ตลอดหลายปีที่ผ่านมา “Pride Month” มักถูกจดจำในฐานะเดือนแห่งการเฉลิมฉลองของชุมชน LGBTQIAN+ แต่สิ่งที่กำลังเกิดขึ้นในระดับโลกวันนี้ คือการที่ “ความหลากหลาย” ไม่ได้ถูกพูดถึงแค่ในมิติสิทธิมนุษยชนอีกต่อไป หากกำลังกลายเป็นกลไกเศรษฐกิจใหม่ ที่เชื่อมโยงกับการลงทุน การจ้างงาน อุตสาหกรรมสร้างสรรค์ ไปจนถึงความสามารถในการแข่งขันของประเทศในระยะยาว
สาระสำคัญจากเวทีเสวนา Pride = Power = Economic LGBTQIAN+ Power Shaping the Future Market ภายในงาน Bangkok Pride Forum 2026 ว่าด้วย Pink Economy และการเตรียมความพร้อมสู่ World Pride 2030 สะท้อนให้เห็นว่า ประเทศที่เปิดรับความหลากหลายมากกว่า กำลังกลายเป็นประเทศที่ดึงดูดทั้งเม็ดเงินลงทุน Talent ระดับโลก และอุตสาหกรรมแห่งอนาคตได้ดีกว่า
ซึ่งนั่นจะทำให้ “ความเท่าเทียม” กลายเป็นเรื่องของความยั่งยืนทางเศรษฐกิจโดยตรง
จาก Rainbow Washing สู่ Inclusive Economy
หนึ่งในประเด็นสำคัญที่ถูกหยิบขึ้นมาพูดบนเวที คือการเปลี่ยนผ่านจาก “Rainbow Watching” ไปสู่ “Rainbow Sharing” หรือการทำให้ความหลากหลายไม่ใช่แค่เครื่องมือทางการตลาดในเดือนมิถุนายน
สุภาณี พงษ์เรืองพันธุ์ ปรึกษาด้านความเท่าเทียมทางเพศ และ การมีส่วนร่วมทางสังคม โครงการพัฒนาแห่งสหประชาชาติ ประจำประเทศไทย ผู้แทนจากกระทรวงพาณิชย์ เผยว่า ปัจจุบันประชากร LGBTQ+ ทั่วโลกมีสัดส่วนราว 9% หรือประมาณ 738 ล้านคน และมีกำลังซื้อรวมกันสูงถึง 4.7 ล้านล้านดอลลาร์สหรัฐ
“กลุ่ม LGBTQIAN+ เป็นกลุ่มที่มีแนวโน้มเติบโตและก็มีกำลังซื้อสูง มีกำลังซื้อถึง 4.7 ล้านล้านดอลลาร์สหรัฐ ถือว่าเป็นกลุ่มที่ใหญ่และมีศักยภาพมาก การจัดงาน Pride ช่วยสร้างโอกาส มันไม่ใช่แค่ Pride event แต่มันเป็น economic event เลยก็ว่าได้”
อย่างไรก็ตาม เวทีเสวนายังสะท้อนอีกด้านว่า ผู้บริโภคยุคใหม่เริ่มตั้งคำถามกับ “ความจริงใจ” ขององค์กรด้วยเช่นกัน โดยมีข้อมูลวิจัยปี 2024 ระบุว่า มีผู้บริโภคเพียง 41% เท่านั้นที่เชื่อว่าแบรนด์ที่ติดธงสีรุ้งทำไปด้วยความตั้งใจจริง ซึ่งนั่นทำให้แนวคิดเรื่อง Diversity & Inclusion (D&I) จำเป็นต้องเปลี่ยนจาก “Campaign” ไปสู่ “Commitment” ที่ต้องเกิดขึ้นตลอด 365 วัน
เพราะท้ายที่สุดแล้ว ความยั่งยืนขององค์กรจะไม่ได้วัดกันแค่ผลกำไร แต่รวมถึงการสร้างสภาพแวดล้อมที่ทุกคนสามารถเติบโตได้อย่างเท่าเทียม
