หากมองเข้ามาที่ข้อมูลจากกรมพัฒนาธุรกิจการค้าแล้ว จะพบความน่าสนใจของช่องทางขายนี้ เพราะมีมูลค่าทาง เศรษฐกิจของตลาดร้านค้าโชวห่วยไทย 1.03 ล้านล้านบาท ถือเป็นอีกฟันเฟืองสำคัญในการขับเคลื่อนเศรษฐกิจฐานราก และ กำลังเป็นทางเลือกการซื้อสินค้าอุปโภค-บริโภค และของใช้จำเป็นในชีวิตประจำวัน

ขณะที่ข้อมูลจากสมาคมผู้ค้าปลีกไทย รายงานตัวเลขจำนวนร้านโชวห่วยในบ้านเราว่า มีตัวเลขของร้านโชวห่วยทั่ว ประเทศประมาณกว่า 4 แสนร้านค้า ในจำนวนนั้น กว่า 250,000 ร้านค้า จะขายเฉพาะสินค้า FMCG ที่เหลือจะเป็นร้าน โชวห่วยที่ขายสินค้าครอบคลุมหลายกลุ่ม ทั้งอาหารสดในชีวิตประจำวันและของใช้ต่างๆ

สมาคมผู้ค้าปลีกไทยยังให้ตัวเลขที่น่าสนใจอีกว่า ร้านโชวห่วยถูกจัดให้อยู่ในแถวที่ 3 มีสัดส่วนราว 53-55% ของ ตลาดค้าปลีกทั้งระบบที่มีมูลค่ากว่า 3.45 ล้านล้านบาท และทิศทางการเติบโตกำลังมุ่งมาที่แถวที่ 3 เนื่องจากเป็นช่องทางขาย ที่ใกล้ชิดคนในชุมชนมากที่สุด

ไฮไลท์ที่น่าสนใจของโชห่วอีกอย่างที่น่าจับตามองก็คือการเข้ามาสร้างเครือข่ายหรือเน็ตเวิร์คร้านค้าปลีกของตัวเอง ขึ้นมา ผ่านการดึงร้านโชวห่วยทั้งเก่าและที่จะลงทุนใหม่เข้ามาอยู่ในเครือข่ายของตัวเอง ซึ่งความน่าสนใจก็คือการศึกในครั้งนี้ จะเป็นการวัดพลังของ 2 ฝ่าย คือฝ่ายที่เป็นซัพพลายเออร์กับฝ่ายที่เป็นเชนค้าปลีก - ค้าส่ง ยักษ์ใหญ่

แน่นอนว่า การมีเครือข่ายร้านโชวห่วยอยู่ในมือนั้น สามารถนำไปต่อยอดได้มากมาย ทั้งในเรื่องของการสร้างรายได้ จากบริการใหม่ๆ ที่เสริมเข้าไป อาทิ บิล เพย์เม้นต์ รายได้จากการเป็นจุดให้บริการต่างๆ หรือแม้กระทั่งการสร้างรายได้จาก พื้นที่การทำตลาด หรือโฆษณา ณ จุดขาย

เช่นเดียวกับการเมคชัวร์ในเรื่องของยอดขายจากการสั่งสินค้าเข้าร้าน โดยเฉพาะในฝากของผู้เล่นที่เป็นค้าปลีก - ค้าส่งรายใหญ่ ที่จะเข้ามาช่วยเสริมการรับมือกับเทรนด์ Direct to Customer ที่เจ้าของสินค้าเริ่มที่จะขายตรงเข้าไปยังลูกค้า โดยตรงโดยไม่ผ่านคนกลางอย่างร้านค้าปลีก ซึ่งเป็นเทรนด์ที่เห็นมากขึ้นจากการเข้าไปเปิดร้านในแพล็ตฟอร์มอีคอมเมิร์ซ ของซัพพลายเออร์รายใหญ่ๆ

ในฝ่ายของซัพพลายเออร์ที่เข้ามาทำนั้น จะประกอบไปด้วย

1.ยูนิลีเวอร์ ที่ทำโครงการร้านติดดาวของตัวเองขึ้นมา โครงการนี้ถูกริเริ่มขึ้นเมื่อราว 10 ปีที่แล้ว โดยโมเดล “ร้านติด ดาว”หนึ่งในแผนการดำรงชีวิตอย่างยั่งยืน หรือ Unilever Sustainable Living Plan: USLP เพื่อยกระดับคุณภาพชีวิตของ ร้านค้าปลีก และร้านข้างบ้าน (โชวห่วย) ทั่วประเทศสู่ศูนย์กลางของชุมชน มีการนำผู้เชี่ยวชาญธุรกิจค้าปลีกเข้าไปให้คำ ปรึกษาด้านการจัดการอย่างเป็นระบบ เพิ่มศักยภาพในการดำเนินธุรกิจ

