ปฏิเสธไม่ได้เลยว่าแทบทุกธุรกิจในตอนนี้ล้วนแล้วแต่ได้รับผลกระทบที่เกิดจากการแพร่ระบาดของโควิด-19ทั้งสิ้น ไม่ว่าจะเป็นธุรกิจขนาดเล็กหรือขนาดใหญ่ต่างต้องปรับตัวเพื่อความอยู่รอด เช่นเดียวกันกับ The Yard Hostel โฮสเทลสุดฮิปในซอยราชครู ย่านอารีย์ ซึ่งแม้ได้รับผลกระทบจนต้องปิดให้บริการส่วนของโฮสเทลชั่วคราว แต่ก็ยังผุดไอเดียธุรกิจใหม่ในนามของ The Yard Grocery  รถสามล้อสีแดงสุดจี๊ดที่ใช้สำหรับขายของสดในแบบฉบับของรถพุ่มพวงที่คนไทยคุ้นเคย จับมือกับธุรกิจชุมชนในย่านอารีย์ ซึ่งเป็นย่านที่มีเอกลักษณ์และความแข็งแกร่งผ่าวิกฤตโควิด-19 ในครั้งนี้

อติพร สังข์เจริญ Co-founder / The Yard Grocery  เล่าถึงไอเดียในการทำ The Yard Grocery ให้เราฟังว่า เกิดจากการวางปัญหาที่ยังแก้ไม่ได้ แล้วคิดหาหนทางใหม่เพื่อทางรอดของธุรกิจและพนักงานที่ทำงานร่วมกันมา

“ธุรกิจของเราเป็นโฮสเทลแต่เมื่อเกิดวิกฤตเราก็พยายามปรับตัวไปเรื่อยๆ เช่น ย้ายบาร์ของเราออกมาขายหน้าบ้านเพื่อให้ลูกค้าอื่นนอกจากคนที่มาพักที่บ้านเราได้ซื้อสินค้าของเราได้ด้วย มีการทำอาหารบ้าง เราทำหลายอย่างเพื่อปรับตัวไปเรื่อยๆ จนกระทั่งวันที่ทางรัฐบาลสั่งปิดร้านอาหาร ห้ามคนมานั่งทานในร้าน ตอนนั้นเรามองไม่เห็นแล้วว่าจะมีทางออกไหนบ้าง เครียดจนคิดอะไรไม่ออกแล้ววันหนึ่งเมื่อเราวางปัญหาตรงนี้ลง พักเรื่องโฮสเทลไปก่อนเราก็เริ่มเกิดไอเดียว่าจริงๆ แล้วเราเหลืออะไรอยู่บ้างในชีวิต เรายังเหลือพนักงาน เราอยู่ในอารีย์ที่เป็นย่านซึ่งเข้มแข็งมาก เรามีเพื่อนหลายคนที่เป็นเกษตรกร เลยคิดว่าถ้าเรามาส่งอาหารสด อาหารที่ลูกค้านำไปปรุงเองได้น่าจะพอเป็นทางออกได้”

ด้วยความที่ อติพร มีเพื่อนเป็นเกษตรกรซึ่งประสบปัญหาผลผลิตล้น ขายไม่ได้เนื่องจากร้านอาหารและโรงแรมปิด คนเหล่านี้ไม่มีลูกค้า จึงมองว่าถ้าจับส่วนของเกษตรกรและส่วนของผู้บริโภคมาอยู่รวมกันโดยที่ตนเองเป็นตัวเชื่อมก็น่าจะเป็นไปได้ The Yard Grocery จึงเกิดขึ้น

“เรามีเพื่อนเป็นเกษตรกรอยู่หลายคน อย่างแม่ของน้องพนักงานก็มีสวนกล้วยซึ่งมีผลผลิตล้น คนเหล่านี้พอเรายกหูโทรหาเขาว่าเรากำลังจะทำแบบนี้เขาก็ช่วยเหลือเต็มที่ด้วยการส่งผลผลิตมาให้เราขายก่อน”  

นอกจากนี้ ในย่านอารีย์ธุรกิจขนาดเล็กส่วนใหญ่ทำโดยคนในพื้นที่ซึ่งเป็นเจ้าของร้านเอง แต่ละร้านเปิดเป็นร้านเล็กๆ มีความรู้จักมักคุ้นกันอยู่แล้ว ดังนั้นสินค้าที่นำมาขายบนรถนอกจากผักผลไม้จึงเป็นสินค้าที่มาจากร้านพาร์ทเนอร์ของ The Yard Hostel

