ปี 2568 เราจะได้ยินและคุ้นชินกับคำว่า Rental Economy กันมากขึ้น การเติบโตทางเศรษฐกิจที่เป็นผลจากการเปลี่ยนแปลงเชิงพฤติกรรมของคนรุ่นใหม่ในกลุ่มที่เรียกว่า Generation Rent โดยเทรนด์นี้เริ่มแพร่หลายในยุคโซเชียลมีเดียมีบทบาทสำคัญ ขณะเดียวกันคนรุ่นใหม่ก็ได้รับอิทธิพลจากแนวคิด Minimalism หรือการใช้ชีวิตแบบเรียบง่าย น้อยแต่มาก วิถีชีวิตที่เน้นลดความฟุ่มเฟือย และตัดสิ่งที่มองว่าเกินความจำเป็นต่อการใช้ชีวิตในแต่ละวันออกไป
แตกต่างจากภาพจำในอดีต ที่คนในรุ่น Baby Boomers และ Gen X มักมองภาพความสำเร็จสะท้อนผ่านค่านิยมที่ต้องมีบ้านและรถยนต์เพื่อแสดงฐานะทางสังคม นอกเหนือจากความมั่นคงในหน้าที่การงาน แต่ยุคสมัยที่เปลี่ยนไป และการเกิดขึ้นของ Disruption ในมิติต่างๆ โดยเฉพาะวิกฤติเศรษฐกิจในช่วงโควิด-19 กลายเป็นตัวแปรสำคัญที่ทำให้มุมมองของคนรุ่นใหม่เปลี่ยนไป ซึ่งการวัดความสำเร็จด้วยการซื้อบ้านและรถยนต์กลายเป็นภาระอันยิ่งใหญ่เพราะความกดดันเรื่องค่าครองชีพ และฐานรายได้ที่สวนทางกับราคาบ้านและรถยนต์มีราคาสูงขึ้นต่อเนื่อง โอกาสที่จะเป็นเจ้าของจึงยากมากขึ้น และเมื่อซื้อแล้วยังต้องแบกรับภาระหนี้ก้อนโตในระยะยาวอีกด้วย
ภายใต้แนวคิด Minimalism สินทรัพย์ที่เป็นของชิ้นใหญ่อย่างบ้านและรถยนต์ คนรุ่นใหม่จึงมองว่า เป็นสิ่งของเกินความเป็นจำเป็นในการเป็นเจ้าของ แต่เน้นการเข้าถึงสิทธิ์ในการใช้สินทรัพย์เหล่านั้นด้วย “การเช่า” เพื่อทดแทนการ “ซื้อ” จึงเป็นที่มาของเทรนด์ Generation Rent ที่คนรุ่นใหม่ในวัยทำงานมองว่า คือทางออกของการใช้ชีวิตในยุคนี้
นอกจากบ้านและรถยนต์ แนวคิดดังกล่าว ยังถูกนำไปใช้กับของใช้อื่นๆ ในชีวิตประจำวันอย่าง ของใช้ในบ้าน เครื่องใช้ไฟฟ้า เฟอร์นิเจอร์ หรือแม้แต่สินค้าแฟชั่น คน Generation Rent ก็เน้นเช่าเช่นกัน ทั้งนี้เพื่อเป็นการสร้างอิสรภาพทางการเงิน และลดภาระด้านการดูแลรักษาสิ่งของเครื่องใช้เหล่านั้นไปด้วย
คนรุ่นใหม่สะดวกเช่ามากกว่าซื้อ
