ปฏิเสธไม่ได้ว่าผู้บริโภคในปัจจุบันให้ความสำคัญกับกระแสรักษ์โลกเพิ่มมากขึ้นเรื่อยๆ และใช้เป็นปัจจัยในการตัดสินใจซื้อสินค้ามากขึ้น หนึ่งในเรื่องที่ทุกคนเริ่มตระหนักก็คือเรื่องของการจัดการขยะที่ส่งผลกระทบทำให้เกิดมลพิษและปัญหาสิ่งแวดล้อมที่เกี่ยวโยงกันเป็นโดมิโน นั่นทำให้ผู้ผลิตสินค้าหลายรายเริ่มหันมาสนใจการเลือกใช้ของที่สามารถย่อยสลายได้ง่าย แต่ยังคงคุณสมบัติของพลาสติกแบบดั้งเดิมที่มีความทนทานเพื่อสอดรับกับความต้องการของผู้บริโภค

พลาสติกชีวภาพ หรือ Bioplastics เป็นวัสดุที่ถูกพูดถึงมากขึ้นในช่วงหลายปีที่ผ่านมา เนื่องจากเป็นพลาสติกประเภทที่สามารถย่อยสลายได้ เพราะผลิตขึ้นจากวัสดุธรรมชาติส่วนใหญ่เป็นพืช สามารถย่อยสลายได้ในธรรมชาติ ช่วยลดปัญหามลพิษในสิ่งแวดล้อม Bioplastics จึงได้รับความสนใจและถูกนำมาใช้มากขึ้น

แต่อย่างไรก็ตามในท้องตลาดปัจจุบันก็เริ่มมีการใช้ Bioplastics แท้ผสมปนเปกับ Bioplastics เทียมที่ยังส่งผลกระทบกับสิ่งแวดล้อมอยู่ จึงจำเป็นอย่างยิ่งที่ผู้บริโภคอย่างเราจะต้องทำความรู้จักกับ Bioplastics ให้ดียิ่งขึ้นเพื่อจะได้เลือกใช้ได้อย่างถูกต้องตรงจุดประสงค์ที่ต้องการช่วยลดมลพิษและช่วยรักษาสภาพแวดล้อมให้โลก

คุณวิบูลย์ พึงประเสริฐ นายกสมาคมอุตสาหกรรมพลาสติกชีวภาพไทย (TBIA) อธิบายให้ฟังว่า Bioplastics ในปัจจุบันแบ่งออกเป็น 3 ประเภท คือ

Polylactic Acid (PLA) ไบโอพลาสติกที่ย่อยสลายได้ มีลักษณะเป็นพลาสติกที่แข็ง ใส มีความเปราะบาง ซึ่งเราจะคุ้นเคยกันในรูปแบบของแก้วน้ำพลาสติกใส มีสัญลักษณ์สามารถย่อยสายได้

Polybutylene Succinate (PBS) ไบโอพลาสติกที่สามารถทนความร้อนได้ถึง 100 องศาเซลเซียส มีความยืดหยุ่นกว่า PLA พบเห็นได้ในรูปแบบของแก้วกระดาษใส่เครื่องดื่มร้อน หลอด ถุงพลาสติกที่ย่อยสลายได้ง่าย มีความยืดหยุ่น

Biocompound ไบโอพลาสติกที่ผสมผสานระหว่าง PBS และ PLA มักเห็นในรูปแบบของช้อนส้อมพลาสติก แปรงสีฟันรักษ์โลก เป็นต้น

แล้วเราจะทราบได้อย่างไรว่าอันไหนไบโอพลาสติกแท้ อันไหนไบโอพลาสติกเทียม?

คุณวิบูลย์ อธิบายเพิ่มเติมว่า ไบโอพลาสติกแท้ จะสามารถสลายตัวได้ทางชีวภาพ เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม ผู้บริโภคปลอดภัยจากสารเคมี ลดปัญหาไมโครพลาสติกที่ตกค้างในธรรมชาติ อีกทั้งยังช่วยสร้างรายได้ทางการเกษตรอีกด้วย แต่ก็ยังมีข้อเสียตรงที่มีราคาสูง ซึ่งไบโอพลาสติกแท้ จะมีฉลากยืนยันวัตถุดิบ เป็น Compostable และมีมาตรฐานรับรองในรูปแบบของ ASTM D6400, EN 13432, ISO 17088, มอก. 17088-2555 และ GC Compostable ในฉลากการเลือกซื้อสินค้า ซึ่งผู้บริโภคสามารถมองหามาตรฐานรับรองเหล่านี้ได้

ส่วน ไบโอพลาสติกเทียม จะเป็นพลาสติกที่เปราะบาง แตกสลายได้ง่าย นำมารีไซเคิลไม่ได้ ก่อให้เกิด Microplastics ปนเปื้อน กำจัดยากเมื่อแตกสลายไม่สามารถย่อยสลายเองได้ ซึ่งแน่นอนว่า ไบโอพลาสติกเทียม  มีต้นทุนการผลิตต่ำกว่า ซึ่งผู้บริโภคอาจถูกทำให้เข้าใจผิดด้วยการมีฉลากยืนยันวัตถุดิบว่าเป็น OXO Degradable /Degradable /EDP ซึ่งก็คือ Microplastics นั่นเอง หรือมีมาตรฐานรับรองในรูปแบบของ ASTM D5511:2018

แม้ “Bioplastics” จะมีราคาที่ยังสูงอยู่แต่คุณสมบัติและประโยชน์ของบรรจุภัณฑ์ประเภทนี้ก็ยังถือเป็นผลิตภัณฑ์ทางเลือกให้กับประชาชนในการเลือกใช้ทดแทนพลาสติกแบบใช้ครั้งเดียวทิ้ง หรือ Single-Use Plastic  ซึ่งถ้าปนเปื้อนไปในสิ่งแวดล้อมจะจัดการได้ยากกว่า นอกจากนี้ “Bioplastics” ยังลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม ลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกในขั้นตอนการผลิตและลดปัญหาขยะพลาสติก รวมถึงยังสร้างมูลค่าเพิ่มให้แก่ผลิตภัณฑ์ทางการเกษตรของไทยยกระดับคุณภาพชีวิตให้เกษตรกร ลดรายจ่ายจากการนําเข้าผลิตภัณฑ์จากต่างประเทศ

เมื่อมองถึงประโยชน์ในระยะยาวแล้วแน่นอนว่า “Bioplastics” ช่วยลดผลกระทบต่อโลก รวมทั้งยังช่วยสร้างความมั่นคงทางเศรษฐกิจได้ยั่งยืนมากกว่าอย่างไม่ต้องสงสัย ที่เหลืออยู่ที่การตัดสินใจของผู้บริโภคแล้วว่าจะให้เรื่องของการรักษ์โลกเป็นกระแสหลักที่ผู้ผลิตต้องให้ความสำคัญในอนาคตมากขึ้นได้หรือไม่