“เมื่อเกิดวิกฤตทุกคนก็ได้รับผลกระทบหมดเราจึงนำเอาสินค้าของร้านที่เป็นพาร์ทเนอร์เรามาขายบนรถของเราด้วยทั้งขนมปัง เบเกอรี่ หรือเมล็ดกาแฟมาจากร้านในชุมชนย่านนี้ทั้งนั้น เช่น ร้าน Laliart coffee ซึ่งปิดรีโนเวทอยู่ไม่ได้มีช่องทางการขายเราก็นำมาอยู่บนรถของเรา ร้าน Landhaus Bakery ร้านเบเกอรี่ซึ่งก็ได้รับผลกระทบ ร้าน Paper Butter & The Burger ปกติขายเบอร์เกอร์ ตอนนี้บางวันจะทำเป็นขนมหวานมาฝากที่รถเราขาย”

ส่วนสินค้าที่เป็นของ The Yard Grocery จะเป็นประเภทที่ทำเองได้อย่างโยเกิร์ตใส่ขวดแก้วซึ่งลูกค้าสามารถซื้อแล้วคืนขวดได้เหมือนคนส่งนมสมัยก่อน เพื่อเป็นการลดใช้พลาสติก นอกจากนี้ยังมีแยมและผลิตภัณฑ์อื่นๆ ที่กำลังคิดและพัฒนาตามมาในอนาคต

รายได้ของ The Yard Grocery นอกจากขายสินค้าของตัวเองแล้วยังได้เปอร์เซ็นต์จากการฝากขายสินค้าในสัดส่วนที่อติพรบอกกับเราว่า “ให้ทางร้านตัดสินใจแบ่งให้เราเองตามที่เขาคิดว่าเขาสามารถอยู่ได้ด้วย”

สำหรับเส้นทางที่ The Yard Grocery  วิ่งจะอยู่ในโซนอารีย์ วนตั้งแต่อารีย์ 2 ไปถึงอารีย์ 5 และกลับมาที่อารีย์  1 ขายตั้งแต่เวลา 16.00-19.00 น. ลูกค้าส่วนมากจะเป็นคนที่อาศัยอยู่ในละแวกนั้น ซึ่งจากวันแรกที่เปิดขายคือวันที่ 1 เม.ย. ผลตอบรับเป็นที่น่าพอใจมาก

“ด้วยความที่ย่านอารีย์เป็นย่านที่มีชุมชนแข็งแกร่งมาก รวมทั้งมีชาวต่างชาติที่มาทำงานในประเทศไทยค่อนข้างเยอะ ซึ่งคนเหล่านี้มีความตั้งใจจะช่วยเหลือ Local Business อยู่แล้วฟีดแบ็คจึงค่อนข้างดีมาก พอเราโพสต์ขายของไปในกลุ่มอารีย์ของย่านนี้ ลูกค้าก็สนใจสั่งสินค้า เราจึงนำสินค้าไปดรอปให้เขาตามที่พักของเขา

จุดแข็งของชุมชนทำให้การตอบรับดี แต่อีกจุดที่สำคัญก็คือตอนที่เราทำโฮสเทล เราเปิดให้คนในพื้นที่สามารถเข้ามาใช้พื้นที่ของเราได้เช่นกัน บางคนมานั่งกินเบียร์ก่อนกลับบ้าน มายืมจักรยาน หรือให้เราเรียกแท็กซี่ให้ เราค่อนข้างที่จะมีความสัมพันธ์ที่ดีกับชุมชนอยู่แล้ว ความพึ่งพากันทำให้เกิดความร่วมมือ”

ผลกระทบจากโฮสเทลทำให้ The Yard Hostel  ไม่มีรายได้เข้ามาจ้างพนักงาน แต่การปรับธุรกิจมาทำ The Yard Grocery ทำให้มีรายได้เข้ามาบางส่วน ซึ่ง อติพร เสริมว่าตอนนี้ทุกคนในทีมจึงมีสถานะเป็น Founder  ด้วยกันทั้งหมด ขายของได้เท่าไหร่ก็นำมาหารเท่ากัน

