ผลสำเร็จการปรับองค์กร ขยายบทบาท ตอบสนองยุทธศาสตร์ชาติ

ธนาคารเพื่อการส่งออกและนำเข้าแห่งประเทศไทย หรือ EXIM BANK ภายใต้การบริหารจัดการของ คุณพิศิษฐ์ เสรีวิวัฒนา ที่เข้ารับตำแหน่งกรรมการผู้จัดการ ตั้งแต่ปี 2559 ได้วางเป้าหมายจะปรับบทบาทใหม่ของธนาคารให้เป็น “สถาบันการเงินชั้นนำระดับโลก ที่เป็นกลไกสำคัญในการขับเคลื่อนยุทธศาสตร์การค้าและการลงทุนระหว่างประเทศของไทย” ภายในปี 2570 

คุณพิศิษฐ์ เสรีวิวัฒนา กรรมการผู้จัดการ EXIM BANK เล่าถึงกระบวนการปรับเปลี่ยนองค์กร หรือ EXIM Transformation Journey ว่า เป็นผลจากคณะกรรมการและผู้บริหารร่วมกันมองเห็นปัจจัยท้าทายรอบด้าน ทั้งภายในและภายนอกประเทศ ไม่ว่าจะเป็นความผันผวนของเศรษฐกิจโลก ขณะที่ผู้ประกอบการไทย โดยเฉพาะ SMEs จำนวนมากยังขาดเงินทุน ประสบการณ์การดำเนินธุรกิจ รวมทั้งเครื่องมือบริหารจัดการความเสี่ยงทางการค้าระหว่างประเทศ ทำให้รัฐบาลต้องผลักดันให้ SMEs เข้าถึงแหล่งเงินทุนและการสนับสนุนในด้านต่าง ๆ จากองค์กรภาครัฐและเอกชน ขณะที่ Technology Disruption ก็เกิดขึ้น ทำให้ทุกองค์กรโดยเฉพาะสถาบันการเงินต้องปรับปรุงกระบวนการทำงาน เพื่อตอบสนองความต้องการของลูกค้าได้อย่างรวดเร็วและมีประสิทธิภาพ EXIM BANK จึงวางยุทธศาสตร์ที่จะขับเคลื่อนการเปลี่ยนแปลงองค์กรโดยตอบสนองยุทธศาสตร์ชาติ

แนวทางการดำเนินงานของ EXIM BANK ในการปรับเปลี่ยนองค์กร อาทิ การจัดตั้งศูนย์ความเป็นเลิศด้านการค้า (EXIM Excellence Academy: EXAC) เพื่อสร้าง Ecosystem พัฒนาผู้ประกอบการโดยเฉพาะ SMEs ให้เริ่มต้น/ขยายการส่งออกเพิ่มขึ้น ผ่านกิจกรรมบ่มเพาะความรู้ ให้คำปรึกษา จับคู่ธุรกิจ และสนับสนุนผู้ประกอบการเข้าสู่ e-Trading โดยความร่วมมือกับพันธมิตรทั้งภาครัฐและเอกชน การสนับสนุนทางการเงินเพื่อขยายฐานลูกค้า SMEs ทั้งสินเชื่อและประกัน ควบคู่กับการป้องกัน NPLs และบริหารคุณภาพสินทรัพย์ เพื่อสถานะทางการเงินที่มั่นคง การชี้ช่องทางการส่งออกสินค้าไปยังตลาด New Frontiers ที่ยังมีแนวโน้มการเติบโตทางเศรษฐกิจ รวมทั้งสร้างความรู้และพันธมิตรด้าน e-Commerce แก่ผู้ส่งออกไทย การจัดตั้งสำนักงานผู้แทนในกลุ่มประเทศ CLMV ตามนโยบายรัฐในการส่งเสริมการค้าและการลงทุนในประเทศเพื่อนบ้าน การปรับปรุงกระบวนการทำงานโดยประยุกต์ใช้นวัตกรรม เช่น Automation, Blockchain และพัฒนาระบบเทคโนโลยีดิจิทัล 

