จากการที่ พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดชทรงเล็งเห็นถึงการนำทรัพยากรธรรมชาติ และปัจจัยทางการเกษตร ที่ประเทศไทยของเรามีอยู่แล้ว นำมาใช้อย่างประหยัดและเกิดประโยชน์สูงสุด เพื่อช่วยเหลือเกษตรกร และเสริมสร้างอาชีพทางด้านเกษตรกรรม ซึ่งเป็นอาชีพหลักของราษฎรส่วนใหญ่ จึงก่อให้เกิดโครงการส่วนพระองค์ สวนจิตรลดาขึ้นมา  โครงการส่วนพระองค์ สวนจิตรลดาเป็นโครงการส่วนพระองค์ที่เกี่ยวกับการเกษตร โดยเน้นหลักให้เห็นถึงคุณค่าของ ทรัพยากรธรรมชาติ ด้วยขั้นตอนการผลิตที่ง่ายไม่ซับซ้อน อาศัยหลักวิชาการความรู้ทางด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีมาช่วยในการศึกษาค้นคว้าและทดลอง โดยโครงการนี้เป็นโครงการที่พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดชทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ใช้พื้นที่บางส่วนของพระตำหนักจิตรลดารโหฐาน พระราชวังดุสิต ในการดำเนินการ  และยังพระราชทานพระราชทรัพย์ส่วนพระองค์ในการริเริ่มดำเนินงานบางส่วน

โครงการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อเป็นโครงการศึกษาทดลอง และเป็นตัวอย่าง จึงมีพระบรมราชานุญาตให้บุคคลกลุ่มต่างๆ ที่สนใจสามารถเข้าเยี่ยมชม และศึกษากิจการได้ ในแต่ละปีจึงมีผู้เข้ามาศึกษาดูงานโครงการต่างๆ รวมทั้งคณะบุคคลสำคัญต่างๆ  เข้าเยี่ยมชมเป็นจำนวนมาก

ในส่วนของโครงการย่อยต่างๆ ของโครงการส่วนพระองค์ สวนจิตรลดา ที่มีอยู่มากมาย ล้วนเป็นโครงการที่ดำเนินการโดยไม่หวังผลตอบแทน แต่มีกระบวนการบริหารจัดการด้านการเงินให้สามารถเลี้ยงตัวเองได้ โดยไม่ต้องใช้เงินงบประมาณหลวงรายปีมาสนับสนุนตั้งแต่ต้นของการดำเนินการ เป็นการปฏิบัติงานตามแนวพระราชดำริเพื่อประโยชน์ของประเทศ ทั้งในด้านเศรษฐกิจ สังคม และสิ่งแวดล้อมอย่างแท้จริง 

การดำเนินงานของโครงการส่วนพระองค์ สวนจิตรลดา สามารถแบ่งได้เป็น ๒ ลักษณะ คือ

๑. โครงการแบบไม่ใช่ธุรกิจ

๒. โครงการกึ่งธุรกิจ

โครงการแบบไม่ใช่ธุรกิจ

เป็นโครงการที่สนองแนวพระราชดำริของพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช  เกี่ยวกับการพัฒนาประสิทธิภาพการผลิตทางการเกษตร โดยให้ความสำคัญกับการพัฒนาคุณภาพชีวิตของเกษตรกรในระยะยาว เพื่อให้เกษตรกรสามารถพึ่งพาตนเองได้  ควบคู่ไปกับการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ    โดยได้รับคำปรึกษาและการสนับสนุนจากหน่วยงานทั้งภาครัฐ และเอกชนที่เกี่ยวข้องต่างๆ 

ส่วนหนึ่งของโครงการไม่ใช่ธุรกิจ ได้แก่              

๑. โครงการนาข้าวทดลอง

สืบเนื่องจากที่พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดชทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ฟื้นฟูพระราชพิธีพืชมงคลจรดพระนังคัลแรกนาขวัญในปีพ.ศ. ๒๕๐๓  ต่อมาในปีพ.ศ. ๒๕๐๔ ทรงให้กรมการข้าว กระทรวงเกษตรและสหกรณ์  (ในขณะนั้น) ทดลองนำข้าวพันธุ์ต่างๆ ทั้งพันธุ์ข้าวเจ้าและข้าวเหนียวจากทั่วประเทศมาทดลองปลูกในแปลงนาข้าวทดลองในลักษณะต่างๆ ทั้งแบบนาดำ และนาหว่าน ที่ปลูกในพื้นที่ลุ่มมีน้ำขัง และข้าวไร่ หรือข้าวหยอดหลุม ซึ่งเป็นลักษณะการทำนาบนที่ดอน และที่สูง นอกจากนี้ยังมีการปลูกพืชหมุนเวียนชนิดต่างๆ เช่น พืชตระกูลถั่ว ทานตะวัน ในแปลงนาทดลอง เพื่อบำรุงดิน และเป็นการใช้พื้นที่ให้เกิดประโยชน์สูงสุด

