ในยุคที่ Net Zero ไม่ใช่ทางเลือก แต่คือทางรอด สำนักงานคณะกรรมการอ้อยและน้ำตาลทราย (สอน.) ร่วมกับสถาบันอาหาร ได้เปิดตัว 'Sugar Ecolabel' ฉลากสิ่งแวดล้อมครั้งแรกของอุตสาหกรรมน้ำตาลไทย การผลักดันครั้งนี้เท่ากับเป็นการวางพิมพ์เขียวใหม่ให้กับวงการน้ำตาลไทยด้วยการเปลี่ยนภาพลักษณ์อุตสาหกรรมอ้อยให้เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมเพื่อเพิ่มมูลค่าสินค้าให้กับเกษตรกรไทย ลดการเผาอ้อย ลดฝุ่นละอองขนาดเล็ก PM 2.5 และส่งเสริมการใช้ทรัพยากรอย่างมีประสิทธิภาพ ตามแนวคิดเศรษฐกิจหมุนเวียน เพื่อวางรากฐานการพัฒนาอุตสาหกรรมอ้อยและน้ำตาลทรายไทยอย่างยั่งยืนในระยะยาว
ใบน้อย สุวรรณชาตรี เลขาธิการคณะกรรมการอ้อยและน้ำตาลทราย กล่าวว่า “Sugar Ecolabel เป็นแนวทางการตรวจประเมินและรับรองฉลากสิ่งแวดล้อมสำหรับอุตสาหกรรมน้ำตาล ซึ่งถือเป็นครั้งแรกของประเทศไทยที่ยกระดับอุตสาหกรรมให้เติบโตควบคู่กับการดูแลสิ่งแวดล้อมและคุณภาพชีวิตของประชาชน โครงการนี้ เป็นเสมือนแนวทางนำร่องในการเชื่อมโยงนโยบายไปสู่การปฏิบัติจริงในระดับโรงงานและห่วงโซ่อุปทาน”
ตลอดระยะเวลาการดำเนินโครงการ สอน. ให้ความสำคัญกับกระบวนการรับฟังความคิดเห็นจากผู้มีส่วนได้ส่วนเสียอย่างรอบด้าน ครอบคลุมทั้งเกษตรกรชาวไร่อ้อย โรงงานน้ำตาล ผู้แทนธุรกิจเกี่ยวเนื่อง ผู้บริโภค ตลอดจนผู้เชี่ยวชาญและนักวิชาการ โดยมีผู้เข้าร่วมให้ความเห็นรวมทั้งสิ้นกว่า 1,562 ราย สามารถแบ่งออกได้เป็น ประชุมระดมความคิดเห็นก่อนจัดทำร่างการตรวจประเมิน Sugar Ecolabel 10 ครั้ง จำนวน 229 คน การสำรวจด้วยแบบสอบถามเพิ่มเติมอีก 897 ชุด และผู้เข้าร่วมกิจกรรมแสดงความคิดเห็นต่อร่างฯ จำนวน 436 ราย โดยความคิดเห็นดังกล่าวได้ถูกนำมาวิเคราะห์ สังเคราะห์ และใช้เป็นฐานข้อมูลในการออกแบบแนวทางการจัดทำ Sugar Ecolabel ที่สะท้อนสภาพการดำเนินงานจริงของอุตสาหกรรม
สำหรับแนวทางการตรวจประเมิน Sugar Ecolabel ครอบคลุมประเด็นสำคัญตั้งแต่การจัดการวัตถุดิบอ้อย กระบวนการผลิต การควบคุมมลพิษ การจัดการสิ่งแวดล้อม การลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก ตลอดจนการปฏิบัติตามกฎหมายอาชีวอนามัย ความปลอดภัย และกฎหมายแรงงาน พร้อมกำหนดขั้นตอนการประเมินอย่างเป็นระบบ ตั้งแต่การรับสมัคร การตรวจสอบเอกสาร (Document Review) การตรวจประเมินภาคสนาม (On-site Audit) การประเมินผล และการให้คะแนน และเพื่อทดสอบความเหมาะสมของเกณฑ์และกระบวนการดังกล่าว สอน. ได้ดำเนินการนำร่องตรวจประเมินโรงงานน้ำตาลภาคสมัครใจ จำนวน 5 แห่ง ได้แก่ 1.บริษัท น้ำตาลมิตรผล จำกัด 2. บริษัท น้ำตาลราชบุรี จำกัด 3.บริษัท น้ำตาลสิงห์บุรี จำกัด 4. บริษัท น้ำตาลราชบุรี (กาญจนบุรี) 5. บริษัท น้ำตาลสระบุรี จำกัด
ผลจากการตรวจประเมินโรงงานต้นแบบ ทั้ง 5 แห่ง พบว่ากระบวนการตรวจประเมินสามารถนำไปใช้ได้จริง และสะท้อนระดับการดำเนินงานของโรงงานอย่างเป็นรูปธรรม พร้อมทั้งได้รับข้อเสนอแนะเชิงปฏิบัติเพื่อปรับปรุงรายละเอียดเกณฑ์ให้สอดคล้องกับบริบทการดำเนินงานของโรงงานมากยิ่งขึ้น ทั้งนี้ แนวทางการประเมินยังถูกออกแบบให้สามารถ แบ่งระดับฉลากออกเป็น 3 ระดับ ได้แก่ ระดับดีเด่น (Gold) ระดับดี (Silver) และระดับชมเชย (Bronze) เพื่อสร้างแรงจูงใจให้โรงงานสามารถพัฒนาและยกระดับกระบวนการผลิตได้อย่างต่อเนื่อง
"Sugar Ecolabel ไม่ได้เป็นเพียงฉลากรับรองด้านสิ่งแวดล้อม แต่เป็นเครื่องมือที่ช่วยให้โรงงานน้ำตาลมองเห็นจุดแข็ง จุดที่ต้องพัฒนา และสามารถวางแผนปรับปรุงกระบวนการผลิตได้อย่างมีทิศทาง ซึ่งจะช่วยลดปัญหาอ้อยเผาและฝุ่น PM 2.5 ได้ตั้งแต่ต้นทางการผลิต พร้อมเสริมสร้างความน่าเชื่อถือให้กับน้ำตาลไทยทั้งในประเทศและตลาดโลก”
ในอนาคต สอน. มีเป้าหมายที่จะนำผลจากการดำเนินโครงการและการนำร่องตรวจประเมินในครั้งนี้ ไปใช้ในการปรับปรุงและพัฒนาการจัดทำ Sugar Ecolabel ให้มีความสมบูรณ์ พร้อมขยายผลสู่การเปิดรับสมัครโรงงานน้ำตาลภาคสมัครใจในวงกว้างต่อไป เพื่อขับเคลื่อนการแก้ไขปัญหาฝุ่นละออง PM 2.5 และยกระดับอุตสาหกรรมอ้อยและน้ำตาลทรายไทยสู่ความยั่งยืนต่อไป