ความเสี่ยงทางการเงินของคนรุ่นใหม่ไม่ได้เริ่มต้นเมื่อเข้าสู่วัยทำงาน แต่เกิดขึ้นตั้งแต่วันที่เริ่มมีเงินในกระเป๋าและต้องตัดสินใจว่าจะใช้ เก็บ หรือแบ่งเงินก้อนนั้นอย่างไร ยิ่งเมื่อการซื้อสินค้าออนไลน์ การเติมเกม การลงทุน และบริการทางการเงินต่าง ๆ เข้าถึงได้ง่ายเพียงปลายนิ้ว
โลกการเงินที่เด็กและเยาวชนต้องเผชิญจึงไม่ได้จำกัดอยู่แค่การรู้จักเก็บออมอีกต่อไป แต่รวมถึงการแยกแยะความจำเป็นกับความต้องการ การตัดสินใจใช้เงิน การรับมือกับสิ่งกระตุ้นบนโลกดิจิทัล ไปจนถึงการรู้เท่าทันความเสี่ยงทางการเงิน ความรู้ด้านการเงินจึงกำลังขยับสถานะขึ้นมาเป็น ทักษะชีวิต ที่ต้องปลูกฝังตั้งแต่วัยเรียน
ทีทีบี จึงเข้ามาสร้างพื้นที่การเรียนรู้ โดยต่อยอดบทบาทด้าน Financial Literacy ผ่านโครงการ “รุ่นพี่การเงิน” ผ่านอาสาสมัครพนักงานกว่า 200 คนทำหน้าที่เป็น “รุ่นพี่” ถ่ายทอดความรู้และประสบการณ์ด้านการเงินให้กับนักเรียนระดับมัธยมศึกษา ผ่านรูปแบบ “พี่สอนน้อง” ซึ่งตั้งเป้าหมายปีแรกไว้ที่นักเรียน 1,000 คน จาก 10 โรงเรียนนำร่อง ก่อนขยายเครือข่ายไปยังโรงเรียนทั่วประเทศ
“เยาวชนในปัจจุบันเติบโตท่ามกลางโลกที่เต็มไปด้วยทางเลือกและสิ่งกระตุ้นทางการเงินมากกว่าที่เคย ความรู้ทางการเงินจึงไม่ใช่เพียงเรื่องของตัวเลขหรือการออม แต่คือทักษะชีวิตที่ช่วยให้คิดอย่างมีเหตุผล ตัดสินใจได้อย่างเหมาะสม และวางแผนอนาคตได้อย่างมั่นใจ ทีทีบีจึงอยากมีส่วนร่วมในการสร้างรากฐานที่ดีตั้งแต่ช่วงวัยเรียน เพราะเราเชื่อว่าการเริ่มต้นอย่างถูกต้องในวันนี้จะช่วยให้เด็ก ๆ เติบโตขึ้นพร้อมกับวินัยทางการเงิน การตัดสินใจที่ถูกต้อง และมีภูมิคุ้มกันทางการเงินที่แข็งแรงสำหรับการสร้างชีวิตที่มั่นคงในอนาคต” มาริสา จงคงคาวุฒิ รองประธานเจ้าหน้าที่บริหาร หัวหน้าสื่อสารและภาพลักษณ์องค์กร ทีทีบี กล่าว
สำหรับ ทีทีบี การทำงานเรื่อง Financial Literacy ไม่ได้เริ่มต้นจากโครงการ “รุ่นพี่การเงิน” โดยตรง แต่ต่อยอดจาก “Fun for Fin” ซึ่งให้ความรู้ทางการเงินกับเยาวชนในศูนย์เรียนรู้ไฟ-ฟ้าทั้ง 5 แห่งมาตั้งแต่ปี 2565 ก่อนขยายรูปแบบการทำงานออกมาสู่โรงเรียนในปี 2569 เพื่อเข้าถึงกลุ่มนักเรียนระดับมัธยมศึกษา ซึ่งเป็นช่วงวัยที่เริ่มมีอิสระในการใช้จ่ายมากขึ้นและเข้าถึงเทคโนโลยีดิจิทัลได้ง่ายขึ้น ขณะเดียวกันก็ต้องเผชิญกับสิ่งชักจูงและความเสี่ยงทางการเงินรูปแบบใหม่ ๆ
