เมื่อพูดถึงแบรนด์ “ดร.สมชาย” ผู้บริโภคก็มักจะนึกถึงผลิตภัณฑ์เวชสำอาง ที่เน้นการรักษาสิวแบบครบวงจร แต่วันนี้ดร.สมชายกำลังเปิดมิติใหม่แห่งการรักษาโรคถึงระดับพันธุกรรม โดยใช้ดีพเทคโนโลยีชีวภาพที่เรียกว่า “จีโนม อีดิทติ้ง” (Genome Editing) สำเร็จเป็นรายแรกของไทย และในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ที่ได้รับการยอมรับระดับนานาชาติ

หลังจากนี้ คือ การเตรียมพร้อมมุ่งเข้าสู่อุตสาหกรรมดีพเทคโนโลยียุคใหม่ ตอบสนองไทยแลนด์ 4.0 ร่วมสร้างชื่อเสียง และความก้าวหน้าให้กับประเทศไทย

เจ้าแรกในไทย กับความสำเร็จระดับโลก

ดร.สมชาย ก่อตั้งขึ้นเมื่อปี 2514 โดย นพ.สมชาย เรืองวัฒนสุข หลังกลับจากการศึกษาต่อด้านผิวหนัง และการบริหารโรงพยาบาลจากมหาวิทยาลัยลอนดอน ประเทศอังกฤษ โดยก่อตั้งคลินิกผิวหนังแห่งแรกขึ้นที่บริเวณเมืองเก่าในย่านเสาชิงช้า เริ่มทำตลาดด้วยผลิตภัณฑ์รักษาสิว

ดร.สมชาย จึงเป็นบริษัทเวชสำอางไทยเจ้าแรกที่มีประวัติมายาวนานเกือบ 50 ปี นอกเหนือจากการมุ่งเน้นทำตลาดเวชสำอาง อีกหนึ่งภารกิจสำคัญคือการทำงานด้านการวิจัยพัฒนาเพื่อให้ได้ผลิตภัณฑ์คุณภาพสูง โดยเมื่อ 8 ปีก่อน ได้เริ่มเข้าสู่ธุรกิจดีพเทคโนโลยีชีวภาพ

พญ.อรอินท์ เรืองวัฒนสุข กรรมการผู้จัดการ บริษัท เอส. เอส. แมนูแฟคเจอริ่ง จำกัด และผู้ผลิตผลิตภัณฑ์ภายใต้แบรนด์ ดร.สมชาย กล่าวว่า เมื่อ 3 ปี ที่ผ่านมา ทางบริษัทประสบความสำเร็จในการอีดิท ยีนส์ CCR5 เพื่อหวังผลให้ไวรัส HIV ไม่สามารถเข้าสู่เซลล์ และในปีที่ผ่านมา ก็สามารถอีดิท ยีนส์เบต้าโกลบิน เพื่อแก้ไขความผิดปกติของยีนส์ในโรคธาลัสซีเมีย

“ทางบริษัทให้ความสนใจกับเรื่องเทคโนโลยีการตัดต่อพันธุธรรมมานานกว่า 10 ปี โดยเทคโนโลยีทั้งหมดนี้ทีมวิจัยของเราเป็นผู้คิดค้นขึ้นมา ไม่ได้เกิดจากการรับเทคโนโลยีมาจากที่อื่น เราจึงเป็นทีมแรกในประเทศไทย และในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ที่สามารถทำดีพเทคโนโลยีชีวภาพทางด้านนี้ได้สำเร็จ และเพิ่งนำทีมไปแสดงผลงานในงาน BIT's 16th Annual Congress of International Drug Discovery Science and Technology-2018 (IDDST- 2018) ที่เคมบริดจ์ บอสตัน ประเทศสหรัฐอเมริกา เมื่อวันที่ 18 สิงหาคม 2561ที่ผ่านมา

อีกทั้งได้รับการทาบทามให้ไปแสดงผลงานวิจัยต่อเนื่องที่ประเทศจีน ฝรั่งเศส และสิงคโปร์ ซึ่งเรามีความมุ่งมั่นที่จะผลักดันบริษัทและประเทศไทยให้เป็นผู้นำด้านดีพเทคโนโลยีทางชีวภาพในระดับโลก และร่วมเป็นหนึ่งในผู้ร่วมปรับเปลี่ยนการรักษาโรค ด้วยการปรับแต่งยีนในอนาคตอันใกล้”

มิติใหม่รักษาโรคระดับพันธุกรรม

ดร.สุปรีชา ฉัตรทอง หัวหน้าพัฒนากลุ่มงานดีพเทคโนโลยี บริษัท เอส. เอส. แมนูแฟคเจอริ่ง จำกัด กล่าวเสริมว่า การปรับแต่งจีโนม (Genome editing) เป็นวิธีการปรับแต่งยีน โดยการแก้ไข DNA ซึ่งเป็นหน่วยย่อยของยีนที่ตำแหน่งเฉพาะเจาะจง โดยใช้เอนไซม์นิวคลีเอส เช่น Zinc finger nuclease (ZFN), Transcription activator-like effector-base nucleases (TALEN), CRISR/Cas system