โดยในปีแรก พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดชทรงขับรถไถนาเตรียมแปลงปลูกข้าว ทรงหว่านข้าว และทรงเกี่ยวข้าวด้วยพระองค์เอง

๒. โครงการป่าไม้สาธิต

ด้วยทรงเป็นห่วงสภาพป่ายางนาบริเวณอำเภอท่ายาง จังหวัดเพชรบุรี พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดชได้ทรงเพาะเมล็ดต้นยางนาด้วยพระองค์เอง ที่วังไกลกังวล อำเภอหัวหิน  จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ และทรงปลูกกล้าไม้ยางในพื้นที่พระตำหนักสวนจิตรลดา ต่อมาทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้นำพันธุ์ไม้ต่างๆ จากทั่วประเทศมาปลูกเพิ่มเติม ในลักษณะป่าไม้สาธิต

พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดชทรงมีพระราชกระแสรับสั่งว่า

"ต่อไปนักเรียนที่เรียนเกี่ยวกับเกษตร ต้องรู้จักพันธุ์ไม้จะได้มาทัศนศึกษาโครงการเกษตรต่างๆ ได้ในสวนจิตรลดา"

๓. การเพาะเลี้ยงปลานิล

พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดชทรงทำการศึกษาเกี่ยวกับการเลี้ยงปลา เพื่อเป็นอาหารประเภทโปรตีน ที่มีคุณภาพดี และราคาถูก สำหรับประชาชนโดยเฉพาะในถิ่นทุรกันดารที่มีฐานะยากจน ด้วยทรงห่วงสุขภาพอนามัยของประชาชนเหล่านั้น

ในปีพ.ศ. ๒๕๐๘  สมเด็จพระจักรพรรดิอากิฮิโต แห่งประเทศญี่ปุ่น (ขณะทรงดำรงพระอิสริยยศเป็นมกุฎราชกุมาร) ได้น้อมเกล้าฯ ถวายพันธุ์ปลา Tilapia Nilotica ซึ่งต่อมาพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช ได้พระราชทานชื่อพันธุ์ปลาดังกล่าวว่า "ปลานิล" ซึ่งมาจากทับศัพท์ชื่อวิทยาศาสตร์ คำว่า Nilotica และพระราชทานพันธุ์ปลานิลเพื่อให้เกษตรกรนำไปขยายพันธุ์และบริโภคต่อไป

๔. พลังงานทดแทน

พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช ทรงมีพระวิสัยทัศน์อันยาวไกล ทรงตระหนักถึงปัญหาพลังงานของประเทศ ในระยะแรกมีการน้อมเกล้าฯ ถวายกังหันลม เพื่อใช้ในการศึกษาเกี่ยวกับการใช้พลังงานลม ซึ่งเป็นพลังงานชนิดที่ใช้แล้วไม่หมดไป มาใช้ทดแทนพลังงานไฟฟ้าในการสูบน้ำ 

ต่อมาในปีพ.ศ. ๒๕๒๘ พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดชทรงมีพระราชกระแสรับสั่งให้ศึกษาต้นทุนการผลิตแอลกอฮอล์จากอ้อยเพื่อใช้เป็นพลังงานทดแทน ด้วยทรงห่วงว่าในอนาคตอาจเกิดเหตุการณ์น้ำมันขาดแคลน หรืออ้อยราคาตกต่ำ และได้พระราชทานพระราชทรัพย์ส่วนพระองค์ในการเริ่มดำเนินการ 

จากการศึกษาทดลอง โครงการส่วนพระองค์ สวนจิตรลดา สามารถนำแอลกอฮอล์ซึ่งผลิตจากผลผลิตหรือวัสดุเหลือใช้ทางการเกษตรมาผสมกับน้ำมันเบนซินในการผลิตแก๊สโซฮอล์ ต่อมามีการค้นคว้า วิจัยเกี่ยวกับการผลิตไบโอดีเซลจากน้ำมันพืชหรือน้ำมันสัตว์ที่ใช้แล้วจากครัวเรือนและอุตสาหกรรมอาหาร