การออกแบบโครงการจึงไม่ได้ใช้วิธีการบรรยายเรื่องการเงินแบบห้องเรียน แต่ใช้กระบวนการ “พี่สอนน้อง” และบอร์ดเกมเป็นเครื่องมือหลัก ให้เด็กได้ทดลองคิดและตัดสินใจผ่านสถานการณ์จำลองที่ใกล้เคียงกับชีวิตจริง โดยเนื้อหาครอบคลุม 7 ทักษะทางการเงิน ตั้งแต่การตัดสินใจเรื่องเงิน การแยก “Need” และ “Want” เทคนิคการออม การบริหารสินทรัพย์และหนี้สิน ไปจนถึงพื้นฐานด้านการลงทุน
จุดนี้ทำให้บทบาทของพนักงานกลายเป็นผู้นำความรู้และประสบการณ์จากการทำงานในธุรกิจการเงินออกมาใช้เป็นส่วนหนึ่งของกระบวนการสร้าง Social Impact โดยตรง ขณะเดียวกันรูปแบบการเรียนรู้ผ่านสถานการณ์จำลองยังทำให้เรื่องการเงินซึ่งอาจเป็นเรื่องไกลตัวสำหรับเด็ก ถูกแปลงให้กลายเป็นประสบการณ์ที่เด็กสามารถทดลองคิดและตัดสินใจด้วยตัวเอง
มาริสากล่าวว่า จากการทำงานร่วมกับเด็กและเยาวชนอย่างต่อเนื่อง ยังพบว่ามีเด็กจำนวนไม่น้อยที่ต้องเผชิญกับความท้าทายทั้งเรื่องการวางแผนใช้จ่าย การออม และสิ่งชักจูงบนโลกดิจิทัล การสร้างความรู้ตั้งแต่ช่วงวัยเรียนจึงเป็นการวางรากฐานก่อนที่เด็กจะก้าวเข้าสู่ช่วงชีวิตที่มีภาระทางการเงินซับซ้อนขึ้น พร้อมกับเปิดพื้นที่ให้พนักงานเข้ามามีส่วนร่วมในการสร้างคุณค่าให้สังคม
ผลที่เกิดขึ้นเริ่มเห็นได้ทั้งในมิติของความรู้และพฤติกรรม ปัจจุบันโครงการมีเยาวชนเข้าร่วมแล้ว 860 คน จากเป้าหมายทั้งปี 1,000 คน ขณะที่ผลประเมินก่อนและหลังเข้าร่วมโครงการพบว่า คะแนนความรู้ทางการเงินเฉลี่ยเพิ่มขึ้นจาก 63% เป็น 82% หรือเพิ่มขึ้น 19 จุดเปอร์เซ็นต์ โดยคำนวณจากนักเรียน 400 คน และยังอยู่ระหว่างการเก็บข้อมูลเพิ่มเติมจากการดำเนินโครงการ
ที่น่าสนใจกว่าตัวเลขคะแนน คือข้อมูลเริ่มต้นเกี่ยวกับการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมของเด็กบางส่วน เช่น การเริ่มออมเงินผ่านบัญชีเงินฝากแทนการหยอดกระปุก การตั้งเป้าหมายทางการเงิน และการวางแผนออมระยะยาวเพื่อการศึกษา ซึ่งทำให้เห็นช่องว่างระหว่าง รู้เรื่องการเงิน กับ นำความรู้ไปใช้ และเป็นพื้นที่ที่โครงการพยายามเข้าไปสร้างการเปลี่ยนแปลง