Transformation ครั้งนี้ทำให้ EXIM BANK คาดว่าจะสามารถขยายยอดคงค้างเงินให้สินเชื่อถึง 37% จากปี 2560 (เติบโตเฉลี่ย 11% ต่อปี) และขยายปริมาณธุรกิจสะสมบริการประกันถึง 89% จากปี 2560 (เติบโตเฉลี่ย 24% ต่อปี) โดยจำนวนลูกค้าทั้งหมดเพิ่มขึ้น 58% จากปี 2560 (เติบโตเฉลี่ย 16% ต่อปี) รวมทั้งมีพื้นฐานการดำเนินงานที่มั่นคงด้วยกระบวนการปฏิบัติงาน โครงสร้างพื้นฐานทางเทคโนโลยี และทรัพยากรบุคคลที่พร้อมรับมือและปรับตัวให้ทันต่อสภาพแวดล้อมที่เปลี่ยนแปลงไปอย่างรวดเร็ว

“โดยปกติ EXIM BANK ทั่วโลกจะสนับสนุนผู้ประกอบการขนาดกลางและขนาดใหญ่ให้ค้าขายระหว่างประเทศ และถ้ามีโอกาสก็ไปลงทุนในต่างประเทศ แต่รัฐบาลไทยต้องการให้เราช่วยกลุ่ม SMEs มากขึ้น เพื่อให้กลุ่มนี้ได้มีโอกาสในการค้าขายกับต่างประเทศ เราก็รับภารกิจดังกล่าวมาดำเนินการ ขณะเดียวกัน เราก็ตั้งเป้าปรับเปลี่ยนองค์กรให้นำหน้า EXIM BANK ในภูมิภาคภายใน 5 ปี และอยู่ในระดับโลกภายใน 10 ปี โดยใช้เกณฑ์วัด คือเรามีประโยชน์อย่างไรต่อสังคมไทย เช่น มีบทบาทอย่างไรต่อตัวเลข GDP ของประเทศ ตัวเลขการลงทุนของไทยที่ไปลงทุนต่างประเทศ นั่นคือบทบาทที่เรากำลังทำอยู่และ 4 ปีที่ผ่านมาเราสามารถเดินตามเป้าหมายได้โดยตลอด มีจำนวนผู้ประกอบการที่เราช่วยเหลือ ซึ่งเดิมทีจะกระจุกตัวอยู่ที่ Size L แต่ตอนนี้เริ่มกระจายไปที่ Size M และ Size S มากขึ้นตั้งแต่ปี 2560 จำนวนลูกค้าของ EXIM BANK เพิ่มขึ้น 57% โดยเป็นลูกค้า SMEs เพิ่มขึ้นถึง 60% ทำให้วันนี้สัดส่วนลูกค้าของเราเป็น SMEs ถึง 81%” คุณพิศิษฐ์กล่าว

ปัญหาของ SMEs ไทยที่ต้องการออกไปค้าขายในตลาดต่างประเทศ คือความไม่พร้อม การขาดความรู้ความเชี่ยวชาญ บทบาทสำคัญที่ EXIM BANK เข้ามาช่วยเหลือผู้ประกอบการ คือการจัดตั้ง EXAC ขึ้นเพื่อสนับสนุนองค์ความรู้และให้คำปรึกษาในการดำเนินธุรกิจระหว่างประเทศ ตลอดจนบ่มเพาะผู้ประกอบการ SMEsให้มีความพร้อมและศักยภาพที่จะขยายธุรกิจสู่เวทีโลก โดยมุ่งยกระดับความสามารถให้ผู้ประกอบการไทยเริ่มต้นส่งออกหรือขยายการส่งออกได้เพิ่มขึ้น จนถึงปัจจุบัน EXAC ให้ความรู้และคำปรึกษาแก่ผู้ประกอบการแล้วกว่า 2,800 ราย และคาดว่าจะมีจำนวนสะสมถึง 20,500 รายในปี 2568 รวมถึงส่งเสริมผู้ประกอบการที่ต้องการการสนับสนุนทางการเงินและข้อมูลเพื่อขยายธุรกิจส่งออกให้เติบโตได้อย่างมั่นคง

“การจัดตั้งศูนย์ EXAC ทำให้ได้ประโยชน์ทั้งลูกค้าและตัวเราเอง ฝั่งลูกค้าได้ความรู้ต่อยอดในเรื่องที่เกี่ยวกับการค้าขายในตลาดต่างประเทศ ส่วนตัวเราเองก็ได้ทราบ Insight ของลูกค้าว่าสิ่งที่เขาขาด ที่เขาต้องการคืออะไร หลังจากเปิดศูนย์ได้ 2 ปี เราก็เริ่มหาเครื่องมือที่จะเข้ามาช่วยเหลือผู้ประกอบการเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ ตอนนี้เรามีเครื่องมืออย่าง TERAK หรือ Thailand Export Readiness Assessment & Knowledge Management เป็นโครงการประเมินศักยภาพธุรกิจส่งออกผ่านระบบประเมินความพร้อมผู้ส่งออก เพื่อให้ผู้ประกอบการประเมินศักยภาพของตนเองว่าอยู่ในระดับใด สามารถแข่งขันในตลาดโลกได้มากน้อยแค่ไหน และต้องการการสนับสนุนด้านใดเพิ่มเติม”

