วันนี้โลกกำลังเผชิญทั้งวิกฤตสภาพภูมิอากาศ โรคอุบัติใหม่ PM2.5 ความมั่นคงทางอาหาร ไปจนถึงการเปลี่ยนแปลงทางเทคโนโลยีอย่างรวดเร็ว คำถามสำคัญจึงไม่ใช่แค่ “เด็กยุคใหม่ต้องรู้อะไร” แต่คือ “ต้องมีทักษะแบบไหนจึงจะอยู่รอดในโลกอนาคตที่เต็มไปด้วยความผันผวน”
นี่จึงเป็นโจทย์ใหญ่ที่ทำให้โครงการค่ายเยาวชนวิทยาศาสตร์สิ่งแวดล้อม “Power Green Camp” ครั้งที่ 21 ที่ บริษัท บ้านปู จำกัด (มหาชน) ร่วมกับคณะสิ่งแวดล้อมและทรัพยากรศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล เดินหน้าพัฒนาเยาวชนไทยผ่านแนวคิด “One Health: The Science of Survival – อยู่ดีมีภูมิ” เพื่อสร้างทั้ง “ภูมิความรู้” และ “ภูมิคุ้มกัน” ให้คนรุ่นใหม่สามารถรับมือกับโลกที่ซับซ้อนมากขึ้นทุกวัน
ความน่าสนใจของค่ายในปีนี้ อยู่ที่การไม่ได้มองเรื่องสิ่งแวดล้อมแบบแยกส่วนอีกต่อไป แต่พาเยาวชนเข้าใจความเชื่อมโยงระหว่าง สุขภาพของคน สัตว์ และสิ่งแวดล้อม ผ่านแนวคิด One Health ที่กำลังได้รับความสำคัญในระดับโลก หลังโลกเผชิญทั้งโรคระบาด วิกฤตมลพิษ และผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศที่ส่งผลต่อคุณภาพชีวิตของผู้คนโดยตรง
รัฐพล สุคันธี ผู้อำนวยการสายอาวุโส – สื่อสารองค์กร บริษัท บ้านปู จำกัด (มหาชน) มองว่า โลกปัจจุบันเต็มไปด้วยความไม่แน่นอน ทำให้เยาวชนกลายเป็นกลุ่มสำคัญที่จะต้องรับไม้ต่อในการขับเคลื่อนสังคมและสิ่งแวดล้อมในอนาคต
“สิ่งสำคัญคือเราต้องเตรียมพร้อมให้เยาวชนมีทักษะที่จำเป็น และมีความยืดหยุ่นกับโลกที่เปลี่ยนแปลงเร็ว เพราะถ้าเยาวชนมีทักษะ มีวิธีคิด และมีทัศนคติที่ดี เขาจะเติบโตขึ้นไปเป็นพลังสำคัญในการแก้ปัญหาสังคมและสิ่งแวดล้อมได้”
ตลอด 21 ปีที่ผ่านมา Power Green Camp ไม่ได้เป็นเพียงค่ายเยาวชน แต่กลายเป็นพื้นที่สร้างเครือข่ายคนรุ่นใหม่ด้านสิ่งแวดล้อมจำนวนมาก หลายคนเติบโตเป็นแกนนำด้านสิ่งแวดล้อม บางคนต่อยอดสู่การทำงานกับชุมชน บางคนสร้างเพจหรือคอนเทนต์เพื่อสื่อสารประเด็นสิ่งแวดล้อม ขณะที่บางคนพัฒนาโครงการจัดการขยะหรือการอนุรักษ์ธรรมชาติในพื้นที่ของตัวเอง
สิ่งที่น่าสนใจคือ บ้านปูเลือกลงทุนระยะยาวกับ “การพัฒนาคน” มากกว่าการทำ CSR กับกิจกรรมระยะสั้น ผ่านการสร้างพื้นที่เรียนรู้ที่เปิดโอกาสให้เยาวชนได้คิด ลงมือทำ และเติบโตเป็นพลังขับเคลื่อนความยั่งยืนในอนาคต