สำหรับ ทีทีบี ผลลัพธ์ดังกล่าวจึงเป็นจุดเริ่มต้นของการติดตามว่า ความรู้ที่เด็กได้รับจะสามารถพัฒนาไปสู่พฤติกรรมทางการเงินที่เหมาะสมได้มากน้อยเพียงใด เพราะ Financial Literacy หากต้องการสร้างผลในระยะยาว จำเป็นต้องใช้ทั้งเวลาและการฝึกฝนต่อเนื่อง
“การสร้างภูมิคุ้มกันทางการเงินไม่ใช่เรื่องที่เกิดขึ้นได้ภายในวันเดียว แต่ต้องอาศัยการเรียนรู้และการฝึกฝนอย่างต่อเนื่อง ทีทีบีจึงตั้งใจทำงานร่วมกับโรงเรียน ครู ผู้ปกครอง และทุกภาคส่วน เพื่อร่วมกันวางรากฐานที่แข็งแรงให้กับเยาวชนไทย เพราะเราเชื่อว่าการเปลี่ยนแปลงเล็ก ๆ ที่เริ่มต้นตั้งแต่วัยเรียน สามารถต่อยอดสู่คุณภาพชีวิตทางการเงินที่ดีขึ้น และสร้างอนาคตที่มั่นคงได้ในระยะยาว”
ภาพของ “รุ่นพี่การเงิน” จึงไม่ได้อยู่ที่การเพิ่มหลักสูตรความรู้ทางการเงินให้กับโรงเรียนเพียงอย่างเดียว แต่เป็นการนำความเชี่ยวชาญขององค์กรและคนในองค์กรออกมาทำงานกับโจทย์ทางสังคมโดยตรง พนักงานทำหน้าที่เป็นกลไกในการถ่ายทอดความรู้ ขณะที่โรงเรียนและเยาวชนเป็นพื้นที่ที่ความรู้นั้นถูกนำไปทดลองใช้จริง
หากมองในมุมองค์กร โครงการยังสะท้อนทิศทางของการสร้าง Social Impact ที่เชื่อมกับความสามารถหลักของธุรกิจได้ค่อนข้างชัด เพราะสิ่งที่ ทีทีบี นำออกไปสู่สังคมไม่ใช่เพียงทรัพยากรหรือเงินสนับสนุน แต่เป็น ความรู้ทางการเงิน ซึ่งเป็นองค์ความรู้ที่องค์กรมีอยู่แล้ว และสามารถนำมาพัฒนาเป็นประโยชน์กับคนกลุ่มอื่นได้
จากเป้าหมายระยะแรกที่ต้องการสร้างพื้นฐานให้เยาวชน 1,000 คนใน 10 โรงเรียน ทีทีบี วางแผนเพิ่มจำนวนอาสาสมัคร “รุ่นพี่การเงิน” และขยายเครือข่ายเยาวชนให้ครอบคลุมมากขึ้น เพื่อให้ Financial Literacy ไม่ได้เป็นความรู้ที่เด็กได้รับเพียงครั้งเดียว แต่ค่อย ๆ กลายเป็นทักษะที่ติดตัวไปสู่ช่วงชีวิตที่ต้องรับผิดชอบรายได้ ค่าใช้จ่าย หนี้สิน และเป้าหมายทางการเงินของตัวเองมากขึ้น
ท้ายที่สุด โครงการ“รุ่นพี่การเงิน” คือกิจกรรมที่จะช่วยสร้างจุดเริ่มต้นให้เด็กสามารถ คิดเป็น ใช้เป็น และออมเป็น ก่อนที่การตัดสินใจทางการเงินจะกลายเป็นเรื่องที่มีต้นทุนสูงขึ้นเมื่อเข้าสู่วัยทำงาน ซึ่งเป็นเหตุผลที่ทำให้ Financial Literacy ถูกวางไว้ในฐานะทักษะชีวิต และเป็นอีกพื้นที่หนึ่งที่ภาคธุรกิจสามารถนำความเชี่ยวชาญของตัวเองเข้ามาร่วมสร้างการเปลี่ยนแปลงทางสังคมได้อย่างเป็นรูปธรรม