ร้านค้าปลีกไซส์เล็กกำลังมีแนวโน้มการเติบโตที่ดี เพราะสามารถเข้ามารองรับกับไลฟ์สไตล์การช้อปปิ้งที่เปลี่ยนไปของคนไทย โดยเฉพาะในมุมของการซื้อสินค้าเพื่อตอบโจทย์ในชีวิตประจำวัน

ขณะเดียวกัน การปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการซื้อของคนไทยที่มีการลดความถี่ในการเข้าไปซื้อสินค้าในร้านค้าปลีกขนาดใหญ่ลง โดยซื้อแบบสต็อกไว้ใช้ในระยะยาวน้อยลง พร้อมกับหันมาซื้อแบบ “ท็อป อัพ” ในกรณีที่สินค้าบางตัวหมดแล้วต้องการใช้ผ่านร้านค้าปลีกขนาดเล็กใกล้บ้าน

ทำให้ร้านค้าปลีกขนาดเล็ก กลายเป็นที่เก็บสต็อกสินค้าของผู้บริโภคไปในตัว

การปรับรูปแบบการซื้อสินค้าโดยซื้อสินค้าในร้านค้าขนาดเล็กมากขึ้นนี้ ยังเข้ามาตอบโจทย์ การทำหน้าที่เป็น “ตู้กับข้าว” ของคนไทยใช้เป็นสถานที่ซื้อสินค้าประเภทอาหารทั้งอาหารพร้อมรับประทาน และอาหารพร้อมปรุงต่างๆ

ขณะที่ผู้ประกอบการแต่ละรายในตลาดต่างก็หันมาพัฒนาโมเดลของร้านในรูปแบบใหม่ๆ เพื่อตอบโจทย์ไลฟ์สต์การใช้ชีวิตประจำวันแบบคนเมือง ทำให้ร้านค้าปลีกไซส์เล็ก ถูกจับตามองมากยิ่งขึ้น

จากข้อมูลของสมาคมผู้ค้าปลีกไทยที่เคยออกมาให้เมื่อปีที่ผ่านมา พบว่า ร้านค้าปลีกประเภทสะดวกซื้อ หรือคอนวีเนียนสโตร์  เติบโต 2-3%  ยังมีการขยายตัวสูง หากเทียบจำนวนประชากรและปริมาณร้านสะดวกซื้อที่เปิดให้บริการในไทยกว่า 1 หมื่นแห่ง ยังอยู่ในระดับต่ำ เทียบเกาหลีใต้ ประชากรประมาณ 50 ล้านคน มีร้านสะดวกซื้อกว่า 3 หมื่นสาขา

ดร.ฉัตรชัย ตวงรัตนพันธ์ นักวิชาการค้าปลีก แสดงทรรศนะถึงพฤติกรรมที่เปลี่ยนไปของผู้บริโภคชาวไทยว่า ส่วนหนึ่งเกิด พฤติกรรมของคนไทยเองที่ต้องการความสะดวกสบายในการซื้อสินค้า คนกลุ่มนี้ เดินทางเข้าไปช้อปปิ้งในร้านค้าปลีกขนาดใหญ่ในความถี่ที่น้อยลง เนื่องจากไม่อยากฝ่าการจราจรที่ติดขัด จากในอดีตที่จำนวนคนไทยรถยนต์หารด้วยจำนวนรถยนต์จะมีแค่ 20% แต่ปัจจุบันตัวเลขเพิ่มขึ้นไปถึง 80% การจราจรจึงเป็นตัวแปรหนึ่ง เมื่อประกอบเข้ากับขนาดของครอบครัวที่เล็กลง ทำให้ไม่จำเป็นต้องซื้อของทีละมากๆ ทั้งหมดเลยเข้ามาเป็นตัวแปรที่ช่วยเพิ่มแรงส่งให้กับร้านค้าปลีกไซส์เล็กใกล้บ้าน

“ผู้บริโภคเองต้องการอะไรที่สะดวก รวดเร็ว ร้านค้าปลีกไซส์เล็กจึงตอบโจทย์พวกเขา ประกอบกับกลยุทธ์ที่เคยเป็นแม่เหล็กและใช้ได้ผลอย่างเรื่องของราคา เริ่มมีบทบาทน้อยลง เพราะคนไทยคุ้นเคยกับมันแล้ว ไม่เหมือนช่วงแรกๆ ของการเปิดตัว”

เจาะ 3 เซ็กเม้นต์ส์เล็ก

เซ็กเม้นต์ไหนน่าสนใจ

ค้าปลีกไซส์เล็กที่มีเรื่องของการช่วยเพิ่มความสะดวกสบายให้กับลูกค้าในบ้านเราจะประกอบไปด้วย

