รู้จักจีนน้อยไป AI ระดับโลกกำลังคิดแบบปักกิ่ง เมื่อข่าวดีจากทั่วโลกต้องจ่ายเงิน แต่โฆษณาชวนเชื่อจีนให้ฟรี

พ.ค. 22, 2569 M.Pussapol

ปัจจุบัน พฤติกรรมค้นหาข้อมูลของผู้คนทั่วโลกเปลี่ยนผ่านจากการใช้เบราว์เซอร์และกูเกิล เป็นการถามตอบกับ AI แชตบอต แต่สิ่งที่ผู้ใช้มักคิดว่าเป็นคำตอบชาญฉลาดเป็นกลางแท้จริงแล้วอาจแฝงการชี้นำแบบที่คาดไม่ถึง Wall Street Journal เผยแพร่ผลวิจัยล่าสุดภายใต้ความร่วมมือของ 5 มหาวิทยาลัยชั้นนำในสหรัฐ ได้แก่ Princeton University, University of Oregon, University of California San Diego, Purdue University และ New York University (NYU) พบความจริงน่าตกใจ โฆษณาชวนเชื่อของรัฐบาลจีนกำลังแทรกซึมเข้าไปใน Training Data ของ AI ยักษ์ใหญ่ระดับโลกส่งผลโดยตรงต่อทัศนคติ อคติ และผลลัพธ์ที่แชตบอตใช้ตอบสนองผู้ใช้งานทั่วโลก

Wall Street Journal รายงานว่า สาเหตุหลักที่ทำให้เนื้อหาโฆษณาชวนเชื่อเหล่านี้หลุดรอดแทรกซึมเข้าไปในระบบของ AI ไม่ได้เกิดจากความตั้งใจหรือความฝักใฝ่ทางการเมืองของผู้พัฒนา แต่เป็นเรื่องเงินในกระเป๋า และข้อจำกัดการเข้าถึงข้อมูล

1.สื่อคุณภาพสูงติดกำแพงเงิน (Paywall)

ปัจจุบัน สำนักข่าวสารที่มีคุณภาพสูงมีจริยธรรมในการนำเสนอส่วนใหญ่ ขับเคลื่อนธุรกิจด้วยระบบสมาชิก (Subscription) พวกเขาจำเป็นต้องล็อกเนื้อหาเพื่อสร้างรายได้ นอกจากนั้น สำนักข่าวระดับโลกหลายแห่งเริ่มปิดกั้นไม่ให้บอตของผู้พัฒนา AI เข้ามาขูดข้อมูล (Data Scraping) ไปใช้ฟรีๆ

2. สื่อกระบอกเสียงปักกิ่งแจกฟรี 100%

ในทางกลับกัน รัฐบาลจีนและสื่อกระบอกเสียงของรัฐ เช่น สำนักข่าวซินหัวหรือหนังสือพิมพ์ประชาชนรายวัน (People's Daily) กลับเปิดให้ทุกคนและทุกระบบทั่วโลกเข้าถึงข้อมูลเสรีไม่มีค่าใช้จ่าย อีกทั้งยังลงทุนมหาศาลเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพในการค้นหา (SEO) ทำให้ข้อมูลกระจายได้ง่าย

เมื่อบริษัทผู้พัฒนา AI ต้องการคลังข้อมูลมหาศาลราคาประหยัดเพื่อนำมาเทรนโมเดล ข้อมูลโฆษณาชวนเชื่อที่เปิดกว้างและมีปริมาณมหาศาลเหล่านี้ จึงกลายเป็นอาหารโอชะที่ AI กลืนกินง่ายดาย

Wall Street Journal (WSJ) รายงานข้อมูลการศึกษาของทีมนักวิจัย พบผลลัพธ์สำคัญ ประกอบด้วย

1. การแทรกซึมในคลังข้อมูลแฝง (Data Recirculation)