กลุ่มคน Generation Rent เติบโตขึ้นทั่วโลกไม่เฉพาะแต่ในประเทศไทย ซึ่งก่อนหน้านี้มีข้อมูลจาก RealPage ผู้ให้บริการซอฟต์แวร์และการวิเคราะห์ข้อมูลชั้นนำระดับโลกแก่อุตสาหกรรมอสังหาริมทรัพย์ ระบุถึงผลการสำรวจของกลุ่มผู้เช่าชาวอเมริกันจำนวน 2,000 ราย ในสหรัฐอเมริกา พบว่า 66% ของผู้เช่า พอใจกับสถานการณ์เรื่องที่อยู่อาศัย โดยเลือกอิสระทางการเงินจากการเช่าในราคาที่ถูกกว่าการซื้อในพื้นที่ที่พวกเขาต้องการอยู่ ในส่วนของกลุ่มผู้เช่า Gen Z กว่า 50% มองว่า การเช่าเป็นตัวเลือกที่ดีกว่าการซื้อ ซึ่งสถานการณ์ในสหราชอาณาจักร และที่ฮ่องกงก็ไม่ต่างกัน
การขยายตัวของตลาดคนโสด หรือ Solo Economy ยังส่งผลต่อการเติบโตของตลาดบ้านเช่า หรือ Build-To-Rent (BTR) เติบโตขึ้นตามไปด้วย ซึ่งจะเป็นการพัฒนาโครงการอสังหาริมทรัพย์ภายใต้แนวคิดที่เป็นการสร้างบ้านในรูปแบบชุมชนคนโสด(Community) โดยจะเป็นการทำสัญญาเช่าระยะยาว ราคาไม่แพงมากนัก อาจเป็นการเช่าบ้านอยู่ร่วมกันกับคนรู้จัก หรือเพื่อนสนิทที่เป็นโสดเหมือนกัน
รูปแบบการเช่าบ้านในลักษณะนี้ กำลังเป็นเทรนด์ต่างประเทศที่กลุ่มคนโสดรุ่นใหม่อย่าง Millennials, Gen Y และ Gen Z ให้ความสนใจ สะท้อนถึงพฤติกรรมและความต้องการที่หันมานิยมการเช่าที่อยู่อาศัยแทนการซื้อเพื่อเป็นเจ้าของมากขึ้นอย่างต่อเนื่อง
ในขณะที่คนไทยมองว่า การเช่าบ้านหรือคอนโดฯถือเป็นทางเลือกที่น่าสนใจ เพราะสามารถเลือกที่อยู่ได้ตามงบและทำเลที่ต้องการได้ เพื่อให้สะดวกเดินทางไปเรียนหรือทำงาน และอีกปัจจัยหนึ่งที่เป็นข้อจำกัดในการซื้อบ้านของคนรุ่นใหม่ คือนิยมทำอาชีพอิสระ หรือขายของออนไลน์ ทำให้ขาดความพร้อมในเรื่องเอกสารทางการเงินที่มีผลต่อการปล่อยสินเชื่อที่อยู่อาศัยทำให้ไม่ผ่านเกณฑ์
ในอีกมุมหนึ่ง การซื้อบ้านทำให้ขาดอิสระทางการเงินเพราะต้องแบกรับภาระก้อนโตไว้ในระยะยาว คนรุ่นใหม่จึงเลือกที่จะเช่ามากกว่าซื้อ จนถึงขนาดที่ว่า บางคนได้รับอนุมัติสินเชื่อแล้วแต่สุดท้ายตัดสินใจปฏิเสธ เพราะไม่อยากผูกหนี้ไว้กับตัวเองอีกหลายสิบปี
Subscription Model เช่าแบบเป็นสมาชิก
Subscription Model กำลังเป็นเทรนด์ที่ถูกนำมาใช้ในการทำตลาดมากขึ้น เป็นเทรนด์ระดับโลกที่กำลังเติบโตในประเทศไทย ปัจจุบันมีแบรนด์ในหลากหลายอุตสาหกรรมที่เน้นการทำตลาดด้วย Subscription Model