1.คอนวีเนียน ฟู้ด สโตร์ หรือร้านสะดวกกิน ซึ่งเป็นร้านค้าปลีกไซส์เล็กที่มีการแข่งขันรุนแรงสุด โดยมีเซเว่น อีเลฟเว่น เป็นผู้นำตลาด

2.มินิมาร์ท หรือร้านสะดวกซื้อ ร้านค้าปลีกไซส์เล็กประเภทนี้ จะเน้นขายสินค้าโกรเซอรี่มากกว่าฟู้ด โดยพยายามที่จะเติมเต็มความครบวงจรในการนำเสนอสินค้า อาทิ ในรายของ ซีเจ เอ็กซ์เพรส ที่คาราบาว กรุ๊ป ซื้อไป และมีสาขาอยู่ประมาณ 600 แห่ง ภายในปี 2563 โดยมีการเพิ่มมุมที่ขายสินค้าบิวตี้ และมุมคาเฟ่เข้าไป พร้อมขยายฐานเข้ามาเปิดสาขาในเมืองมากขึ้น

3.ซูเปอร์ คอนวีเนียน สโตร์ เป็นร้านค้าปลีกไซส์เล็กที่ขายสินค้าโกรเซอรี่ และอาหารทั้งอาหารสด และอาหารพร้อมรับประทาน ซึ่งเป็นร้านค้าปลีกที่ผู้เล่นในตลาดไฮเปอร์มาร์เก็ตต่างขยายเข้ามาทำตลาดในย่านชุมชน โดยทั้งบิ๊กซี และโลตัส เอ็กซ์เพรส ต่างมีแผนที่จะเปิดสาขาเพิ่มขึ้น ในย่านชุมชนต่างๆ

ไม่เพียงเท่านั้น บิ๊กซีเอง ยังมีการปรับกลยุทธ์ทั้งในเรื่องของการนำเสนอตัวสินค้าประเภทโกรเซอรี่เพิ่มมากขึ้น เพื่อเข้าไปทำหน้าที่เป็นที่สต็อกสินค้าให้กับลูกค้า และการใช้หน่วยรถคล้ายๆ กับฟู้ดทรัก เจาะเข้าถึงหมู่บ้านต่างๆ เพื่อเพิ่มโอกาสในการขายให้มีมากยิ่งขึ้น

เกิดอะไรขึ้น เมื่อเซเว่น อีเลฟเว่น

เป็นมากกว่า “ตู้กับข้าว”

เซเว่น อีเลฟเว่น มีจุดเริ่มต้นจากการเป็นร้านมินิมาร์ท ไม่มีการขายอาหาร ซึ่งเทียบได้กับโชวห่วยที่จัดระบบดี ต่อมาจึงค่อยๆ กลายร่างเป็น One-Stop Service และ Convenient Food Store อย่างเต็มตัว

ปัจจุบันเซเว่น อีเลฟเว่น ไม่ใช่แค่มินิมาร์ท แต่ขายความสะดวกในรูปแบบ Convenient Service ที่มีขายตั้งแต่อาหาร, หนังสือ, กาแฟ-น้ำผลไม้ปั่น, เบเกอรี่อบสด, โกรเซอรี่, อาหารเสริมสุขภาพ, ชำระค่าน้ำ-ค่าไฟ-ค่าตั๋วหนังผ่านเคาน์เตอร์เซอร์วิส ฯลฯ  นอกจากธุรกิจในรูปแบบ Convenient Service, ร้านเซเว่น อีเลฟเว่น ทั่วประเทศ ยังเป็นสถานที่ทดลองสินค้า หรือ R&D ให้กับ Supplier ที่ต้องการทดสอบตลาดและเทสต์โปรดักต์

ไม่ใช่แค่นั้น 10,268 สาขา สาขา ของเซเว่น อีเลฟเว่น ยังตอบสนองยุทธศาสตร์ “ครัวของโลก” ของเครือ CP ด้วยการเป็น Outlet ขายอาหารในเครือเจริญโภคภัณฑ์ อาทิ EZYGO, นมเมจิ, เบเกอรี่ ฯลฯ

จะเห็นได้ว่า เซเว่น อีเลฟเว่น เป็นเครือข่ายธุรกิจขนาดใหญ่ ที่ทิ้งระยะจากคู่แข่งหลายช่วงตัว ไม่ว่าจะเป็นแฟมิลี่ มาร์ท, โลตัส เอ็กซ์เพรส, ท็อป เดลี่ และบิ๊กซี มินิ

การเปลี่ยนแปลง Business Model ของเซเว่น อีเลฟเว่น จากอดีตถึงปัจจุบัน จึงส่งผลกระทบเชิงโครงสร้างต่อธุรกิจค้าปลีกในเมืองไทย และพฤติกรรมผู้บริโภคอย่างเลี่ยงไม่ได้

