กลายเป็นข่าวใหญ่ที่สร้างความฮือฮาไม่เพียงแค่ตลาดค้าปลีกนครสวรรค์เท่านั้น สำหรับการประกาศปิดให้บริการอย่างเป็นทางการในสิ้นเดือนสิงหาคม 2566 ของห้างแฟรี่แลนด์ ห้างเก่าแก่ที่อยู่คู่กับจังหวัดนครสวรรค์มาตั้งแต่ปี 2530 หรือ 36 ปีที่แล้ว
จากจุดเริ่มต้นธุรกิจด้วยการจำหน่ายเครื่องสำอาง และสินค้าเสื้อผ้าแฟชั่นสำหรับผู้หญิง รวมถึงการเป็นดีลเลอร์ขายเครื่องใช้ไฟฟ้ารายใหญ่ของจังหวัดนครสวรรค์ภายใต้ชื่อ “เสริมแสง” ก่อนที่จะขยับขยายมาทำห้างสรรพสินค้าภายใต้ชื่อ แฟรี่แลนด์ในปี 2530 และขยับขยายด้วยการลงทุนเพิ่มเติมในส่วนของพื้นที่เช่าหรือมอลล์ ในปี 2534 จนกลายเป็นแฟรี่แลนด์พลาซ่า ด้วยพื้นที่ขายรวมกว่า 30,000 ตร.ม. จนเป็นห้างภูธรขนาดใหญ่อันดับต้นๆ ของภูธร
ในช่วงเวลานั้น เส้นแบ่งระหว่างห้างสรรพสินค้าภูธรกับห้างในส่วนกลางมีออกมาอย่างชัดเจน ผ่านไลฟ์สไตล์หรือพฤติกรรมของผู้บริโภคทั้ง 2 กลุ่ม ที่มีความแตกต่างเป็นตัวแบ่ง และห้างในต่างจังหวัดที่เรารู้จักจึงมีออกมาในลักษณะของการเป็นห้างของคนท้องถิ่น ไม่ว่าจะเป็นห้างตันตราภัณฑ์ แห่งเชียงใหม่ เจริญศรี พลาซ่า จังหวัดอุดรธานี หรือยิ่งยง จังหวัดอุบลราชธานี หรือแม้แต่แฟรี่แลนด์เอง
แต่เมื่อต่างจังหวัดมีการขยายตัวทางเศรษฐกิจ ผู้คนมีรายได้เพิ่มขึ้น ทั้งจากผลผลิตทางการเกษตร ราคาที่ดิน ทำให้เกิดคนชั้นกลางที่มีการใช้ชีวิตความเป็นอยู่ในรูปแบบที่ใกล้เคียงกับสังคมเมืองทั่วไป ทำให้มุมมองของกลุ่มทุนค้าปลีกจากส่วนกลางที่มีต่อคนต่างจังหวัดเปลี่ยนไป
ยิ่งความเป็นอยู่แบบสังคมเมือง แผ่ขยายไปอย่างรวดเร็วเท่าไร ก็ยิ่งเป็นตัวที่เข้ามากวักมือเรียกให้ยักษ์ค้าปลีกเหล่านี้ เร่งขยายการลงทุนเข้าไป เพื่อรองรับกับการเติบโตดังกล่าว
ที่เห็นภาพชัดเจนสุดก็มีกลุ่มเซ็นทรัล ที่มีการขยายสาขาของตัวเองออกไปยังต่างจังหวัด เริ่มจากเชียงใหม่ และอำเภอหาดใหญ่ ซึ่งถือเป็นการเปลี่ยนโฉมหน้าการแข่งขันครั้งใหญ่ จากเดิมที่ห้างภูธรเหล่านั้นจะแข่งขันกันเอง หรือไม่ก็แข่งกับผู้ประกอบการที่เป็นร้านค้าปลีกรูปแบบเดิมที่อยู่ในพื้นที่
ก่อนปี 2540 ภาพการแข่งขันที่รุนแรงขึ้นนั้น ทำให้ห้างภูธรหลายรายมีการเร่งการเติบโตผ่าน Financial Force โดยใช้วิธีการกู้เงินจากสถาบันการเงินต่างประเทศที่มีอัตราดอกเบี้ยต่ำกว่าในประเทศมาขยายการลงทุนของตัวเองให้เป็นห้างขนาดใหญ่แบบวันสต็อป ช้อปปิ้ง ที่มีทั้งตัวห้างสรรพสินค้าและช้อปปิ้งพลาซ่า