อีกเครื่องมือหนึ่งที่ช่วยให้ผู้ประกอบการ SMEs เริ่มต้นหรือขยายธุรกิจส่งออกได้อย่างมั่นใจ คือ บริการประกันการส่งออก EXIM BANK เป็นธนาคารแห่งแรกและแห่งเดียวในประเทศไทยที่มีบริการนี้ เพื่อตอบโจทย์ผู้ส่งออกที่ต้องการความคุ้มครองความเสี่ยงจากการไม่ได้รับชำระค่าสินค้าจากผู้ซื้อ/ธนาคารผู้ซื้อในต่างประเทศ ทำให้ผู้ส่งออกค้าขายได้ด้วยความมั่นใจว่าจะได้รับเงินค่าสินค้าแน่นอน 

ภารกิจในการ Transform บุคลากรถือเป็นหัวใจสำคัญของความสำเร็จในการ Transform องค์กร คุณพิศิษฐ์ เสริมว่าสิ่งที่ EXIM BANK เดินหน้าปรับเปลี่ยน คือการปรับทัศนคติในการให้บริการลูกค้าที่มากกว่าเดิม รวมถึงการสร้างการมีส่วนร่วมระหว่างพนักงานกับองค์กรเพื่อเป้าหมายเดียวกันและก้าวไปพร้อมๆ กัน และเพื่อให้พนักงานพร้อม Transform ไปกับองค์กร การรับฟังเสียงที่สร้างสรรค์ของพนักงานและนำมาปรับปรุงการดำเนินงานที่เป็นระบบและมาตรฐานมากขึ้น ไม่ว่าจะเป็น On-boarding Program การเตรียมความพร้อมและกำหนด Buddy เป็นคู่คิดให้พนักงานใหม่ การบริหารผลการปฏิบัติงานที่ชัดเจนและเป็นองค์กรโปร่งใส การพัฒนาบุคลากรในหลายรูปแบบเพื่อสร้างโอกาสทางอาชีพ ที่สำคัญคือการสื่อสารกับพนักงานอย่างต่อเนื่องตั้งแต่ก่อน Transformation ทำให้ EXIM BANK เป็นองค์กรที่น่าอยู่ยิ่งขึ้น และพนักงานเกิดความพึงพอใจจน EXIM BANK ได้รับรางวัล TQM-Best Practices หมวดการเอาใจใส่บุคลากร และได้รับคัดเลือกให้นำเสนอผลงาน “เส้นทางการสร้างประสบการณ์ที่ดีให้แก่บุคลากรของ EXIM BANK: EXIM’s Employee Experience Journey” ในงาน THAILAND QUALITY CONFERENCE & The 21st Symposium on TQM-Best Practices in Thailand

โดยหลังจากการ Transform องค์กร ความผูกพันของพนักงานกับองค์กรสูงขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ รวมทั้งมีการพัฒนาศักยภาพของพนักงานโดยเชื่อมโยงกับ Core Competencies และค่านิยมร่วมขององค์กร โดย EXIM BANK จะกำหนดเป้าหมายอย่างชัดเจนว่า อยากเห็นพนักงานในองค์กรมีพฤติกรรมพึงประสงค์อย่างไรบ้าง เพื่อที่จะผลักดันให้องค์กรบรรลุเป้าหมาย “เรามีการกำหนดออกมาเป็นค่านิยมที่แสดงความ Excellence ทั้ง 4 ด้าน และเพื่อส่งเสริมให้พฤติกรรมเหล่านั้นเป็นรูปธรรมยิ่งขึ้น จึงเชื่อมโยงกับกระบวนการบริหารผลการปฏิบัติงานโดยนำไปเชื่อมโยงกับการประเมิน Core Competencies แปลงพฤติกรรมพึงประสงค์ตามค่านิยมเหล่านั้นมากำหนดเป็นระดับที่ต้องการตามกลุ่มตำแหน่งต่างๆ และประเมินผล ซึ่งหากพบช่องว่างตรงจุดใดก็จะได้เร่งดำเนินการเพื่อลดช่องว่างเหล่านั้น ตัวอย่าง เช่น ตอนที่ Transform ใหม่ๆ เรามีพนักงานใหม่เข้ามาเป็นจำนวนมาก ดังนั้นในภาพรวมเรื่องของ Collaboration & Teamwork รวมทั้งจากการประเมิน Core Competencies ในช่วงแรกจะเห็นว่าเรื่องนี้ยังอยู่ในระดับที่สูงน้อยกว่าเรื่องอื่นๆ เราจึงจัดให้มี EXIM Team Building ขึ้นต่อเนื่องในปี 2561 และ 2562 เพื่อ Blend บุคลากรคละหน่วยงานและคละตำแหน่งเข้าด้วยกัน ภายใต้ Theme EXIM Core Values ซึ่งก็ได้ทั้งการยกระดับความเป็นเลิศในทีมงานและกระตุ้นพฤติกรรมพึงประสงค์ตามค่านิยมองค์กรด้วย”