นอกจากแผนการเปิดสาขาปีละไม่ต่ำกว่า 700 สาขาแล้ว เซเว่น อีเลฟเว่น ยังมีการพัฒนาร้านค้าในโมเดลใหม่ๆ เพื่อตอบโจทย์ผู้บริโภคที่มีไลฟ์สไตล์เปลี่ยนไป โดยเฉพาะกับการพัฒนาร้านค้าในรูปแบบของสแตนอะโลนขนาดใหญ่ที่มีที่จอดรถ และมีพื้นที่ขายมากขึ้น อาทิ การเปิดร้านที่มีพื้นที่ 2 ชั้น หรือดูเพล็กซ์ (duplex) ที่ตลาดนัดบีลีฟ การ์เด้น ย่านรังสิต เพื่อตอกย้ำจุดแข็งของการเป็น “ร้านอิ่มสะดวก” หลังจากที่มีการได้เปิดสาขารูปแบบใหม่ที่ชั้นใต้ดิน (ชั้น G) ศูนย์การค้าเกษร ในย่านราชประสงค์ นอกจากการขายสินค้าทั่ว ๆ ไปแล้ว ยังเน้นให้บริการด้านอาหารและเครื่องดื่ม ด้วยเมนูที่หลากหลาย มีมุมอาหาร “ฟู้ดเพลซ” ที่มีทั้งเมนูปรุงสด และอาหารพร้อมรับประทาน อาทิ ไข่กระทะ ข้าวไข่ข้น ก๋วยเตี๋ยว ยำ-ของทอด ขนมปังปิ้ง ขนมหวาน กาแฟ เครื่องดื่ม ราคาเริ่มต้นตั้งแต่ 12-60 บาท พร้อมมีโต๊ะ-เก้าอี้ สำหรับนั่งรับประทาน

ร้านในรูปแบบดังกล่าว จะมี 2 ชั้น โดยชั้นล่างจะเป็นพื้นที่ขายสินค้าทั่ว ๆ ไป ส่วนชั้น 2 จะเปิดเป็นศูนย์อาหาร ด้วยแนวคิด “ฟู้ดเฮาส์” มีพื้นที่นั่งให้บริการด้วย คาดว่าจะพร้อมเปิดให้บริการเดือนเมษายนนี้หรือพฤษภาคมนี้

จะเห็นได้ชัดเจนว่า เซเว่น อีเลฟเว่น พยายามสร้างโอกาสในการเติบโตผ่านโมเดลสาขาในรูปแบบใหม่ๆ โดยผลักดันตัวเองเข้าไปยังพื้นที่ที่มีโอกาสทางการตลาดรออยู่ ทั้งการเข้าไปเปิดในศูนย์การค้า หรืออาคารสำนักงาน และสาขาสแตนอะโลนขนาดใหญ่

สิ่งที่เซเว่น อีเลฟเว่น ให้ความสำคัญมากที่สุดก็คือการก้าวไปเป็นร้านคอนวีเนียน ฟู้ด สโตร์ อย่าสมบูรณ์แบบ ซึ่งไม่เพียงแค่การสร้างโมเดลร้านค้าในรูปแบบใหม่ๆ เท่านั้น เซเว่น อีเลฟเว่น ยังมีการลงลึกในการสร้างพฤติกรรมการบริโภคของคนไทย โดยไม่ใช่แค่การนำเสนอเมนู แต่ยังมีการครีเอทมื้ออาหารแต่ละมื้อขึ้นมา อย่างการทำเมนูอาหารเช้าที่มีการจับคู่สินค้าในร้าน เพื่อเพิ่มทางเลือกให้กับผู้บริโภค แต่ยังคงเน้นในเรื่องของการตอบโจทย์การเป็นร้านที่ขาย “ความอิ่มสะดวก” ให้กับลูกค้า

นับตั้งแต่ปี 1989 ที่ร้านค้าปลีกคอนวีเนียนสโตร์อย่าง เซเว่น อีเลฟเว่น เปิดตัวขึ้นในบ้านเรา ค้าปลีกในเซ็กเม้นต์นี้ก็มีอัตราการขยายตัวอย่างรวดเร็วมาตลอด การลงทุนเปิดสาขาใหม่ปีละไม่ต่ำกว่า 700 สาขา จะเข้ามาช่วยทำให้เซเว่น อีเลฟเว่น เป็นเครือข่ายที่ทรงพลังมากที่สุด และพร้อมที่จะเข้ามาสร้างการเปลี่ยนแปลงกับตลาดค้าปลีกของบ้านเรา.....