ทำให้เกิดปัญหาตามมา เพราะหลังค่าเงินบาทลอยตัวในช่วงวิกฤตต้มยำกุ้ง ทำให้ต้นทุนเงินกู้เพิ่มขึ้นเกือบเท่าตัว เป็นอีกสาเหตุหนึ่งที่เข้ามาทำให้ห้างภูธรบางห้างต้องหายไปจากตลาด
นั่นคือผลกระทบระลอกแรกที่เกิดขึ้น
ส่วนผลกระทบที่ 2 ที่ตามมาก็คือการขยายสาขาออกไปยังต่างจังหวัดของยักษ์ไฮเปอร์มาร์เก็ตในช่วงหลังปี 2540 ที่เวลานั้นเจ้าของยังคงเป็นเชนค้าปลีกยักษ์ใหญ่ระดับโลก
การขยายตัวในครั้งนั้นตามมาด้วยการแข่งขันที่รุนแรง ด้วยสงครามทุกรูปแบบโดยเฉพาะการใช้กลยุทธ์ด้านราคาเข้ามาห้ำหั่นกันเพื่อช่วงชิงลูกค้า
แน่นอนว่า ย่อมส่งผลกระทบกับการทำตลาดของแฟรี่แลนด์ จนต้องมีการปรับกลยุทธ์ครั้งใหญ่ ไล่ตั้งแต่การหันมาโฟกัสที่การเป็นห้างสรรพสินค้า ขายสินค้าที่แตกต่างจากไฮเปอร์มาร์เก็ต รวมถึงการเสริมการให้บริการที่ดีเข้าไป
เช่นเดียวกับการตัดส่วนที่ต้องแข่งขันโดยตรงอย่างซูเปอร์มาร์เก็ตออกไป แล้วหันมาให้เชนซูเปอร์มาร์เก็ตจากส่วนกลางเข้ามาเช่าพื้นที่ทำแทน ซึ่งในช่วงเวลานั้น ได้เทสโก้ โลตัส เข้ามาเปิดด้วยฟอร์แมตของซูเปอร์มาร์เก็ต โดยแฟรี่แลนด์หวังว่าน่าจะเข้ามาช่วยในการดึงคนให้เข้ามาเดินในห้างมากขึ้น
แต่ในความเป็นจริงกลับทำออกมาได้ไม่ดีนัก
ในครั้งนั้นทำให้ภาพการแข่งขันของตลาดค้าปลีกนครสวรรค์เปลี่ยนไปอย่างสิ้นเชิง จากเดิมที่จะแข่งกันเองของผู้ประกอบการท้องถิ่น ซึ่งแฟรี่แลนด์มีคู่แข่งขันโดยตรงอย่างห้างสรรพสินค้าวิถีเทพที่ตั้งอยู่ในโลเคชั่นที่ใกล้เคียงกัน และเริ่มมีการปรับตัวด้วยการลงทุนเปิดศูนย์การค้าวีสแควร์ในทำเลแห่งใหม่ คือบนถนนพหลโยธินขาออก จนสามารถยืนบนจุดแข็งที่สร้างขึ้นใหม่ได้ค่อนข้างดี
หลังปี 2540 เป็นต้นไป สิ่งที่น่าจับตามองก็คือเมื่อคนในต่างจังหวัดเริ่มมีไลฟ์สไตล์แบบคนเมืองมากขึ้นจึงกลายเป็นโอกาสของการขยายสาขาเข้าไปในต่างจังหวัดของผู้ประกอบการรายใหญ่อย่างกลุ่มเซ็นทรัล ที่มีการสร้างฟอร์แมตของศูนย์การค้าให้มีความหลากหลายเพื่อให้ลงตัวกับแต่ละจังหวัด ไล่ตั้งแต่ศูนย์การค้าขนาดใหญ่อย่างเซ็นทรัล สำหรับหัวเมืองขนาดใหญ่ ศูนย์การค้าโรบินสันไลฟ์สไตล์ สำหรับจังหวัดขนาดกลางและท็อปส์พลาซ่า ซึ่งเป็นศูนย์การค้าขนาดเล็กสำหรับจังหวัดเล็ก หรืออำเภอขนาดใหญ่