นอกจากนี้ ยังมีการน้อมเกล้าฯ ถวายโดยหน่วยงานทั้งภาครัฐและเอกชน เพื่อการศึกษาเกี่ยวกับพลังงานทดแทนต่างๆ ได้แก่ ระบบผลิตน้ำเย็นโดยใช้พลังงานความร้อนจากแกลบ บ้านพลังงานแสงอาทิตย์ เพื่อศึกษาเกี่ยวกับการใช้พลังงานแสงอาทิตย์ในการผลิตกระแสไฟฟ้า และกังหันลมเพื่อศึกษาเกี่ยวกับการใช้พลังงานลมในการผลิตกระแสไฟฟ้า 

โครงการกึ่งธุรกิจ

โครงการกึ่งธุรกิจ เป็นการศึกษาทดลองเกี่ยวกับการแปรรูปผลิตภัณฑ์จากการเกษตร มีการจำหน่ายผลิตภัณฑ์ในราคาย่อมเยาในรูปแบบที่ไม่หวังผลกำไร แต่มุ่งส่งเสริมให้ประชาชนได้บริโภคผลิตภัณฑ์ที่ผลิตภายในประเทศ ซึ่งมีคุณภาพ และราคาไม่แพง

ผลิตภัณฑ์ของโครงการส่วนพระองค์ สวนจิตรลดามีความหลากหลาย โดยเฉพาะผลิตภัณฑ์ที่คนทั่วไปรู้จักกันดี คือ นมผงอัดเม็ดสวนจิตรลดา 

๑. ตราสินค้าสวนดุสิตและสวนจิตรลดา

ในปีพ.ศ. ๒๕๐๕ ได้มีบริษัทเอกชน และกรมปศุสัตว์ ร่วมน้อมเกล้าฯ ถวายโคนมพันธุ์ผสมจำนวนหนึ่ง พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดชทรงพระราชทานพระราชทรัพย์ส่วนพระองค์ที่มาจากการขายหนังสือหลักวิชาการดนตรีที่ พระเจนดุริยางค์ ได้ทูลเกล้าฯ ถวายลิขสิทธิ์ จำนวน ๓๒,๘๖๖.๗๓ บาท นำมาสร้างโรงโคนมขึ้นในบริเวณสวนจิตรลดา จึงได้ถือกำเนิดมาเป็น โรงโคนมสวนจิตรลดา

การสร้างโรงโคนมสวนจิตรลดานี้ มีวัตถุประสงค์คือ ส่งเสริมและเผยแพร่การเลี้ยงโคนมอย่างถูกวิธี โดยสาธิตการดำเนินงานแก่เกษตรกร เมื่อแม่โคตกลูก และทำการรีดนม น้ำนมที่เหลือจากการแบ่งให้ลูกโค จะนำไปจำหน่าย หลังจากมีจำนวนโคนมเพิ่มขึ้น ทั้งจากแม่โคที่ให้ลูกทุกปี และมีผู้น้อมเกล้าฯ ถวายสมทบ ทำให้สามารถผลิตน้ำนมออกจำหน่ายได้มากขึ้น มีรายได้สะสม จนสามารถขยายงานออกไปตามลำดับ ทั้งในด้านการผลิตน้ำนม การตรวจสอบและควบคุมคุณภาพน้ำนมดิบ และการส่งเสริมอาชีพให้แก่เกษตรกร

ต่อมาได้เกิดภาวะนมสด ล้นตลาด พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดชพระราชทานความช่วยเหลือ โดยทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้สร้างโรงนมผงขนาดเล็กขึ้น เพื่อรับซื้อน้ำนมมาผลิตนมผงเป็นการแก้ปัญหานมสดล้นตลาด และใน วันที่ ๗ ธันวาคม พ.ศ. ๒๕๑๕ พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดชเสด็จพระราชดำเนินทรงเปิดโรงงานผลิตนมผง พร้อมทั้งพระราชทานชื่อว่า โรงนมผงสวนดุสิต มีพระราชดำรัสในพิธีเปิด ความว่า