เมื่อนักวิจัยเปรียบเทียบข้อมูลจากสื่อรัฐบาลจีนกับคลังข้อมูลขนาดใหญ่ Common Crawl (ที่บริษัท AI นิยมใช้ดึงข้อมูล) พบเอกสารภาษาจีนกว่า 3.1 ล้านฉบับ คัดลอกถ้อยคำเป๊ะๆ จากกระบอกเสียงของรัฐบาล คิดเป็น 1.64% ของข้อมูลภาษาจีนทั้งหมด

เมื่อเจาะลึกพบว่า มีเนื้อหาถึง 25% (1 ใน 4) กล่าวถึง สี จิ้นผิง ผู้นำสูงสุด หรือพรรคคอมมิวนิสต์จีน (CCP)

2. ปรากฏการณ์ฟอกขาวข้อมูล (Information Laundering)

เมื่อแชตบอตกลืนกินข้อความจากสื่อของรัฐที่ถูกแชร์ซ้ำๆ ผ่านแอปพลิเคชัน โพสต์โซเชียล หรือเว็บข่าวท้องถิ่นจนกระจายไปทั่วอินเทอร์เน็ต AI จะจำฝังใจ (Memorization) เปลี่ยนผ่านข้อความโฆษณาชวนเชื่อเหล่านั้นกลายเป็นคำตอบที่ดูเป็นกลาง เป็นเหตุเป็นผล น่าเชื่อถือ

3. ความเหลื่อมล้ำทางภาษา (Language Bias)

การทดสอบยิงคำถามการเมืองเรื่องเดียวกันใส่ AI เชิงพาณิชย์ พบว่า

75.3% ของการถามด้วยภาษาจีน จะให้คำตอบเอื้อประโยชน์และเข้าข้างฝั่งรัฐบาลปักกิ่ง

แตกต่างและมีอคติมากกว่าเมื่อป้อนคำถามเดียวกันเป็นภาษาอังกฤษอย่างมีนัยสำคัญ

4. ไม่ได้เกิดแค่กับจีน แต่เป็นเทรนด์ทั่วโลก

นักวิจัยขยายผลไปทดสอบกับ 37 ประเทศทั่วโลกที่ภาครัฐควบคุมสื่อเข้มงวด ใช้ภาษาเฉพาะถิ่น พบพฤติกรรมลักษณะเดียวกัน คือแชตบอตจะอวยรัฐบาลหรือหน่วยงานของประเทศนั้นๆ มากเป็นพิเศษ

ผู้สื่อข่าวประจำประเทศจีนของ Wall Street Journal สรุปภาพรวมวิกฤตการณ์นี้อย่างเฉียบคมว่า

"สื่อที่รัฐบาลจีนควบคุมแทรกซึมเข้าไปในข้อมูลการฝึกอบรมของแชตบอต AI ที่โลกพึ่งพามากขึ้นเรื่อยๆ"

ปัจจุบันความท้าทายจึงไม่ใช่แค่เรื่องเทคโนโลยีล้ำสมัย แต่เป็นเรื่องอธิปไตยทางข้อมูลและความเป็นกลางทางปัญญาหากปล่อยให้สงครามข้อมูลสารสนเทศดำเนินไปในทิศทางนี้ โดยที่สื่อคุณภาพยังคงถูกปิดกั้นด้วยกำแพงเงิน แต่สื่อโฆษณาชวนเชื่อยังคงเปิดกว้าง

อนาคตอันใกล้ AI ที่มนุษยชาติใช้เป็นที่พึ่งทางความรู้อาจกลายเป็นเครื่องมือล้างสมองชั้นดีที่ทำงานได้อย่างแนบเนียนที่สุด เพราะโลกยุคถัดไป ใครเป็นผู้ควบคุมคลังข้อมูลสะอาด โปร่งใสที่สุด จะเป็นผู้กำหนดความจริงของโลก

ที่มา Source

Source