แม้นครสวรรค์จะเป็นเป้าหมายที่เพิ่งเข้ามาลงทุน และจะเปิดตัวอย่างเป็นทางการในปี 2567 แต่ในระยะยาวแล้วก็น่าจะส่งผลกระทบต่อความเปลี่ยนแปลงของตลาดค้าปลีกที่นั่นได้ไม่มากก็น้อย โดยเซ็นทรัล นครสวรรค์ เป็นโครงการมิกซ์ยูสขนาดใหญ่ที่มีทั้งโรงพยาบาลภายใต้การลงทุนของพันธมิตรอย่างโรงพยาบาลสินแพทย์ ที่ถูกสร้างเป็นโรงพยาบาลขนาด 255 เตียง ในอาคารสูง 13 ชั้น โครงการที่อยู่อาศัย โรงแรม และศูนย์การค้า โดยในส่วนของศูนย์การค้าจะมีพื้นที่ขายประมาณ 86,000 ตารางเมตร
เป็นอาคารสูง 6 ชั้น มี Anchor ผู้เช่าหลักอย่างห้างสรรพสินค้าเซ็นทรัล ที่จะมีในคอนเซ็ปต์ของสโตร์ฟอร์แมตใหม่ ซูเปอร์มาร์เก็ตพรีเมียมอย่างท็อปส์ รวมถึงร้านค้าปลีกในเครือของกลุ่มเซ็นทรัล ไม่ว่าจะเป็นเพาเวอร์บาย ซูเปอร์สปอร์ต บีทูเอส ร้าน go! WOW Food Patio by CPN ร้าน Auto1 ศูนย์ประชุม Nakhon Sawan Hall และโรงภาพยนตร์จากส่วนกลาง จำนวน 6 โรง เป็นต้น
แน่นอนว่า ยังคงรักษารูปแบบการทำศูนย์การค้าในสไตล์ของเซ็นทรัลพัฒนา ที่เน้นในเรื่องของการสร้างคอมมูนิตี้ การใช้ชีวิต ซึ่งจะมีการให้พื้นที่สำหรับการตอบโจทย์ไลฟ์สไตล์การใช้ชีวิตของคนเมืองรุ่นใหม่ ขณะเดียวกัน ยังให้ความสำคัญกับการเชื่อมโยงเพื่อเปิดโอกาสให้กับธุรกิจในชุมชน
ก่อนหน้าที่กลุ่มเซ็นทรัลจะเข้ามาเปิดตัวอย่างเป็นทางการ สันติ คุณาวงศ์ ผู้บริหารของแฟรี่แลนด์ เคยออกมาให้ ข่าวว่าจะมีการปรับใหญ่ในช่วงปลายปี 2565 ด้วยการจ้างทีมงานมืออาชีพ The Legend Marketing เข้ามาบริหารจัดการ-การตลาด-การขายพื้นที่เช่าและพื้นที่อีเวนท์กิจกรรมภายในห้างทั้งหมด รวมถึงแผนการรีโนเวทครั้งใหญ่ทั้งอาคาร 30,000 ตารางเมตรที่มีอยู่
พร้อมทั้งเตรียมเปิดตัวภาพลักษณ์ใหม่ของห้างแฟรี่แลนด์ภายในช่วงไตรมาสที่ 4 และทยอยรีโนเวทปี 2566 เป็นต้นไป ซึ่งเบื้องต้นก็มีข่าวออกมาว่าจะมีห้างโมเดิร์นเทรดชื่อดังจากส่วนกลางเข้ามาเปิดโมเดลซูเปอร์มาร์เก็ตในห้าง เพื่อรองรับลูกค้าเพิ่มเติมจากสาขาสโตร์ใหญ่ รวมถึงการขยายเข้ามาเจาะพื้นที่ในส่วนชุมชนที่อยู่ในเขตเมือง
แต่ยังไม่ทันได้ลงมือจริงก็มีการตัดสินใจประกาศปิดตัวลง แน่นอนว่า การแข่งขันเป็นส่วนหนึ่งที่มีส่วนต่อการตัดสินใจ แต่ผลกระทบจริงๆ น่าจะมาจากภาวเศรษฐกิจที่ไม่ดีนัก ซึ่งส่งผลกระทบลากยาวมาตั้งแต่การเกิดการระบาดของโควิด – 19 จนสุดท้ายแล้วน่าจะเป็นเหตุผลสำคัญของประกาศปิดตัวลงอย่างเป็นทางการ
ทิ้งไว้แค่ความเป็นตำนานของห้างท้องถิ่นที่อยู่คู่คนนครสวรรค์มา 36 ปี....