"วันนี้จึงเป็นวันที่สำคัญเพราะโรงงานนี้เป็นโรงงานตัวอย่าง และจะดำเนินการเป็นตัวอย่าง สำหรับกสิกรและผู้ที่สนใจในการผลิตนมในประเทศไทย โรงงานนี้เป็นแห่งแรกที่ทำขึ้นในเมืองไทยและก็เป็นที่น่าภูมิใจว่าคนไทยได้ออกแบบและเป็นผู้สร้าง ขอให้ถือว่าโรงงานนี้เป็นโรงงานตัวอย่าง   ใครอยากได้ความรู้ ใครอยากที่จะทำกิจการโคนมให้สำเร็จให้ก้าวหน้า และเป็นประโยชน์แก่ตน แก่เศรษฐกิจของบ้านเมืองก็ให้มาดูกิจการได้ทุกเมื่อ และถ้ามีปัญหาอะไร มีความคิดอะไรให้แสดงออกมา บางคนอาจจะได้เกิดความคิดอะไรที่จะเป็นประโยชน์ต่อส่วนรวมที่ทางนี้ไม่ได้คิด ก็จะเป็นประโยชน์ที่จะร่วมแรงกันในทางความคิด  เพื่อความก้าวหน้าของกิจการโคนมของประเทศไทย"

พระราชดำรัส พระราชทานเนื่องในพิธีเปิดโรงงานนมผงสวนดุสิต ณ บริเวณสวนจิตรลดา วันอาทิตย์ที่ ๗ ธันวาคม พ.ศ. ๑๕๑๒

จากการผลิตนมผงสวนดุสิต ซึ่งออกจำหน่ายภายใต้ตรา "นมผงสวนดุสิต" ซึ่งเป็นตราพระราชทาน ก็เริ่มขยายการดำเนินงานไปสู่นมอัดเม็ด ภายใต้ตราเดียวกันโดยใช้นมผงสวนดุสิตเป็นวัตถุดิบนั่นเอง ปัจจุบันสัดส่วนของนมผงที่ผลิตได้กว่า ๙๕ เปอร์เซ็นต์ จะถูกนำไปแปรรูปเป็นนมอัดเม็ด

ที่มาของนมอัดเม็ดนี้ เกิดมาจากการที่พระองค์ทรงทราบปัญหาเรื่องน้ำนมดิบล้นตลาดในช่วงปี พ.ศ. ๒๕๑๕ ซึ่งทำให้เกษตรกรหลายรายไม่สามารถระบายสินค้าได้ทันจนน้ำนมเสียไป ซึ่งเป็นเรื่องที่น่าเสียดาย

สาเหตุที่ทำให้น้ำนมดิบล้นตลาดในยุคนั้นมาจากการที่เกษตรกรขาดความรู้ความเข้าใจที่จะควบคุมคุณภาพ และไม่ทราบวิธีการเก็บรักษาน้ำนมดิบ จึงไม่สามารถก็เบรักษาน้ำนมดิบได้

ด้วยเหตุนี้พระองค์ทรงศึกษาค้นคว้า ทดลองเพื่อหาทางออกจนสามารถก่อตั้งโรงนมผงสวนดุสิตขึ้นเป็นแห่งแรกของประเทศไทย

สำหรับโรงนมเม็ดสวนจิตรลดา ได้ก่อตั้งขึ้นในปี พ.ศ. ๒๕๒๗ ในโครงการส่วนพระองค์ สวนจิตรลดา โดยมีสาเหตุมาจากนมผงขนาดใหญ่ที่มาจากกระบวนการพ่นนมมีปริมาณมาก โดยโรงงานใหม่นี้ได้มีการนำเอาเครื่องจักรที่ทันสมัยเข้ามาใช้ในการผลิตทำให้สามารถเพิ่มกำลังการผลิตได้มากขึ้น จากเดิมที่ใช้เครื่องตอกเม็ดยาแบบตอกได้เพียง 1 เม็ดต่อครั้ง ขยับขยายมาสู่เครื่องตอกแบบหมุนที่สามารถตอกได้ ๒๐ เม็ดต่อครั้ง

ที่สำคัญคือ การเปลี่ยนขนาดของนมอัดเม็ดให้มีขนาดใหญ่ขึ้น เพื่อป้องกันไม่ให้เด็กและเยาวชนสับสนระหว่างยาเม็ดกับนมอัดเม็ด