ร้านติดดาวเริ่มตั้งแต่ปี 2555 หลังเหตุการณ์น้ำท่วมใหญ่ ซึ่งยูนิลีเวอร์จะเข้าไปช่วยพัฒนาร้านค้าเครือข่ายเหล่านี้ ทั้งในแง่ของการให้ความรู้ในการบริหารจัดการร้านค้าปลีกยุคใหม่ที่นำเอาแนวคิดของร้านโมเดิร์นเทรดเข้าไปปรับใช้ ทั้งการ จัดเรียงสินค้าให้น่าสนใจ การบริหารจัดการเรื่องของสต๊อกสินค้า รวมถึงการเพิ่มรายได้ในส่วนอื่นๆ อาทิ การติดตั้งเครื่องซักผ้า หยอดเหรียญ หรือตู้เติมเงินมือถือ โดยยูนิลีเวอร์ มุ่งเน้นไปที่การ Engage ร้านค้าเครือข่ายเหล่านั้น เพื่อให้เป็นตัวแทนผลักดันสินค้าของตัวเอง อย่างไรก็ตาม ร้านติดดาว ในปัจจุบัน จะมีความแอดทีฟไม่เท่าในช่วงแรกของการเริ่มทำโครงการ

2.ร้าน “ถูก ดี มีมาตรฐาน” เป็นการสร้างเครือข่ายร้านค้าปลีกใกล้บ้านของ ที ดี ตะวันแดง ที่ต้องการสร้างเน็ตเวอร์คร้านค้าปลีกใกล้บ้านให้เป็น Point of Everything ล่าสุด มีธนาคารกสิกรไทยเข้ามาร่วมลงทุนในวงเงิน 15,000 ล้านบาท ซึ่งจะทำให้สามารถติดสปีดการเปิดสาขาให้บรรลุเป้าการมีจำนวนร้าน 30,000 ร้าน ภายในปี 2567 จากปัจจุบันมีจำนวนร้านภายใต้ชื่อ ถูกดี มีมาตรฐานกว่า 5,000 ร้าน

การดึงร้านค้าเข้าร่วมเครือข่ายนั้น นอกจากการลงทุนในเรื่องของการตกแต่งร้านให้เป็นมาตรฐานเดียวกันแล้ว ร้านโชวห่วยที่ร่วมในเครือข่าย ไม่ต้องลงทุนในเรื่องของการซื้อสินค้าเข้าร้าน ที ดี ตะวันแดง จะเป็นคนจัดการให้ และจะได้รับ ส่วนแบ่งจากกำไรการขาย ซึ่งเป็นโมเดลที่สามารถเข้ามาช่วยในเรื่องของการบริหารตัวสินค้าและการจัดการสต๊อกสินค้า ในร้าน ซึ่งเป็นจุดอ่อนสำคัญของคนทำโชวห่วย

3.บีเจซี หรือเบอร์ลี่ ยุคเกอร์ ที่เข้ามาทำผ่านธุรกิจค้าปลีกในเครือคือบิ๊กซี โดยใช้ชื่อร้านว่า “ร้านโดนใจ” ที่ถูกสร้างให้ เป็นโมเดลธุรกิจในการรุกตลาดไม่ใช่แค่บ้านเรา แต่ยังรวมถึงประเทศในกลุ่ม CLMV ทั้งลาว เวียดนาม เมียนมา และกัมพูชา

การเข้าซื้อบิ๊กซี เมื่อหลายปีก่อน เริ่มมีภาพของความชัดเจนในการสวมหมวก 2 ใบของบีเจซี ที่เป็นทั้งซัพพลายเออร์ และร้านค้าปลีก ซึ่งการมีเครือข่ายร้านโชวห่วยที่ใกล้ชิดชุมน และร้านค้าปลีกขนาดใหญ่อย่างบิ๊กซียังเข้าไปไม่ถึง จะเข้ามา ช่วยในการเป็นเครือข่ายที่ดีและทรงพลัง

ส่วนฝ่ายค้าปลีก - ค้าส่ง นั้น จะมีค้าปลีก - ค้าส่ง ในกลุ่มซีพีเป็นแกนหลัก ประกอบไปด้วย

1.แม็คโคร กับ การทำร้านบัดดี้ มาร์ท ซึ่งเป็นการดึงผู้ที่สนใจจะทำร้านโชวห่วยที่มีการยกระดับการบริหารจัดการที่ ทันสมัย โดยบัดดี้ มาร์ท นี้ จะมีค่าใช้จ่ายในการทำประมาณ 3 - 4 แสนบาท แยกเป็นค่ามัดจำอุปกรณ์ประมาณ 2 แสน และค่าตกต่างร้านอีก 100, 000 -  200,000 บาท ทางแม็คโครจะลงสินค้าให้เต็มร้าน และจะไม่มีการหักกำไรหรือเสียค่าธรรม เนียมใดๆ อีก

