บนโต๊ะอาหารทั่วโลก มีตะเกียบไม้ไผ่แบบใช้ครั้งเดียวถูกทิ้งปริมาณมหาศาล โดยเฉพาะในเอเชียที่ตะเกียบเป็นส่วนหนึ่งของชีวิตประจำวัน ไม่ว่าจะมากับข้าวกล่อง อาหารเดลิเวอรี หรือตามร้านอาหารต่าง ๆ ซึ่งตะเกียบเหล่านี้มักมีอายุการใช้งานเพียงไม่กี่นาที ก่อนจะถูกโยนลงถังขยะทันที
สำหรับคนส่วนใหญ่ ตะเกียบไม้ไผ่เป็นเพียงเศษไม้ชิ้นเล็ก ๆ ที่หมดประโยชน์ แต่สำหรับ ‘ChopValue’บริษัทด้านเศรษฐกิจหมุนเวียนจากแคนาดา ตะเกียบใช้แล้ว “ไม่ใช่ขยะ” แต่เป็นทรัพยากรที่ยังมีมูลค่าซ่อนอยู่ พวกเขาจึงเดินหน้าเพื่อพิสูจน์ให้โลกเห็นว่า ตะเกียบที่ถูกทิ้งสามารถเปลี่ยนให้กลายเป็นสินค้าสุดพรีเมียมที่ใช้งานได้จริงเหมือนกัน!
โดย ChopValue จะรวบรวมตะเกียบจากร้านอาหาร แล้วนำไปผ่านการทำความสะอาด ฆ่าเชื้อ และอัดขึ้นรูปด้วยเทคโนโลยีเฉพาะ จนกลายเป็นวัสดุที่มีความแข็งแรงสูง จากนั้นนำไปแปรรูปต่อเป็นโต๊ะ เคาน์เตอร์ ชั้นวางของ รวมถึงของใช้เล็ก ๆ น้อย ๆ อย่างที่รองแก้ว แท่นวางโน้ตบุ๊ก หรือจะสั่งทำเป็นของใช้อื่น ๆ ก็ได้
พูดง่าย ๆ ก็คือ ตะเกียบที่เคยถูกใช้คีบซูชิเพียงมื้อเดียว ChopValue ทำให้มันกลายเป็นโต๊ะประชุมที่ใช้งานได้อีกหลายปี ซึ่งตอนนี้บริษัทนำขยะตะเกียบมาแปรรูปแล้วราว 283.7 ล้านแท่ง! เทียบเท่ากับลดปริมาณก๊าซเรือนกระจกกว่า 13,813,500 กิโลกรัมคาร์บอนฯ
แน่นอนว่าสินค้าที่ถูก Upcycling จากตะเกียบ จะถูกวางจำหน่ายบนเว็บไซต์ของ ChopValue โดยร้านค้าที่มอบขยะตะเกียบให้ ChopValue จะได้รับข้อมูลวัดผลด้านสิ่งแวดล้อม ที่ช่วยยกระดับภาพลักษณ์ธุรกิจให้ดูเป็นมิตรกับโลกมากขึ้น วิน ๆ กันทั้งคู่
นี่คือแนวคิดของการทำ Circular Economy ของ ChopValue ที่ไม่ได้หยุดอยู่แค่การลดขยะ แต่เป็นการสร้างวงจรใหม่ให้ทรัพยากรกลับมาสร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจได้อีกครั้ง ซึ่งปัจจุบัน ChopValue มีเครือข่ายโรงงานขนาดย่อม (Microfactory) กระจายอยู่ในหลายประเทศทั่วโลก โดยแต่ละแห่งทำหน้าที่รวบรวมและแปรรูปวัสดุภายในพื้นที่ของตัวเอง ช่วยลดการขนส่งระยะไกล และทำให้การจัดการทรัพยากรเกิดขึ้นในระดับท้องถิ่นอย่างแท้จริง
หนึ่งในเคสล่าสุดที่สะท้อนความสำเร็จของโมเดลนี้ คือที่เมืองคาวาซากิ ประเทศญี่ปุ่น
อย่างที่ทุกคนรู้กันว่า ญี่ปุ่นถือเป็นหนึ่งในประเทศที่ใช้ตะเกียบแบบใช้ครั้งเดียวมากที่สุดในโลก ซึ่งสำหรับญี่ปุ่นแล้ว ตะเกียบใช้แล้วถูกบังคับจัดเป็น “ขยะ” ตามกฎหมาย ทำให้การรวบรวมและนำกลับมาใช้ใหม่มีข้อจำกัดมากมาย แต่หลังจาก ChopValue เข้าไปร่วมศึกษากับภาครัฐ เมืองคาวาซากิได้ตัดสินใจเปลี่ยนสถานะของตะเกียบไม้ไผ่ใช้แล้วที่เข้าสู่กระบวนการ แปลงโฉมขยะเศษไม้ให้กลายเป็นวัสดุมีมูลค่าอย่างเป็นทางการ
แม้จะดูเป็นเพียงการเปลี่ยนคำจำกัดความทางกฎหมาย แต่นี่คือสัญญาณที่สะท้อนว่าโมเดลธุรกิจของ ChopValue ได้รับการยอมรับแล้วหนึ่งสเต็ป จากเดิมที่มองว่านี่คือของเสียที่ต้องกำจัด สู่วัตถุดิบที่สามารถสร้างมูลค่าใหม่ได้
มากไปกว่านั้น เรื่องนี้ยังสะท้อนให้เห็นอีกด้วยว่า ในนิยามของธุรกิจที่ประสบความสำเร็จ ไม่ได้หมายความว่าต้องเป็นธุรกิจที่สร้างยอดขายได้ถล่มทลายเสมอไป แต่คือธุรกิจที่มองเห็นคุณค่าในสิ่งที่คนอื่นมองข้าม ที่อาจเริ่มต้นจากการหยิบ “ตะเกียบใช้แล้ว” ขึ้นมามองใหม่ แล้วมองว่ามันยังเป็นอะไรได้อีกบ้าง