ด้าน ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.อรันย์ ศรีรัตนาทาบูกานอน รองคณบดีฝ่ายการศึกษาและวิเทศสัมพันธ์ คณะสิ่งแวดล้อมและทรัพยากรศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล อธิบายว่า โลกของความยั่งยืนในปัจจุบันต้องอาศัยการมองแบบองค์รวมมากขึ้น
“วันนี้สิ่งแวดล้อมอย่างเดียวอยู่ไม่ได้อีกต่อไป มันต้องเชื่อมกับเศรษฐกิจ สังคม สุขภาพ และคุณภาพชีวิต เด็กยุคใหม่จึงต้องมีทักษะแบบ System Thinking หรือการคิดเชิงระบบ เพื่อมองเห็นความเชื่อมโยงของปัญหา”
แนวคิด One Health จึงถูกนำมาใช้เพื่อให้เยาวชนเข้าใจว่า สุขภาพของมนุษย์ สัตว์ และสิ่งแวดล้อม ล้วนส่งผลกระทบต่อกันทั้งหมด เช่น หากสิ่งแวดล้อมปนเปื้อน สัตว์ได้รับสารพิษ สุดท้ายผลกระทบก็ย้อนกลับมาสู่มนุษย์ผ่านอาหาร โรคอุบัติใหม่ หรือคุณภาพชีวิตที่ถดถอย
“ในอนาคต คนทำงานด้านสิ่งแวดล้อม แพทย์ หรือสัตวแพทย์ จะต้องสื่อสารและทำงานร่วมกันมากขึ้น เพราะปัญหาโลกไม่ได้แยกส่วนอีกต่อไป”
นอกจาก “ภูมิความรู้” ผ่านการเรียนรู้ข้ามศาสตร์แล้ว อีกหนึ่งเป้าหมายสำคัญคือการสร้าง “ภูมิคุ้มกัน” ให้เยาวชนสามารถอยู่รอดในโลกที่เต็มไปด้วย Disruption
ดร.อรันย์มองว่า เด็กยุคใหม่จำเป็นต้องมีทั้ง Critical Thinking, Adaptability และ Resilience หรือความสามารถในการล้มแล้วลุกขึ้นใหม่ได้เร็ว เพราะโลกปัจจุบันเต็มไปด้วยความเปลี่ยนแปลงที่คาดเดาได้ยาก “ความรู้อย่างเดียวไม่พอ เด็กต้องมีทักษะในการปรับตัว และมีภูมิคุ้มกันในการใช้ชีวิต” ดร.อรันย์ย้ำ
แนวคิดดังกล่าวถูกถ่ายทอดผ่าน “5C Learning Journey” หรือเส้นทางการเรียนรู้ 5Cs ที่บ้านปูและมหิดลร่วมกันออกแบบ เพื่อสร้าง Future Skills ให้เยาวชนผ่านประสบการณ์จริง
Connect – Connect the Dots เรียนรู้ความเชื่อมโยงระหว่างสุขภาพของมนุษย์ สัตว์ และสิ่งแวดล้อม เพื่อให้เห็นภาพใหญ่ของปัญหาโลกยุคปัจจุบัน
Confront – Confront the Crisis เปิดโอกาสให้เยาวชนเผชิญกับสถานการณ์จริง ทั้งโรคอุบัติใหม่ ความมั่นคงทางอาหาร การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ และภัยพิบัติ
Crack – Crack the Clue ฝึกใช้กระบวนการทางวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และข้อมูล เพื่อวิเคราะห์ปัญหาอย่างเป็นระบบ ผ่านการตรวจวัดคุณภาพอากาศ น้ำ และดิน