Car Subscription เป็นโมเดลธุรกิจรูปแบบใหม่ที่เรียกว่า “การเช่าใช้” เพื่อตอบรับกับมุมมองที่เปลี่ยนไปของผู้บริโภคที่ต้องการมีรถยนต์ไว้ใช้งาน ข้อดีคือไม่ต้องมีการวางเงินดาวน์ ไม่ต้องขอสินเชื่อกับไฟแนนซ์ และไม่ต้องแบกรับภาระการส่งค่างวดในระยะยาว รวมถึงตัดความกังวลกับค่าใช้จ่ายต่างๆ อีกมากมาย เช่น ค่าประกัน ค่าบำรุงรักษา ค่าภาษี เป็นต้น เพราะ รูปแบบบริการ Car Subscription จะช่วยจัดการให้ปัญหาเหล่านี้หมดไป โดยสถานะของผู้ใช้รถยนต์จะเปลี่ยนจากการเป็น “Ownership” ไปสู่การเป็น “Membership” ตามระยะเวลาของแพคเก็จที่สมัครไว้
ในยุคที่ตลาดรถยนต์ไฟฟ้ากำลังขยายตัวต่อเนื่อง Car Subscription ได้เข้ามาสร้างสีสันให้กับตลาดรถเช่าใช้พร้อมกระตุ้นการเติบโตให้กับตลาดรถยนต์ไฟฟ้า เนื่องจากผู้ให้บริการบางรายสร้างจุดขายด้วยการนำรถยนต์ไฟฟ้ารุ่นใหม่ๆ ที่กำลังที่เป็นสนใจ มาเป็นตัวเลือกหนึ่งให้กับลูกค้าผู้ใช้บริการ และยังตอบโจทย์สังคมยุคใหม่ที่เน้นการเช่าใช้มากกว่าการเช่าซื้อ เพราะผู้บริโภคเบื่อขั้นตอนการออกรถป้ายแดงในแบบเดิมๆ จึงโดนใจคนที่อยากใช้รถยนต์แบบไม่ต้องกู้ ไม่ต้องดาวน์ ไม่ต้องใช้เงินก้อน ไม่ต้องปวดหัวกับปัญหาจุกจิก หรือกังวลกับราคาขายต่อ และยังตอบโจทย์คนที่อยากขับรถ EV แต่ยังกล้าๆ กลัวๆ ให้มีโอกาสได้ทดลองใช้งานจากบริการเช่าใช้ก่อนตัดสินใจซื้อหรือเช่าซื้อ
เมื่อ Car Subscription เป็นเทรนด์ที่น่าสนใจ และมีแนวโน้มการเติบโตได้ในอนาคต ทำให้ปัจจุบันมีผู้ให้บริการรถเช่าในตลาดเมืองไทยหลายรายเปิดให้บริการ Car Subscription เพื่อเป็นทางเลือกใหม่ให้กับผู้บริโภคที่ต้องการออกรถใหม่ป้ายแดง มีทั้งที่เป็นผู้ผลิตรถยนต์รายใหญ่ กลุ่มธุรกิจสตาร์ทอัพ และกลุ่มธุรกิจที่มีฐานรถเช่าเดิมอยู่แล้ว อาทิ Eazy Car (อีซี่คาร์) ผู้ให้บริการรถเช่าในเครือไทยรุ่งฯที่ผลักดันโมเดล Car Subscription ออกมาเป็นรายแรกๆ ในตลาดรถเช่า Carzuno (คาร์ซูโน) แพลตฟอร์ม Car Subscription แบบครบวงจรจากสิงคโปร์ EVme PLUS (อีวี มี พลัส) ดิจิตอลแพลตฟอร์มบริการให้เช่ายานยนต์ไฟฟ้าทั้งแบบบุคคลทั่วไป และแบบองค์กร โดยบริษัท อรุณ พลัส จำกัด ในเครือปตท.
