20 ปีข้างหน้า 1 ใน 3 คนไทยจะเป็นผู้สูงอายุ
ความท้าทายเกิดขึ้นในทุกมิติ ทั้งสุขภาพ ความเป็นอยู่ เศรษฐกิจ สังคม และเทคโนโลยี
"เราพร้อมรับมือหรือยัง?"

โครงสร้างประชากร 
โครงสร้างประชากร ที่เปลี่ยนแปลงทำให้ประชากรสูงอายุเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว

• ประชากรรุ่นเกิดล้าน (เกิดระหว่างปี 2506 - 2526) กำลังจะกลายเป็นผู้สูงอายุ ในปี 2566
• ในอีก 20 ปีข้างหน้า ประชากรไทยจะมีจำนวนลดลง จาก 66.7 ล้านคน เหลือ 65.4 ล้านคน และจำนวนผู้สูงอายุจะเพิ่มขึ้นจาก 12.5 ล้านคน เป็น 20.5 ล้านคน

1. ด้านสุขภาพ
ประชากรก่อนวัยสูงอายุและผู้สูงอายุเข้าไม่ถึงบริการด้านสุขภาพ

• คาดการณ์ว่า ผู้สูงอายุที่ต้องการคนดูแลเพิ่มมากขึ้น จากปี 2553 มีจำนวน 499,873 คน ในปี 2563 เพิ่มขึ้นเป็น 741,766 คน
• ข้อมูลจากการคัดกรองสุขภาพเบื้องตัน (HDC กระทรวงสาธารณสุข) จากผู้สูงอายุ จำนวน 6,772,917 คน แบ่งผู้สูงอายุในการคัดกรองได้ ดังนี้

           - ติดเตียง จำนวน 42,355 คน (0.63%) 
           - ติดบ้าน  จำนวน 162,496 คน (2.40%)
           - ติดสังคม จำนวน 6,560,186 คน (96.86%)
 
2. ด้านที่อยู่อาศัย
ผู้สูงอายุอาศัยในบ้าน และสิ่งแวดล้อมที่ไม่เหมาะสม

• ผู้สูงอายุที่อยู่คนเดียว 1.3 ล้านคน (11%)
• ผู้สูงอายุที่อาศัยอยู่ลำพังกับคู่สมรส 2.5 ล้านคน (21%)

การอยู่อาศัยของผู้สูงอายุตามครัวเรือน

• ครัวเรือนที่ผู้สูงอายุอยู่ลำพังคนเดียว 1.3 ล้านครัวเรือน (6%) 
• ครัวเรือนที่มีเฉพาะผู้สูงอายุ ผู้สูงอายุอาศัยอยู่ 1.4 ล้านครัวเรือน (6.2%)
• ครัวเรือนที่มีอาศัยอยู่ด้วยกัน 9.3 ล้านครัวเรือน (42.6%)

การพลัดตกหกล้มในที่อยู่อาศัย โดยเฉลี่ยผู้สูงอายุไทยเสียชีวิตจากการหกล้มประมาณ 3 คนต่อวัน
 
คาดการณ์ระหว่างปี 2560 - 2564 จะมีผู้สูงอายุพลัดตกหกล้มถึง 5.5 ล้านคนต่อปี
 
3. ด้านเศรษฐกิจ
1 ใน 3 ของผู้สูงอายุมีรายได้ต่ำกว่าเส้นความยากจน

• มากกว่าร้อยละ 40 ของผู้สูงอายุไทย มีเงินออมต่ำกว่า 50,00
• ผู้สูงอายุมากกว่าร้อยละ 50 มีแหล่งรายได้หลักจาก "ลูกหลานหรือญาติ"
• ผู้สูงอายุ ร้อยละ 51.37 มีรายจ่ายเพื่อดูแลบุตรหลานหรือญาติ
• ผู้สูงอายุ ร้อยละ 52.88 ยังมีภาระหนี้สิน

สภาพัฒน์ฯ ได้จัดทำดัชนีความยากจนหลายมิติ หรือ Multidimensional Poverty Index  (MPI ประกอบด้วย การศึกษา การใช้ชีวิตในแบบที่ดีต่อสุขภาพ ความเป็นอยู่ และความมั่นคงทางการเงิน

• จากจำนวนคนจนหลายมิติทั่วประเทศ ประมาณ 8.10 ล้านคน มากกว่า 1 ใน 3 (ร้อยละ 36.9 หรือประมาณ 3 ล้านคน) เป็นกลุ่มผู้สูงอายุ
• ผู้สูงอายุเป็นกลุ่มที่มีสัดส่วนคนจนหลายมิติถึงร้อยละ 18.1

4. ด้านสังคม
ครอบครัวมีขนาดเล็กลง ผู้สูงอายุอยู่คนเดียวเพิ่มขึ้น

• ปี 2563 มีจำนวนผู้สูงอายุที่อยู่คนเดียว จำนวน 1.3 ล้านคน (ร้อยละ 11) และอาศัยอยู่ลำพังกับคู่สมรส จำนวนวน 2.5 ล้านคน (ร้อยละ 21) 

ผู้สูงอายุที่อยู่คนเดียวส่วนใหญ่

• มักมีปัญหาความรู้สึกเหงาว้าเหว่ ร้อยละ 53.8
• มีปัญหาไม่มีคนดูแลยามเจ็บป่วย ร้อยละ 26.5
• ประสบปัญหาต้องเลี้ยงชีพด้วยตัวเอง ร้อยละ 15.3

5. ด้านเทคโนโลยี
ผู้สูงอายุถูกหลอกลวงในการใช้โซเชียลมีเดีย
 
ปี 2564 ผู้สูงอายุไทย ร้อยละ 54.6 ไม่ได้ใช้อินเทอร์เน็ต
เหตุผลที่ผู้สูงอายุไม่ใช้อินเทอร์เน็ต 5 อันดับแรก
1. ไม่มีพื้นฐานความรู้/ใช้งานไม่เป็น 42.0%
2. ยาก/ซับซ้อน/ไม่เข้าใจ 17.4%
3. ไม่ต้องการใช้งาน 8.3%
4. ไม่มีอุปกรณ์ 7.6%
5. ไม่สามารถเรียนรู้ด้วยตัวเองได้ 7.5%
 
ข้อมูลจากสำนักงานสถิติแห่งชาติ พบว่า ผู้สูงอายุส่วนใหญ่มักใช้โซเชียลมีเดียเป็นหลัก โดยท่องโลกออนไลน์เพื่อหาข้อมูลข่าวสาร พบปะเพื่อนฝูง และซื้อขายสินค้าทางออนไลน์
 
ช่องทางที่ผู้สูงอายุถูกหลอกลวงมากที่สุด คือ Facebook ร้อยละ 44 รองลงมา LINE ร้อยละ 31.25 และ Instagram ร้อยละ 5.25 
 
ที่มา: เสวนาพิเศษภารกิจคิดเผื่อ x Life Fest 40+