สำหรับปีนี้ผู้ประกอบการต้องเผชิญกับวิกฤต COVID-19 คุณพิศิษฐ์ มองว่าการทำธุรกิจจะยากขึ้นกว่าเดิมมาก เพราะที่ผ่านมาผลกระทบที่เกิดขึ้นมีค่อนข้างมาก ส่งผลให้กำลังซื้อทั่วโลกลดลง โดยเฉพาะธุรกิจ SMEs ที่ไม่ได้มีสายป่านยาวมากนัก EXIM BANK จึงเข้าไปดูแลลูกค้าโดยเฉพาะ SMEs  ให้ส่งออกได้ EXIM BANK จึงเป็นรายแรกที่มีมาตรการช่วยเหลือผู้ประกอบการ SMEs ด้วยการยืดชำระหนี้โดยแบ่งเป็น 2 กลุ่ม คือ กลุ่มลูกค้าของ EXIM BANK  มีการพักชำระหนี้ทั้งเงินต้นและดอกเบี้ยเป็นระยะเวลา 6 เดือน เริ่มตั้งแต่กุมภาพันธ์ 2563 กลุ่มที่ไม่ได้เป็นลูกค้าของ EXIM BANK หากเป็น SMEs ที่มีการส่งออกจะมีวงเงินให้ตามเอกสารที่มีการส่งออก และมีโปรแกรมสินเชื่อสำหรับ SMEs วงเงินไม่เกิน 20 ล้านบาท เพื่อใช้เป็นเงินหมุนเวียนอีกด้วย

“ระหว่างที่ COVID-19 ยังไม่หมดไป เราอยากให้ผู้ประกอบการเตรียมพร้อมโดยการไปทบทวนตัวเอง 3 เรื่อง เรื่องแรกคือทบทวนว่ากระบวนการผลิตของเราสามารถลดต้นทุนตรงส่วนไหนได้บ้าง เพื่อให้การผลิตมีประสิทธิภาพเพิ่มขึ้น เรื่องที่สองสำรวจดูฐานะการเงินของตัวเองให้ดีว่ามีความพร้อมมากน้อยแค่ไหน เรื่องที่สามต้องสำรวจคู่ค้า ทั้งซัพพลายเออร์และลูกค้าว่ายังมีกำลังพร้อมมากน้อยแค่ไหน ถ้าการเงินไม่ดีแล้ว COVID-19 กลับมาเราต้องมองว่าจะทำอย่างไรได้บ้าง สิ่งสำคัญคือการป้องกันความเสี่ยงทางการค้าระหว่างประเทศ”

กล่าวได้ว่า หากผู้ประกอบการไทยประสบปัญหา อุปสรรค หรือต้องการการสนับสนุนจากภาครัฐเพื่อดำเนินธุรกิจส่งออกหรือลงทุนระหว่างประเทศ หรือในโครงการใดๆ ที่เป็นประโยชน์ต่อการพัฒนา สามารถขอรับคำปรึกษาจากผู้เชี่ยวชาญอย่าง EXIM BANK ได้ เพราะพวกเขาอยู่เคียงข้างผู้ประกอบการไทยเสมอมา และตลอดไปเพื่อช่วยให้ธุรกิจส่งออกและลงทุนของคนไทยเติบโตได้อย่างยั่งยืน