นอกจากนี้ ยังมี KCAR (กรุงไทยคาร์เร้นท์) จากฐานธุรกิจผู้ให้บริการรถเช่า SECAP จากอาคเนย์แคปปิตอล กลุ่มธุรกิจประกันและการเงินในเครือทีซีซี และ โตโยต้า ที่เรียกบริการนี้ว่า “KINTO” ที่เปิดให้บริการมาตั้งแต่ปี 2562
สุวิชชา สุดใจ ประธานเจ้าหน้าที่บริหารและกรรมการผู้จัดการ บริษัท อีวี มี พลัส จำกัด กล่าวว่า วันนี้จำนวนรถอีวีในประเทศไทยมีจำนวนมากขึ้นจึงเริ่มเกิด Mass Adoption ในแต่ละปีจะมียอดจดทะเบียนรถใหม่กว่า 7 - 8 แสนคัน เป็นอีวีประมาณ 10% เริ่มมองเห็นว่าผู้บริโภคให้ความสนใจกับการเช่าใช้รถยนต์กันมากขึ้น
“กลุ่มเป้าหมายของเราค่อนข้างกว้าง แต่ปฏิเสธไม่ได้ว่า มีความสนใจจากคนเจนใหม่ค่อนข้างมาก ซึ่งปัจจุบันตลาดรถเช่าใช้ในกลุ่มองค์กรมีอยู่ประมาณ 70-75% อีก 25-30% เป็นกลุ่มคนทั่วไป ในกลุ่มนี้เป็นลูกค้า EVme Subs 5% ซึ่งคนเจนก่อนหน้านี้จะมองว่า รถยนต์เป็นเรื่องของ Symbolic Guy แต่ปัจจุบันเราพยายามจะเปลี่ยนจาก Ownership ไปสู่ Usership เพื่อให้ผู้บริโภคมองว่าการเช่าใช้ดีกว่า เป็นพฤติกรรมของคนเจนใหม่ และเชื่อว่าเจนใหม่ที่ไม่อยากซื้อรถ ไม่อยากผ่านกระบวนไฟแนนซ์ จะให้ความสนใจกับ Car Subscription”
ทางด้าน ไตรรงค์ บุตรากาศ กรรมการผู้จัดการ บริษัท อาคเนย์แคปปิตอล จำกัด หรือ SECAP กล่าวถึงภาพรวมตลาดรถเช่าในประเทศไทยทุกประเภทมีมูลค่าประมาณ 5 หมื่นล้านบาทต่อปี แบ่งเป็นรถเช่าส่วนบุคคล 30% และกลุ่มองค์กร 30% สำหรับอาคเนย์แคปปิตอลเน้นให้บริการกลุ่มลูกค้าองค์กร ปัจจุบันมีลูกค้าอยู่กว่า 1,000 องค์กร และมีรถยนต์ที่ให้บริการจำนวน 2.3 หมื่นคัน
โดย SECAP วางเป้าหมายจะเข้าไปมีส่วนแบ่งทางการตลาดของกลุ่มรถยนต์ใหม่ จากพฤติกรรมผู้บริโภคยุคใหม่ที่เปลี่ยนไปสู่การเช่ารถแทนการซื้อรถ และมีความต้องการเป็นเจ้าของครอบครองสินทรัพย์ลดลง และต้องการความคุ้มค่าจากการเช่ารถโดยไม่ต้องมีค่าใช้จ่ายอื่นๆ แอบแฝงเหมือนการซื้อรถ เช่น ค่าประกันภัย ค่าบำรุงรักษา ค่าซ่อมรถ ค่าผ่อน เงินดาวน์ เป็นต้น โดยบริษัทมองเห็นโอกาสทางธุรกิจจากความเข้มงวดของไฟแนนซ์ในการซื้อรถยนต์ใหม่ในปัจจุบัน
เช่าแบบ Subscription ช่วยขยายตลาด
ในมุมของแบรนด์หรือผู้ประกอบการ Subscription Model ยังเป็นเครื่องมือหรือตัวช่วยในการขยายตลาด ด้วยการสร้างโอกาสให้ผู้บริโภคสามารถเข้าถึงผลิตภัณฑ์และตัดสินใจเลือกใช้ผลิตภัณฑ์นั้นๆ มากขึ้น โดยเฉพาะในกลุ่มของใช้ในบ้าน หรือเครื่องใช้ไฟฟ้าก็มีให้เห็นผ่านการทำตลาดของเครื่องปรับอากาศ Haier และเครื่องกรองน้ำ Coway เป็นต้น