ด้วยคุณสมบัติของนมอัดเม็ดที่เก็บรักษาง่าย และมีคุณค่าทางโภชนาการสูงกว่าขนมหวานหรือลูกอม ที่สำคัญคือราคาไม่แพง จึงทำให้นมอัดเม็ดสวนดุสิตเป็นที่นิยมอย่างแพร่หลายทั้งในและต่างประเทศ

ปัจจุบันนี้ นมอัดเม็ดสวนดุสิตกลายเป็นของฝากยอดนิยมของนักท่องเที่ยวชาวจีนอย่างมาก ในประเทศจีนทั้งร้านค้าและร้านค้าออนไลน์ต่างมีการสั่งซื้อนมอัดเม็ดสวนดุสิตไปจำหน่าย

นมอัดเม็ดสวนดุสิต เป็นที่รู้จักกันอย่างแพร่หลายในชื่อ 泰国皇家奶片 ซึ่งมีความหมายคือ นมของพระเจ้าอยู่หัว

ตลอดระยะเวลาที่ดำเนินการมานมเม็ดสวนดุสิตได้รับความนิยมอย่างกว้างขวาง ทางโรงนมเม็ดจึงได้เพิ่มปริมาณการผลิตโดยสั่งซื้อเครื่องมือเพิ่มเติม รวมทั้งปรับปรุงผลิตภัณฑ์นมเม็ด เพื่อตอบสนองต่อความต้องการของตลาดที่สนใจบริโภคอาหารนม โดยสำรวจความต้องการของผู้บริโภค และทดลองผลิตนมเม็ดหลายรส อาทิ นมเม็ดรสหวาน รสช็อกโกแลต และรสกาแฟ จำหน่ายให้แก่ผู้บริโภค โดยเฉพาะตามโรงเรียนทั่วไป

อย่างไรก็ตาม กระบวนการผลิตนมอัดเม็ดจะใช้น้ำนมสดในการผลิต ๑๑ ตันต่อวัน และสามารถผลิตนมอัดเม็ดได้ประมาณ ๖๐,๐๐๐ ซองต่อวันเท่านั้น

นอกจากนี้ โครงการเกี่ยวกับการแปรรูปผลิตภัณฑ์นมของโครงการส่วนพระองค์ สวนจิตรลดา ยังมีศูนย์รวมนมสวนจิตรลดา ที่รับซื้อน้ำนมดิบจาก หกรณ์โคนมต่าง  และโรงโคนมสวนจิตรลดา มาผลิตเป็นนมพาสเจอร์ไรส์ เพื่อเป็นการส่งเสริมการบริโภคนมสด 

ผลิตภัณฑ์อื่นๆ ของโครงการส่วนพระองค์ สวนจิตรลดา

ผลิตภัณฑ์ของโครงการส่วนพระองค์ สวนจิตรลดา มีความหลากหลาย เช่น

นยแข็งมหามงคล ไอศกรีม นมสดปราศจากไขมัน เนยสด โยเกิร์ต นมข้นหวาน ซึ่งเป็นผลิตภัณฑ์จากโรงเนยแข็งสวนจิตรลดา ที่ก่อตั้งเมื่อปีพุทธศักราช พ.ศ. ๒๕๓๐

น้ำผลไม้พาสเจอร์ไรส์ จากโรงน้ำผลไม้สวนจิตรลดา ที่เริ่มดำ เนินการผลิตมาตั้งแต่ปีพ.ศ. ๒๕๒๗ น้ำผลไม้กระป๋อง จากโรงน้ำผลไม้บรรจุกระป๋องที่เริ่มดำเนินการในปีพ.ศ. ๒๕๓๕ เพื่อเป็นโรงงานต้นแบบและเป็นตัวอย่างการดำเนินงานอย่างครบวงจรของกระบวนการผลิตน้ำผลไม้

ข้าวอนามัย ข้าวซ้อมมือ และข้าวสารขาวหอมมะลิ จากโรงสีข้าวตัวอย่างสวนจิตรลดา

น้ำผึ้งสวนจิตรลดา โครงการส่วนพระองค์ สวนจิตรลดา ได้ส่งเสริมอาชีพเลี้ยงผึ้ง โดยรับซื้อน้ำผึ้งมาทำการบรรจุ และจำหน่าย

