มลพิษพลาสติกท่วมมหาสมุทร มหันตภัยทำลายล้างสัตว์ทะเล ที่ยังไม่มีการแก้ไขจริงจัง

ก.ย. 18, 2567 P.Patikom

CleanHub สตาร์ทอัปด้านการป้องกันมลพิษจากพลาสติก ได้เปิดเผยรายงานฉบับใหม่ เน้นย้ำถึงปริมาณมลพิษพลาสติกในมหาสมุทรที่เลวร้ายมากขึ้นในปี 2024 พร้อมทั้งระบุถึงต้นกำเนิดอันซับซ้อนของมลพิษดังกล่าว และมหันตภัยที่จะเกิดขึ้นในอนาคต หากการผลิตพลาสติกยังคงเพิ่มขึ้น

ในรายงาน " How Much Plastic Is In The Ocean?"ซึ่งจัดทำขึ้นก่อนวันคุ้มครองโลกประจำปี 2024 (22 เมษายน) ที่มีธีมในปีนี้คือ Planet Vs. Plastic ได้วิเคราะห์ข้อมูลของอุตสาหกรรม เกี่ยวกับปริมาณพลาสติกในมหาสมุทร โดยเน้นที่ถุงพลาสติก, หลอดพลาสติก, ขวดพลาสติก และ ไมโครพลาสติก รวมถึงกระบวนการสำคัญที่ทำให้พลาสติกไหลลงสู่มหาสมุทร นอกจากนี้ รายงานดังกล่าวยังกล่าวถึงประเทศต่าง ๆ ที่ผลิตขยะพลาสติกมากที่สุด และสถานะของแพขยะพลาสติกในมหาสมุทรด้วย

ปัจจุบัน มีขยะพลาสติกไหลลงสู่มหาสมุทรปีละ 14 ล้านตัน ซึ่งเทียบเท่ากับปริมาณวาฬสีน้ำเงิน (Blue Whale) ซึ่งเป็นวาฬที่ใหญ่ที่สุดในโลก 5 ตัว ไหลลงสู่สิ่งแวดล้อมทุก ๆ ชั่วโมง และคาดว่า ภายในปี 2050 ปริมาณขยะพลาสติกในมหาสมุทรจะมีมากกว่าจำนวนปลา

บนพื้นทะเลมีขยะพลาสติกมากถึง 11 ล้านตัน และมีอนุภาคพลาสติก (Plastic particles) มากกว่าบนพื้นผิวมหาสมุทร ถึง 10,000 เท่า และยังมีปริมาณไมโครพลาสติก (Microplastic) บนพื้นทะเลมากกว่า 14 ล้านตัน สำหรับบนพื้นผิวมหาสมุทร คาดว่ามีไมโครพลาสติกมากอย่างน่าประหลาดใจถึง 358 ล้านล้านอนุภาค

จากการติดตามแหล่งที่มาของขยะพลาสติกในมหาสมุทร พบว่า

1. 80% ของขยะพลาสติกที่ลอยอยู่ในมหาสมุทร (Ocean Bound Plastic - OBP) มาจากประเทศในเอเชีย แม้ว่าขยะเหล่านี้ส่วนใหญ่จะถูกขนส่งมาจากประเทศในภูมิภาคอื่นก็ตาม

2. จีน สหรัฐอเมริกา และอินเดียเป็นประเทศ ที่ผลิตขยะพลาสติกมากที่สุดในแต่ละปี ขณะเดียวกัน อินเดีย จีน และบราซิล ก็เป็นประเทศที่มีการจัดการขยะไม่ถูกต้องมากที่สุด

3. ในด้านปริมาณขยะที่ผลิตต่อคน สหรัฐฯอยู่อันดับหนึ่ง ด้วยปริมาณขยะพลาสติกที่ถูกทิ้งไป 105 กิโลกรัมต่อคนต่อปี สหราชอาณาจักรอยู่อันดับสอง ด้วยปริมาณ 99 กิโลกรัม

4. ในปี 2020 ยุโรปเป็นผู้ส่งออกขยะพลาสติกรายใหญ่ที่สุดและเป็นผู้นำเข้ารายใหญ่ที่สุด ซึ่งเน้นย้ำถึงลักษณะที่ซับซ้อนของกระแสการเคลื่อนย้ายขยะพลาสติกทั่วโลก

5. อุตสาหกรรมการประมงมีส่วนรับผิดชอบต่อขยะพลาสติกในมหาสมุทรประมาณ 10% ซึ่งเกิดจากอุปกรณ์จับปลา เช่น อวนจับปลา กับดัก และสายเบ็ด ที่หายไป อวนจับปลาบางปากที่หายไปมีความยาวหลายกิโลเมตร และยากที่จะระบุได้ว่ามีอวนกี่สิบกี่ร้อยปาก ที่จมอยู่ใต้ท้องทะเล เนื่องจากอวนจำนวนมากถูกถ่วงให้จมด้วยซากสัตว์ทะเลที่ติดอยู่ในอวน ซึ่งบางครั้งเป็นสัตว์ขนาดใหญ่อย่างเช่น วาฬสเปิร์ม (Sperm Whale) สัตว์ที่สามารถมีขนาดยาวเต็มที่ได้ถึง 45 ฟุต และมีน้ำหนักได้ถีง 45 ตัน