Create – Create the Cure บูรณาการองค์ความรู้เพื่อออกแบบแนวทางแก้ปัญหา ผ่านการทำโครงงานและกิจกรรม “Power Green Hack”
Communicate – Communicate for Change พัฒนาทักษะการสื่อสารและการเล่าเรื่อง เพื่อถ่ายทอดองค์ความรู้สู่สังคม และต่อยอดเป็น Green Influencer ในอนาคต
หนึ่งในกิจกรรมสำคัญคือการลงพื้นที่ชุมชนบ้องตี้ จังหวัดกาญจนบุรี ที่เยาวชนได้เรียนรู้เรื่องโรคมาลาเรีย สุขภาพชุมชน และปัจจัยด้านสิ่งแวดล้อมที่เชื่อมโยงกับคุณภาพชีวิตของผู้คน ขณะที่อีกกิจกรรมหนึ่งคือการศึกษาระบบปศุสัตว์ ซึ่งทำให้เด็ก ๆ เห็นความสัมพันธ์ระหว่างสุขภาพสัตว์ ระบบนิเวศ และความปลอดภัยทางอาหาร
“ถ้าสัตว์ป่วย ระบบนิเวศก็เสีย คนเลี้ยงก็ได้รับผลกระทบทั้งรายได้และสุขภาพจิต สุดท้ายก็ย้อนกลับมาถึงมนุษย์”
คือมุมมองของ “น้องใจดี” นางสาวกมลชนก น้อยแน่ง นักเรียนชั้น ม.5 จากโรงเรียนวิทยาศาสตร์จุฬาภรณราชวิทยาลัย ปทุมธานี หลังได้ลงพื้นที่จริงภายในค่าย
ขณะที่ “น้องเจน” นางสาวปริยากร ชูผล นักเรียนชั้น ม.6 จากโรงเรียนราชโบริกานุเคราะห์ จังหวัดราชบุรี มองว่า การเรียนรู้ครั้งนี้ทำให้เห็นชัดว่า “ถ้าอะไรอย่างหนึ่งล้ม ทุกอย่างก็จะได้รับผลกระทบตามไปด้วย”
ทั้งสองคนยังตั้งเป้านำองค์ความรู้จากค่ายไปต่อยอดในโรงเรียน ผ่านกิจกรรมด้านสิ่งแวดล้อม การคัดแยกขยะ และการสื่อสารเพื่อสร้างความตระหนักรู้ให้กับเพื่อนและรุ่นน้อง
ในวันที่โลกไม่ได้ต้องการแค่คนเก่ง แต่ต้องการคนที่เข้าใจความเชื่อมโยงของโลก รู้จักปรับตัว ทำงานร่วมกับผู้อื่น และพร้อมรับมือกับความเปลี่ยนแปลง การสร้าง “ภูมิ” ให้เยาวชน จึงอาจกลายเป็นหนึ่งในการลงทุนด้านความยั่งยืนที่สำคัญที่สุดของโลกยุคใหม่
“บ้านปูมองว่า การสร้างความยั่งยืนไม่ได้มีแค่เรื่องธุรกิจหรือสิ่งแวดล้อม แต่รวมถึงการเตรียมคนรุ่นใหม่ให้พร้อมรับมือกับโลกที่เปลี่ยนแปลงเร็วขึ้นทุกวัน เพราะท้ายที่สุดแล้ว คนคือปัจจัยสำคัญที่จะทำให้สังคมเดินต่อได้” รัฐพลกล่าวทิ้งท้าย พร้อมมองว่า การเปิดพื้นที่ให้เยาวชนได้เรียนรู้ ลงมือทำ และเข้าใจปัญหาโลกจากประสบการณ์จริง อาจเป็นหนึ่งในวิธีสำคัญในการสร้าง “ภูมิ” ให้คนรุ่นใหม่เติบโตได้อย่างแข็งแรงท่ามกลางโลกที่เต็มไปด้วยความไม่แน่นอน