ล่าสุด แอลจี (LG) เปิดตัวธุรกิจใหม่ “LG Subscribe” ในการขับเคลื่อนธุรกิจให้เติบโตอย่างยั่งยืน ด้วยโมเดลธุรกิจแบบ Subscription ที่จะช่วยให้ผู้บริโภคเข้าถึงสินค้าและบริการของแอลจีได้ง่ายดายยิ่งขึ้น ผ่านการแบ่งจ่ายค่าบริการรายเดือน ตอบโจทย์ไลฟ์สไตล์คนรุ่นใหม่ที่ต้องการความสะดวกสบายและความคุ้มค่า พร้อมนำเสนอผลิตภัณฑ์ที่ครอบคลุมตั้งแต่เครื่องใช้ไฟฟ้าขนาดเล็กจนถึงขนาดใหญ่ พร้อมบริการดูแลรักษาสินค้าโดยช่างผู้เชี่ยวชาญ และการรับประกันสินค้าตลอดอายุสัญญา ทำให้ผู้บริโภคเป็นเจ้าของเครื่องใช้ไฟฟ้าแอลจีในราคาที่คุ้มค่าได้อย่างไร้กังวลซองฮัน จอง ประธานกรรมการบริหาร บริษัท แอลจี อีเลคทรอนิคส์ (ประเทศไทย) จำกัด กล่าวว่า เทรนด์ธุรกิจ Subscription กำลังขยายตัวอย่างรวดเร็วทั่วโลก โดยแอลจีเริ่มต้นธุรกิจ LG Subscribe มาตั้งแต่ปี 2552 ที่เกาหลีใต้ เพราะมองเห็นโอกาสการเติบโต ปัจจุบันมีลูกค้ากว่า 3 ล้านคน สามารถสร้างยอดขายได้ถึง 866 ล้านดอลลาร์สหรัฐต่อปี และยังประสบความสำเร็จในประเทศมาเลเซียหลังการเปิดตัวในปี 2562 ปัจจุบันมีลูกค้ากว่า 100,000 คน
“สำหรับประเทศไทย ธุรกิจ LG Subscribe ค่อนข้างใหม่ แต่เรามองเห็นศักยภาพการเติบโตอย่างมหาศาล โดยเรามุ่งมั่นที่จะผลักดันธุรกิจนี้ให้กลายเป็นผู้นำด้านยอดขายภายใน 3 ปีข้างหน้า และคาดการณ์ว่าภายในระยะเวลาดังกล่าว ธุรกิจ LG Subscribe ในประเทศไทยจะสามารถสร้างยอดขายรวมได้ถึง 100 ล้านดอลลาร์สหรัฐ”
แต่เดิม LG Subscribe ปรับโฉมธุรกิจ Subscription จากเดิมที่เน้นไปที่เครื่องใช้ไฟฟ้าขนาดเล็ก ให้ครอบคลุมสินค้าที่หลากหลายมากขึ้น ตั้งแต่เครื่องใช้ไฟฟ้าขนาดเล็กอย่างเครื่องกรองน้ำ เครื่องดูดฝุ่น เครื่องฟอกอากาศ โทรทัศน์ ไปจนถึงเครื่องใช้ไฟฟ้าขนาดใหญ่อย่าง เครื่องซักผ้า เครื่องอบผ้า ตู้ถนอมผ้า ตู้เย็น และเครื่องปรับอากาศ รวมทั้งหมด 9 ผลิตภัณฑ์ 36 รุ่น พร้อมการดูแลผลิตภัณฑ์โดยช่างผู้เชี่ยวชาญของแอลจีตลอดอายุสัญญา 5-7 ปี
โคเวย์ (COWAY) เป็นตัวอย่างของแบรนด์ที่ใช้ Subscription Model มาเพิ่มโอกาสให้ผู้บริโภคสามารถเข้าถึงน้ำสะอาดได้ง่ายยิ่งขึ้น ภายใต้แผนการตลาดเชิงรุก โคเวย์ได้ประกาศใช้กลยุทธ์ Subscription Model ในปี 2565 เพื่อตอบโจทย์ความต้องการของผู้บริโภคยุคใหม่ได้อย่างตรงจุด ด้วยผลิตภัณฑ์เครื่องกรองน้ำ พร้อมบริการดูแลรักษาที่ครบวงจร