6. ถุงพลาสติกเป็นปัญหาใหญ่ที่ก่อให้เกิดมลพิษในมหาสมุทร ถุงพลาสติกจะสลายตัวกลายเป็นไมโครพลาสติกอย่างรวดเร็ว และถูกสัตว์ทะเลกลืนกิน หรือไม่ก็ถูกสัตว์ทะเลกลืนเข้าไปก่อนสลายตัวเสียด้วยซ้ำ คาดว่ามีสัตว์ทะเล 56% กินพลาสติกเข้าไป

ในแต่ละปีมีถุงพลาสติกมากถึง 300 ล้านใบ เฉพาะในมหาสมุทรแอตแลนติกเพียงแห่งเดียว ยังไม่รวมมหาสมุทรอื่น ปัญหาคืออัตราการรีไซเคิลถุงพลาสติกนั้นต่ำมาก มีการใช้ถุงพลาสติกมากถึง 5 ล้านล้านใบ ทุกปี และ รีไซเคิลได้เพียง 1% เท่านั้น

แม้จะมีความพยายามในการจำกัดการใช้ถุงพลาสติกแบบใช้ครั้งเดียว โดยบางประเทศ เช่น สหรัฐอเมริกา สหราชอาณาจักร และจีน แต่ในความเป็นจริงแล้ว อัตราการผลิตถุงพลาสติกแบบใช้ครั้งเดียวกลับเพิ่มขึ้น โดยในปี 2021 มีการผลิตถุงพลาสติกแบบใช้ครั้งเดียวจากเชื้อเพลิงฟอสซิลประมาณ 137 ล้านตัน และคาดว่าในปี 2027 ตัวเลขนี้จะเพิ่มขึ้นอีก 17 ล้านตัน ซึ่งทำให้การผลิตถุงพลาสติกแบบใช้ครั้งเดียวจากเชื้อเพลิงฟอสซิลเพิ่มขึ้นเป็น 154 ล้านตัน

7. พบหลอดพลาสติกมากถึง 8,300 ล้านชิ้น ตามชายฝั่งทั่วโลก โดยในสหรัฐอเมริกาพบประมาณ 7.5 ล้านหลอด หลอดพลาสติกคิดเป็นประมาณ 4% ของขยะพลาสติกทั้งหมดเมื่อเทียบเป็นชิ้น

8. ขวดพลาสติก ยังไม่มีข้อมูลว่า มีขวดพลาสติกกี่ขวดในมหาสมุทร เนื่องจากมีการซื้อผลิตภัณฑ์ที่บรรจุขวดพลาสติกทั่วโลก 1 ล้านขวดต่อนาที และมีเพียง 1 ใน 6 ของปริมาณดังกล่าวเท่านั้น ที่ได้รับการรีไซเคิล ดังนั้น ขวดพลาสติกจำนวนมากจึงกลายเป็นมลพิษต่อสิ่งแวดล้อม ได้พบว่าบนชายหาดในสหราชอาณาจักรยาว 1 ไมล์ มีพลาสติก 5,000 ชิ้นและขวดพลาสติก 150 ใบ

9. แพขยะในมหาสมุทร ซึ่งขยะถูกน้ำพัดไปรวมกันในบริเวณกระแสน้ำวนกลางมหาสมุทร มีบริเวณหลักอยู่ 5 แห่ง คือ 1 แห่งในมหาสมุทรอินเดีย 2 แห่งในมหาสมุทรแอตแลนติก และ 2 แห่งในมหาสมุทรแปซิฟิก บริเวณที่ใหญ่ที่สุดและมีชื่อเสียงที่สุดคือ แพขยะในมหาสมุทรแปซิฟิก ซึ่งคาดว่ามีขนาดใหญ่กว่าประเทศฝรั่งเศสถึง 3 เท่า

ประเทศต่าง ๆ หลายประเทศได้ลงนามในสนธิสัญญา High Seas Treaty เมื่อปี 2023 มีเป้าหมายที่จะเปลี่ยนมหาสมุทร 30% ให้เป็นพื้นที่คุ้มครองภายในปี 2030 เพื่อปกป้องชีวิตทางทะเลและลดการทำประมงที่เป็นอันตราย นอกจากนี้ สหประชาชาติยังได้แนะนำกลุ่ม High Ambition Coalition to End Plastic Pollution ซึ่งสนับสนุนให้ประเทศต่าง ๆ หยุดมลพิษพลาสติกภายในปี 2040 โดยใช้รูปแบบเศรษฐกิจหมุนเวียน (Circular Economy) แต่ทั้งสองโครงการไม่ได้เกี่ยวข้องกับขยะพลาสติกที่มีอยู่แล้ว

อนาคตของขยะพลาสติกในมหาสมุทรยังยากที่จะคาดเดา หากการจัดการขยะพลาสติกที่ไม่เหมาะสมยังไม่หยุด ปัญหาจะยิ่งเลวร้ายลง โดยเฉพาะอย่างยิ่งเมื่อคาดว่าการผลิตพลาสติกจะเพิ่มขึ้นอีก 10% ภายในทศวรรษหน้า

Cr : Inside Ecology

Source