“เทคโนโลยีการปรับแต่งจีโนมในสเต็มเซลล์ชนิดมีเซนไคมอลที่เราพัฒนาขึ้นมา ทำในมีเซนไคมอลสเต็มเซลล์ที่แยกมาจากไขกระดูก และจากเนื้อฟันในฟันคุด โดยวิธีการเลี้ยงเซลล์ในหลอดทดลอง ใช้อาหารเลี้ยงเซลล์ และสารจำเป็นในการเจริญเติบโต (Growth Factor) ที่ไม่มีการปนเปื้อนของโปรตีนสัตว์ สเต็มเซลล์สามารถเติบโต และเพิ่มปริมาณได้ดี และคงคุณสมบัติเดิม ด้วยการเลี้ยงนี้ทำให้มั่นใจว่าเซลล์ของเราจะไม่มีการปนเปื้อนเชื้อโรค และสิ่งแปลกปลอมต่างๆ ที่มาจากสัตว์ และมีความปลอดภัยเมื่อนำใส่กลับไปร่างกาย”  

สำหรับกระบวนการแก้ไขยีน จะมี ZFN ที่เปรียบเสมือนกรรไกรเพื่อตัดยีนตรงตำแหน่งที่ต้องการได้อย่างแม่นยำ เมื่อสาย DNA ถูกตัดขาด เกิดกระบวนการซ่อมแซมที่เรียกว่า Homology Directed-Repair (HDR) โดยทีมงานได้ออกแบบ และสร้างชิ้นส่วน DNA ที่มีปลายสายทั้งสองข้างมีลำดับ DNA ที่เหมือนกับสาย DNA ตรงที่ถูกตัดด้วย ZFN ที่ตำแหน่งของยีน CCR5 และตรงกลางสายใส่รหัส DNA ที่เป็นรหัสหยุดการสร้าง DNA เข้าไป เมื่อสาย DNA ที่ขาด เกิดการซ่อมแซมก็จะเอาส่วนรหัสหยุดการสร้าง DNA แทรกเข้าไปอยู่ในส่วนของยีน CCR5 ทำให้ยีนนี้หยุดสร้างโปรตีน CCR5 receptor ไวรัส HIV จึงไม่สามารถเข้าสู่เซลล์นี้ได้

“เราได้ออกแบบและสร้างชิ้นส่วน DNA ที่มีปลายสายทั้งสองข้างเหมือนกับสาย DNA ตรงที่ถูกตัดด้วย ZFN และตรงกลางสายเราใส่ยีน Beta Globin สังเคราะห์ ที่สามารถสร้างโปรตีนฮีโมโกลบินได้เข้าไป เรายังพัฒนาวิธีการเลี้ยงเซลล์ที่ไม่มีโปรตีนสัตว์ การตัดต่อยีนและการเปลี่ยนชนิดของเซลล์โดยใช้ mRNA ที่มีความปลอดภัยสูงสุด เรียกว่ากระบวนการทั้งหมดที่ทีมเราทำถูกออกแบบให้มีความปลอดภัยเพื่อรองรับการนำไปใช้ในอนาคต”

ไขปริศนาจีโนม และดีพเทคโนโลยี

จีโนม (Genome) คือ สิ่งมีชีวิตชนิดต่างๆ บนโลกนี่ ที่มีรูปร่างลักษณะแตกต่างกัน เช่น รูปร่างหน้าตาของคนแต่ละคน แต่ละเชื้อชาติ สัตว์แต่ละชนิด หรือพืชแต่ละชนิด โดยมี “ยีน” (Gene) หรือหน่วยพันธุกรรม เป็นตัวควบคุม และกำหนดลักษณะต่างๆ ของสิ่งมีชีวิต ซึ่งหน่วยพันธุกรรมเหล่านี้จะถูกถ่ายทอดไปสู่ลูกหลานในรุ่นต่อๆ ไป

โดยในปี ค.ศ.2001 เป็นปีที่นักวิทยาศาสตร์ประสบความสำเร็จในโครงการจีโนมของมนุษย์ (Human Genome Project) ทำให้ได้รู้ข้อมูลทางพันธุกรรมทั้งหมดของมนุษย์ จนถึงปัจจุบันพบว่า มียีนประมาณ 20,000 ยีน ที่ทำหน้าที่ควบคุมการสร้างโปรตีนที่จำเป็นต่อการดำรงชีพของมนุษย์

สำหรับ ดีพเทคโนโลยี (Deep Technology) คือ เทคโนโลยีระดับสูงที่มีความซับซ้อน ผ่านการค้นคว้าวิจัย และคิดค้นขึ้นมาใหม่ จากนวัตกรรมเชิงวิศวกรรม และวิทยาศาสตร์ โดยลักษณะของดีพเทคโนโลยีจะเป็นเทคโนโลยีที่มาแก้ไขปัญหาที่เทคโนโลยีที่มีอยู่ในปัจจุบันยังแก้ไขปัญหานั้นๆ ไม่ได้

“เราใช้เวลาในการวิจัย และพัฒนามานานมาก หลังจากนี้ สำหรับแผนในอนาคต เราจะมีโอกาสได้ทำงานวิจัยอีกมากมาย ไม่ว่าจะเป็นเรื่องของการพัฒนาตัวยาที่จับต้องได้ ความรู้ในการตัดต่อพันธุกรรมอื่นๆ อีกมหาศาล ซึ่งเราจะเป็นส่วนหนึ่งในการผลักดันประเทศไทยให้สามารถไปแข่งขันกับเทคโนโลยีระดับนานาชาติได้ และเราต้องการจะเป็นหนึ่งในทีมที่จะเปลี่ยนโฉมหน้าของการรักษาโรคในอนาคต” พญ.อรอินท์ กล่าว