผลสนับสนุนที่น่าสนใจว่า ทำไมประเทศไทยจึงควรทรานส์ฟอร์มประเทศให้เข้าสู่สังคมไร้เงินสดโดยเร็ววัน

โดยเมื่อวันที่ 1 กันยายนที่ผ่านมา พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา นายกรัฐมนตรีและหัวหน้าคณะรักษาความสงบแห่งชาติ ได้กล่าวผ่านรายการ “ศาสตร์พระราชา สู่การพัฒนาอย่างยั่งยืน” ออกอากาศผ่านโทรทัศน์รวมการเฉพาะกิจ ถึงการสนับสนุนการใช้ระบบชำระเงินอิเล็กทรอนิกส์ (e-Payment) เพื่อให้ประชาชนเกิดความสะดวกสบาย ไม่ต้องถือเงินสด ไม่ต้องกังวลเรื่องเงินทอน หรือเงินหล่นหาย และยังเสริมสร้างความเข้มแข็งให้กับระบบการเงินโดยภาพรวมอีกด้วย

ก่อนหน้านี้ เพื่อให้การชำระเงินของประเทศมีความเชื่อมโยง และมีประสิทธิภาพมากขึ้น ทางกระทรวงการคลังจึงได้ร่วมกับธนาคารแห่งประเทศไทยจัดทำแผน National e-Payment ของประเทศขึ้น โดยได้รับความร่วมมือกับธนาคารพาณิชย์ เพื่อวางโครงสร้างพื้นฐานการชำระเงินที่สะดวก ประหยัด ปลอดภัย และเป็นธรรม มีการดำเนินงานแบ่งเป็นโครงการต่างๆ ได้แก่ โครงการพร้อมเพย์ที่เป็นโครงการชำระเงินผ่านโทรศัพท์มือถือ หรือระบบอินเตอร์เน็ต

ล่าสุดมีผู้ลงทะเบียนแล้วกว่า 32 ล้านเลขหมาย และมีการโอนเงินสะสมกว่า 100,000 ล้านบาท

จากตัวเลขนี้ เราพอจะมองเห็นถึงแนวโน้มของจำนวนผู้ใช้ที่จะยังคงสูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง ซึ่งผลพลอยได้ของสังคมไร้เงินสด ก็คือ ถ้าไม่มีตู้เอทีเอ็มก็ไม่มีปัญหาการงัดแงะตู้เพื่อโจรกรรมเงินในตู้ และการคอร์รัปชั่นก็จะน้อยลงเพราะไม่สามารถรับเงินสดเป็นใบๆ ได้ อีกทั้งยังเอื้อต่อระบบการจัดเก็บภาษีสรรพากรที่จะเก็บได้อย่างเต็มเม็ดเต็มหน่วยมากกว่า

ที่สำคัญ นักการธนาคารเชื่อว่า Cashless จะช่วยลดความเหลื่อมล้ำอย่างแท้จริง เพราะ Financial Inclusion จะเกิดขึ้นในสังคมไร้เงินสด คนจะเข้าถึงธุรกรรมทางการเงินได้ง่ายยิ่งขึ้น  เอื้อประโยชน์ให้กับธุรกิจรายย่อยที่ต้องการกู้เงินเพื่อขยายธุรกิจได้ง่ายขึ้น เพราะมีบันทึกทางการเงินที่เสมือนเป็นเครดิตทางการเงินของตนเองได้ดี

 มาดูกันว่า ทำไมประเทศไทยจึงควรจะเป็น “สังคมไร้เงินสด” หรือ Cashless Society

เพราะการใช้เงินสด ทำให้ประเทศต้องสูญเสียเงินไปกับระบบการจัดการเงินในหลายๆ ด้าน ดังนี้      

ตัวเลขเหล่านี้กำลังบอกเราถึง “ต้นทุน” ที่เกิดขึ้นในกระบวนการจัดการเงินสด แม้ว่าเงินสดจะอยู่กับที่ไม่เคลื่อนไหว ก็ยังต้องมีต้นทุนการจัดการในระดับหนึ่ง แต่ยิ่งเมื่อเงินสดออกไปหมุนเวียนในระบบก็ยิ่งต้องมีองค์ประกอบต่างๆ ในการจัดการดูแล

ว่ากันตั้งแต่การผลิตธนบัตรใหม่ การนับคัดธนบัตร การหมุนเวียนธนบัตรเก่าออกจากระบบ เช่น การทำลาย หรือรีไซเคิลธนบัตร การติดตั้งตู้เอทีเอ็ม รวมถึงการขนส่งธนบัตรเพื่อนำไปไว้ในจุดต่างๆ ซึ่งต้องมีการดูแลรักษาความปลอดภัยที่เข้มงวด อีกทั้งยังต้องมีการบริหารจัดการในจุดต่างๆ ที่ตู้เอทีเอ็มไปตั้งอยู่ เหล่านี้ล้วนเป็นต้นทุนที่เพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง

แต่ที่สุดแล้ว ผู้คนในสังคมก็ยังมีข้อกังวลในเรื่องต่างๆ เช่น ความเป็นส่วนตัว ความปลอดภัย โดยเฉพาะในโลกของไซเบอร์ที่ปัญหาของแฮคเกอร์ยังคงเป็นปัญหาใหญ่

หากวัดกันในระดับโลก ประเทศสวีเดน จะเป็นประเทศแรกที่ก้าวเข้าสู่ Cashless Society ได้เร็วที่สุด ส่วนในเอเชียตอนนี้มีพี่ใหญ่อย่าง ประเทศจีน นำร่องก่อนเป็นประเทศแรกในภูมิภาคนี้ ตามมาด้วยสิงคโปร์ หรือแม้แต่อินเดียก็น่าจับตามองเป็นอย่างยิ่ง และจะยังมีแรงกระเพื่อมจากกระแส Cashless เกิดขึ้นทั่วโลกอย่างแน่นอน

สำหรับประเทศไทย วันนี้ยังเป็นเพียงแค่จุดเริ่มต้นที่เรายังต้องเรียนรู้กันอีกมาก เพื่อจะก้าวให้ทันกับนานาประเทศ หลังจากนี้จึงต้องติดตามดูกันต่อไปอีกยาวๆๆๆ