“เราวางปัญหาของโฮสเทลเอาไว้ก่อน เพราะเราแก้ไม่ได้แล้วมาทำธุรกิจใหม่ที่ถ้ามันไปต่อได้ทุกคนจะเป็นผู้ร่วมก่อตั้งด้วยกันทั้งหมด ตอนนี้เรามองถึงการต่อยอดธุรกิจนี้ไปเป็นอีกธุรกิจหนึ่งในอนาคตเพราะหลังจากนี้ธุรกิจโรงแรมน่าจะต้องเจอกับการเปลี่ยนแปลง ที่เห็นก็คือ พฤกติกรรมของผู้บริโภคที่น่าจะเปลี่ยนไปอีกเยอะ ทั้งเรื่องของการท่องเที่ยวและการใช้จ่ายเงิน การมีอีกธุรกิจหนึ่งน่าจะเป็นทางเลือกที่ดีเพราะต่อให้ธุรกิจท่องเที่ยวกลับมาแต่เราคิดว่าการทำทั้ง 2 อย่างก็เป็นเรื่องที่เป็นไปได้”

เป้าหมายของ The Yard Grocery คือการต่อยอดไปสู่การทำซูเปอร์มาร์เก็ตเล็กๆ โดยการปรับห้องนอนบางห้องจากโฮสเทล สินค้าที่นำมาขายจะเลือกสินค้าจากผู้ผลิตรายย่อย เกษตรกรรายย่อย เป็นสินค้าที่มีความหมายต่อการตัดสินใจซื้อของลูกค้า นอกจากนี้ อติพร ยังมองเรื่องของการขายผ่านออนไลน์ซึ่งจะเป็นอีกช่องทางที่สร้างการเติบโตได้เช่นกัน

“เรื่องช่องทางออนไลน์ตอนนี้เราเริ่มทำเพจแล้ว แต่ความตั้งใจก็คือยังอยากให้เป็นการทำธุรกิจกับคนในย่านอารีย์ก่อนเพราะเราต้องการให้ความสำคัญกับเรื่องของมลพิษที่เกิดจากการขนส่งและการขายนอกย่าน อีกเรื่องที่เราต้องทำเพิ่มคือเราไม่เคยทำธุรกิจ Grocery มาก่อนจึงต้องศึกษาอย่างจริงจังให้มากขึ้น เพราะการขาย Grocery อาจจะไม่ได้กำไรเยอะจากผลิตภัณฑ์ แต่อยู่ที่เราทำ Waste ได้น้อยขนาดไหน ยิ่งน้อยเราก็ยิ่งเหลือเยอะ คิดว่ามันเป็นเรื่องของการจัดการของมากกว่า”

ในภาวะที่ทุกคนต้องเจอกับวิกฤตเช่นนี้ อติพรอยากให้กำลังใจกับทุกคนให้ตั้งสติและมองหาช่องทางทำมาหากินโดยมองจากปัจจัย 3 ข้อ คือ หนึ่งมองว่าทีมงานที่มีพร้อมไปต่อไหม ในทีมมีจุดแข็งอย่างไร สองมองเรื่องใกล้ตัวเป็นหลัก ดูคอนเน็คชั่นว่ามีอะไรบ้าง และพอทำอะไรจากคอนเน็คชั่นที่มี สามมองว่าย่านที่อยู่เป็นอย่างไร คนที่อยู่ร่วมกันมีความต้องการอะไร

“เมื่อก่อนเวลาที่เราคิดถึงต้นทุนเราจะนึกถึงเงิน แต่ตอนนี้มีแต่เงินอย่างเดียวไม่ได้แล้ว มีเงินก็ยังต้องเก็บเงินเอาไว้ ต้องมองว่าต้นทุนที่เรามี มีอะไรบ้าง ต้นทุนของคนสำคัญมาก ต้นทุนของย่านก็สำคัญ สิ่งสำคัญคือพยายามวางปัญหาที่เราแก้ไม่ได้หรือนอกเหนือจากการควบคุมเอาไว้ก่อน แล้วมองหาทางอื่นดู”

ต่อไป The Yard Grocery อาจจะกลายเป็นธุรกิจหลักในการสร้างรายได้ด้วยความแข็งแกร่งและความร่วมมือร่วมใจของธุรกิจในชุมชนได้เช่นเดียวกับหลายธุรกิจที่เกิดและเติบโตต่อไปจากการสร้างโอกาสในวิกฤตที่เกิดขึ้น

 ขอบคุณภาพจาก The Yard Grocery