ร้านบัดดี้ มาร์ท นั้น มีความหลากหลายในเรื่องขนาดหรือพื้นที่ขายของร้านค่อนข้างมาก ไล่ตั้งแต่ ร้านที่เป็นแพ็กเกจ ไซส์ S มีขนาดน้อยกว่า 50 ตร.ม. มีสินค้าในร้านประมาณ 1,600 รายการ แพ็กเกจไซส์ M ขนาด 51 – 100 ตร.ม สินค้า ประมาณ 2,200 รายการ และแพ็กเกจไซส์ L ขนาดมากกว่า 100 ตร.ม.มีสินค้าประมาณ 3,000 รายการ

โดยคุณสมบัติของผู้ที่จะเข้าร่วมเครือข่ายร้านบัดดี้ มาร์ทนั้นจะต้องผู้ประกอบการเดิม หรือผู้ที่อยากทำธุรกิจโชวห่วย และมินิมาร์ท มีใจรักบริการ และมีความตั้งใจอยากจะพัฒนาร้านค้า มีเงินลงทุนตกแต่งร้านเริ่มต้น 100,000 - 200,000 บาท มีเงินค้ำประกัน 200,000 บาท โดยมีสัญญาระยะเวลา 3 ปี

ในปีที่ผ่านมา แม็คโคร ทำโครงการ “มิตรแท้ ชุมชน” เป็นโครงการที่เข้าไปช่วยยกรดับการทำร้านโชวห่วยในชุมชน ให้กลายเป็น “สมาร์ท โชวห่วย” ที่นอกจาการยกระดับการบริการจัดการแล้ว ยังมีการสร้างรายได้เพิ่มจากการขายสินค้าอื่นๆ นอกจากสินค้า FMCG ที่ขายอยู่เดิม โครงการนี้ ถือเป็นส่วนหนึ่งของการทำซีอาร์เอ็ม ที่เช้ามาช่วยสร้างความสัมพันธ์ที่ แน่นแฟ้นกับผู้ประกอบการโชวห่วย หลังจากที่แม็คโครมีการทำ “มิตรแท้ โชวห่วย” ที่ช่วยสร้างสายสัมพันธ์ที่ดีกับโชวห่วย มาตลอดในช่วง 2 ทศวรรษที่ผ่านมา

ส่วน “บัดดี้ มาร์ท” จะเป็นโครงการที่เริ่มในปีนี้ โดยเริ่มรุกจากภาคกลาง ก่อนขยายไปที่ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ และภาคอื่นๆ ซึ่งจุดแข็งหนึ่งของความเป็นแม็คโคร ก็คือการมีสาขาที่ครอบคลุมหลายจังหวัด และสาขาเหล่านั้นก็มีทีมงานที่ ทำในเรื่องของการหาเครือข่ายร้านค้ารวมถึงการทำเรื่องมิตรแท้ ชุมชน ที่สร้างสัมพันธ์ที่ดีกับผู้ประกอบการร้านค้าในพื้นที่ เชื่อว่า บัดดี้ มาร์ท จะเป็นอีกเครือข่ายที่จะเข้ามาช่วยต่อยอดให้ซัพพลายเชน ในเรื่องของโชวห่วยมีความแข็งแกร่งและเติบโต ในระยะยาว

2.โลตัส กับเครือข่ายร้าน “ร้านนี้ ขายดี” ขึ้นมา โดยโลตัส เน้นย้ำว่า เป็นการสร้างเครือข่ายขึ้นมาเพื่อช่วยสนับสนุน การทำธุรกิจของร้านค้าปลีกขนาดเล็ก โดยใช้เทคโนโลยีเข้ามาช่วยบริหารจัดการร้าน และเจ้าของร้านจะเป็นเจ้าของธุรกิจ และดูแลธุรกิจด้วยตัวเอง โดยไม่ต้องแบ่งกำไรให้กับใคร ซึ่งเป็นคู่แข่งขันโดยตรงกับร้านถูกดี มีมาตรฐาน ของทีดี ตะวันแดง โดยเฉพาะในมุมของการดึงผู้ประกอบการร้านโชวห่วย เข้ามาเป็นเครือข่ายของตัวเอง

โลตัส ถือเป็นธุรกิจของแม็คโคร ที่ถูกวางไว้ให้เจาะกลุ่มลูกค้า B2C ซึ่งจะแตกต่างจากแม็คโครที่เป็น B2B หรือขาย เข้าไปยังผู้ประกอบการเป็นหลัก การทำโครงการ “ร้านนี้ ขายดี” จะเป็นการเข้ามาช่วยเสริมยอดขายในส่วนของการขายเข้า ร้านเครือข่ายที่สร้างขึ้น ซึ่งน่าจะช่วยเพิ่มยอดขายได้ไม่มากก็น้อยหากเครือข่ายนี้มีการเติบโตเพิ่มมากขึ้น

อย่างไรก็ตามหากมองเข้ามาที่รายละเอียดแล้ว จะพบว่า ร้าน “บัดดี้ มาร์ท” จะมีความแตกต่างจากร้านนี้ ขายดี ของโลตัส ตรงที่ไซส์ และความหลากหลายของสินค้าที่จะขายในร้าน ซึ่งจะเป็นความแตกต่างในลักษณะ “แยกกันเดิน รวมกันตี” ที่ในท้ายที่สุด.....