ปาร์ค ชุนยง กรรมการผู้จัดการ โคเวย์ ประเทศไทย กล่าวว่า แม้ว่าคนไทยสามารถเข้าถึงเครื่องกรองน้ำมานานแล้ว แต่ผู้บริโภคบางคนอาจไม่ต้องการจ่ายเงินก้อนใหญ่เพื่อซื้อเครื่องกรองน้ำ เนื่องจากมีราคาค่อนข้างสูง และมีนวัตกรรมทันสมัยที่ต้องมีการดูแลบำรุงรักษา เช่น การเปลี่ยนฟิลเตอร์หรือไส้กรองเครื่องกรองน้ำ ที่ผู้บริโภคมองว่าเป็นเรื่องยุ่งยากเสียทั้งเงินและเวลา โคเวย์จึงคิดค้น Solution ขึ้นเพื่อแก้ Pain Point ให้กับผู้บริโภค โดยการพัฒนาผลิตภัณฑ์ที่ตอบโจทย์ความต้องการทุกเจนเนอเรชัน รวมถึงการบริการดูแลทำความสะอาด และซ่อมบำรุงตลอดสัญญาการใช้งาน
“ลูกค้าอาจมองว่า โคเวย์เป็นบริษัทจำหน่ายเครื่องกรองน้ำทั่วไป แต่โคเวย์เป็นธุรกิจที่ให้บริการแบบ Subscription แม้ว่าผลิตภัณฑ์ที่นำไปติดตั้งในบ้านของลูกค้าคือเครื่องกรองน้ำ แต่สิ่งที่โคเวย์ให้ความสำคัญคือ Coway Care บริการดูแลรักษาเครื่องกรองน้ำหลังติดตั้ง ซึ่งเป็นหัวใจหลักของโคเวย์” ปาร์ค ชุนยง กล่าว
ปัจจุบัน Subscription Model เป็นเทรนด์ที่กำลังถูกนำมาใช้ในการทำตลาดมากขึ้น และกำลังเติบโตทั้งในระดับโลกและประเทศไทย เพราะเป็นหนึ่งในเครื่องมือสำคัญที่ช่วยสร้าง Brand Engagement และสามารถสร้างรายได้ให้กับองค์กร ขณะเดียวกัน จากแนวโน้มการขยายตัวของกลุ่ม Generation Rent ที่เน้นการเช่ามากกว่าซื้ออาจส่งผลกระทบโดยตรงในบางอุตสาหกรรม เช่น ภาคอสังหาฯที่คนรุ่นใหม่นิยมเช่าบ้านเช่าและคอนโดมากกว่าซื้อ ทำให้ผู้พัฒนาโครงการต้องปรับเปลี่ยนกลยุทธ์การทำธุรกิจเพื่อตอบโจทย์กับเงื่อนไขทางเศรษฐกิจ และพฤติกรรมของผู้ซื้อที่อยู่อาศัยที่เปลี่ยนแปลงไปอย่างมากมาย โดยเฉพาะในยุคที่ Generation Rent กำลังมาแรง
ประพันธ์ศักดิ์ รักษ์ไชยวรรณ กรรมการผู้จัดการ บริษัท แอล ดับเบิลยู เอส วิสดอม แอนด์ โซลูชั่น จำกัด องค์กรเกี่ยวกับวิจัยและพัฒนาอสังหาริมทรัพย์ในเครือ บริษัท แอล พี เอ็น ดีเวลลอปเมนท์ จำกัด (มหาชน) กล่าวถึงการรับมือกับเทรนด์ Generation Rent ที่กำลังเกิดขึ้น โดยผู้ประกอบการด้านอสังหาฯต้องเปลี่ยนแนวคิดในการพัฒนาโครงการที่อยู่อาศัยให้สามารถตอบโจทย์กับการเปลี่ยนแปลงทั้งในฟากของกลุ่มที่ต้องการเช่า และกลุ่มที่ทำธุรกิจปล่อยเช่า เช่น การพัฒนาโครงการที่มีขนาดเล็กลง ปิดการขายได้เร็ว หรือมีรูปแบบที่ตอบโจทย์ลูกค้าแบบเฉพาะกลุ่มมากขึ้น ทั้งการออกแบบ การเลือกทำเล และผลตอบแทนการลงทุน เพราะผู้ซื้อกว่า 30% เป็นกลุ่มผู้ซื้อเพื่อลงทุนปล่อยให้เช่า
ในอนาคตจะเห็นการร่วมมือทางธุรกิจของพันธมิตรทางธุรกิจที่จะนำเอาจุดแข็งของแต่ละธุรกิจมาพัฒนาต่อยอดร่วมกัน ทั้งนี้ เพื่อสร้างโมเดลการทำธุรกิจที่สามารถสร้างรายได้ให้กับองค์กรได้ในระยะยาว 