“สิ่งหนึ่งที่โรงไฟฟ้าขนอมให้ความสำคัญมาโดยตลอด ก็คือ การดูแลชุมชนรอบโรงไฟฟ้า ผมมองว่าชุมชนต้องอยู่ได้ก่อน เราถึงจะอยู่ได้ การที่เราอยู่ที่นี่ เราต้องยกเอาเรื่องของโรงไฟฟ้าออกไปก่อน แล้วคิดว่าทำอย่างไรจึงจะทำให้ชุมชนอยู่ได้อย่างมีความสุข เพราะเมื่อใดก็ตามที่ชุมชนอยู่ได้ เราเองก็อยู่ร่วมกับชุมชนได้อย่างมีความสุข” คุณสืบศักดิ์ ชูฤทธิ์ กรรมการผู้จัดการ บริษัท ผลิตไฟฟ้าขนอม จำกัด ในกลุ่มเอ็กโก เริ่มด้วยการเล่าถึงวิธีคิดในการดำเนินธุรกิจโดยให้ความสำคัญกับการอยู่ร่วมกับชุมชนรอบข้างอย่างมีความสุขและยั่งยืน
คุณสืบศักดิ์ ได้อธิบายต่อถึงเหตุผลที่เลือกสร้างศูนย์เรียนรู้โรงไฟฟ้าขนอมว่า “ภารกิจที่สำคัญอย่างหนึ่งของเอ็กโก กรุ๊ป ในฐานะผู้เชี่ยวชาญในธุรกิจไฟฟ้าก็คือ การใช้ประโยชน์จากโรงไฟฟ้าในกลุ่มเอ็กโกเป็นแหล่งเรียนรู้ด้านกระบวนการผลิตไฟฟ้าศูนย์เรียนรู้โรงไฟฟ้าขนอมเกิดขึ้น ด้วยความมุ่งหวังที่จะถ่ายทอดองค์ความรู้ด้านพลังงานไฟฟ้าขององค์กรให้เป็นประโยชน์ในวงกว้างสำหรับเยาวชน ชุมชน และประชาชนทั่วไป รวมถึงส่งเสริมให้ศูนย์เรียนรู้แห่งนี้เป็นสถานที่ท่องเที่ยวของอำเภอขนอมด้วย โดยได้ปรับปรุงโรงไฟฟ้าขนอม หน่วยที่ 1 ซึ่งมีประวัติศาสตร์ที่ยาวนานและน่าสนใจให้เป็นศูนย์เรียนรู้ด้านพลังงานไฟฟ้า เพราะที่นี่เป็นโรงไฟฟ้าแบบพิเศษที่ก่อสร้างบนเรือขนาดใหญ่ หรือที่เรียกว่าโรงไฟฟ้าเรือลอยน้ำ ซึ่งเป็นแห่งแรกและมีเพียงแห่งเดียวในประเทศไทย โดยเป็นโรงไฟฟ้าที่ประกอบสำเร็จรูปจากประเทศญี่ปุ่น ทำหน้าที่ผลิตไฟฟ้าเพื่อตอบสนองต่อความต้องการใช้ไฟฟ้าในภาคใต้ตั้งแต่ปี 2524-2554 โดยมีกำลังการผลิตอยู่ที่ 75 เมกะวัตต์ โรงไฟฟ้าแห่งนี้จึงเป็นหนึ่งในโรงไฟฟ้าที่มีความสำคัญและคุณค่าทางประวัติศาสตร์ของธุรกิจไฟฟ้าไทย”
ศูนย์เรียนรู้แห่งนี้ใช้งบประมาณในการปรับปรุง 120 ล้านบาท และใช้เวลาในการพัฒนาโครงการกว่า 3 ปี เริ่มตั้งแต่ศึกษาความเป็นไปได้ของโครงการในปี 2559 และดำเนินการรวบรวมข้อมูล พัฒนาเนื้อหา ออกแบบและปรับปรุงอาคาร ระหว่างปี 2560-2561 โดยความร่วมมือระหว่างเอ็กโก กรุ๊ป เอสโก ในกลุ่มเอ็กโก ซึ่งเป็นผู้เชี่ยวชาญในธุรกิจไฟฟ้า วิศวกรรมการก่อสร้าง การบำรุงรักษาและเดินเครื่อง โรงไฟฟ้า และบริษัท ซีเอ็มโอ จำกัด (มหาชน) ผู้เชี่ยวชาญด้านการออกแบบและการพัฒนาเนื้อหานิทรรศการและพิพิธภัณฑ์
ภายในศูนย์เรียนรู้โรงไฟฟ้าขนอม แบ่งเป็นโซนนิทรรศการการเรียนรู้ต่างๆ ทั้งหมด 7 โซน