นอกจากนี้ยังมีผลิตภัณฑ์แปรรูปต่างๆ จากเห็ดหลินจือ และสาหร่ายเกลียวทอง

อีกทั้งยังมีการรับซื้อขี้ผึ้งมาผลิตเทียนขี้ผึ้งแท้ มีการผลิตปุ๋ยอินทรีย์ และผลิตภัณฑ์จากแอลกอฮอล์ เช่น แอลกอฮอล์แข็ง สำหรับอุ่นอาหาร เจลล้างมือโดยไม่ต้องใช้น้ำ น้ำหอม น้ำมันนวด ฯลฯ

จากผลิตภัณฑ์โครงการส่วนพระองค์ สวนจิตรลดา ที่มีหลากหลายกว่าร้อยรายการ จะอยู่ภายใต้ตราสินค้า ทั้งหมด ๓ ตรา คือ

๑. ตราสวนดุสิต

๒. ตราโครงการส่วนพระองค์ สวนจิตรลดา

๓. ตราจิตรลดา  

เนื่องจากวัตถุประสงค์ในการดำเนินงานของโครงการส่วนพระองค์ สวนจิตรลดาเพียงเพื่อการศึกษา และเป็นตัวอย่าง ผลิตภัณฑ์จึงจำหน่ายเฉพาะที่ร้านค้าของโครงการส่วนพระองค์ สวนจิตรลดา ร้านดอยคำ ร้านภูฟ้า โกลเด้นเพลส และร้านค้ารายย่อยที่รับซื้อไปจำหน่ายเอง รวมทั้งร้านสะดวกซื้อ อาทิ เซเว่น อีเลฟเว่น วี-ช็อป แฟมิลี่มาร์ท และห้างโมเดิร์นเทรด ทั้งคาร์ฟูร์ เทสโก้-โลตัส ท็อปส์ ซูเปอร์มาร์เก็ต รวมทั้งจัสโก้ และตั้งฮั่วเส็ง นอกจากนี้ยังมีการออกร้านตามสถานที่ต่างๆ ทั้งหน่วยงานของภาครัฐและเอกชน โดยมุ่งไปที่การเผยแพร่ประชาสัมพันธ์เกี่ยวกับโครงการมากกว่าการแสวงหาผลกำไร

๔ ทศวรรษ

นับตั้งแต่วันที่ ๑๒ มกราคม พ.ศ. ๒๕๐๕  ที่พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดชเสด็จพระราชดำเนินทรงเปิดโรงโคนมสวนจิตรลดา  และในวันที่ ๗ ธันวาคม พ.ศ. ๒๕๑๕ ที่เสด็จพระราชดำเนินทรงเปิดโรงงานผลิตนมผงสวนดุสิต จนถึงวันนี้ เป็นเวลากว่า ๔๕ ปีที่โครงการส่วนพระองค์ สวนจิตรลดาได้ดำเนินงานตอบสนองพระราชประสงค์ของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวฯ ที่ทรงต้องการช่วยเหลือเกษตรกรไทย เสมือนนโยบายที่พระราชทานดังพระราชดำรัสที่ให้ไว้ความว่า

"ในสวนจิตรลดาก็ได้เลี้ยงโคนมไว้ตอนต้น และมีนโยบายจะจำกัดจำนวน เพื่อที่จะได้ค้นคว้าดูว่าพันธุ์ใด  หรือวิธีการใดจะทำให้เกิดประโยชน์ขึ้นมาได้ แต่เท่าที่ได้พิสูจน์มาก็พิสูจน์ว่าทำได้ในประเทศไทย ทั้งหมดนี้ก็เป็นความคิดเบื้องต้น  และเป็นความคิดหลักของการตั้งโรงงานนี้”

และที่สำคัญ

"การสร้างโรงนมผงในสวนจิตรลดาไม่ใช่สำหรับการค้า แต่สำหรับทดลองดูว่าการทำเช่นนี้จะได้ผลอย่างไร และเก็บข้อมูลเอาไว้ ดังที่ได้ทำจนถึงบัดนี้ มิใช่ว่าจะทำโรงนมผงนี้เพื่อที่จะให้พอความต้องการในตลาด ซึ่งไม่มีทางจะให้เพียงพอได้ เพราะว่าโรงนมในสวนจิตรลดานี้มีความมุ่งหมายอย่างเดียว  คือ ค้นคว้า ไม่ใช่การค้า"

พระราชดำรัส พระราชทานแก่คณะกรรมการดำเนินงานสร้างโรงนมผง ตำบลหนองโพ จังหวัดราชบุรี ณ พระตำหนักจิตรลดารโหฐาน วันศุกร์ที่ ๑๑ กันยายน พ.ศ. ๒๕๑๕