Soft Power ที่ขับเคลื่อนทั้ง Ecosystem
อีกหนึ่งมิติสำคัญคือการมอง Pride Economy ผ่าน “Creative Ecosystem” ที่มีมูลค่ามากกว่าตัวศิลปินหรืออีเวนต์ อลิสา พันธุศักดิ์ คุณผลิน กรรมการผู้จัดการ บริษัท ทิฟฟานี่โชว์ พัทยา จำกัด, ประธานกองประกวด Miss Tiffany's Universe และ Miss International Queen จำกัด กล่าวว่า เดิมทีเวที Miss International Queen อาจถูกมองในฐานะกิจกรรมส่งเสริมการท่องเที่ยว แต่วันนี้กำลังกลายเป็นเวทีที่ช่วยผลักดันเรื่องความเท่าเทียมในระดับโลก
“วันแรกที่ทำ Miss International Queen เราคิดว่าเป็นเรื่องของการนำคนเข้ามาในประเทศไทย ให้รู้จักประเทศไทย ให้รู้ว่าประเทศไทยเป็นประเทศที่โอบอ้อมอารีและยอมรับเรื่องความหลากหลาย แต่วันนี้เรามองในเรื่องของสังคมโลกมากขึ้น ว่าเราจะช่วยในเรื่องของ World equality ต่อไปได้อย่างไร”
ขณะที่ภัทร เลิศสุกิตติพงศา Creative Director of Yellow Channel Founder of Drag Bangkok Festival มองว่า อุตสาหกรรม Drag ของไทยกำลังกลายเป็นหนึ่งใน Soft Power สำคัญของประเทศ เพราะไม่ได้สร้างรายได้แค่บนเวที แต่เชื่อมโยงไปถึงคนทำชุด ช่างแต่งหน้า ช่างทำวิก และธุรกิจงานคราฟต์อีกจำนวนมาก
“ประเทศไทยเด่นเรื่องของ Craftsmanship เรื่องของการทำชุด ต่างชาติบินมาไทยเพื่อมาซื้อชุดที่บ้านเรา เพื่อมาสั่งทำวิกที่บ้านเรา นี่คืออู่ข้าวอู่น้ำของอุตสาหกรรมจริงๆ”
สิ่งที่เกิดขึ้นสะท้อนแนวคิดเศรษฐกิจสร้างสรรค์ยุคใหม่ ที่คุณค่าทางเศรษฐกิจไม่ได้อยู่แค่สินค้า แต่รวมถึงทักษะ วัฒนธรรม และ Human Capital ที่ประเทศสามารถต่อยอดได้ในระยะยาว
ต้นทุนของ “การเลือกปฏิบัติ”
นอกจากโอกาสทางเศรษฐกิจ เวทีเสวนายังชี้ให้เห็น “ต้นทุนที่มองไม่เห็น” จากการเลือกปฏิบัติในสังคมด้วยเช่นกัน สุภาณี พงษ์เรืองพันธุ์ ที่ปรึกษาด้านความเท่าเทียมทางเพศ UNDP ประจำประเทศไทย ระบุว่า กฎหมายที่เปิดรับความหลากหลายมีผลโดยตรงต่อการตัดสินใจลงทุนของต่างชาติ เพราะเป็นการส่งสัญญาณว่าประเทศนั้นปลอดภัยและเป็นมิตรกับคนทำงานจากทั่วโลก
“การมี inclusive law แบบนี้มันเป็นการส่ง message ไปให้ประเทศต่างๆ เลยว่าประเทศไทยน่าอยู่ ประเทศไทย friendly บริษัทต่างๆ ก็อยากมาลงทุน”
ขณะเดียวกัน หากสังคมยังมีการเลือกปฏิบัติในการจ้างงาน จะก่อให้เกิด Wage Gap ช่องว่างค่าจ้างระหว่างเพศ มีการประเมินตัวเลขออกมาว่า หากยังมีการเลือกปฏิบัติในลักษณะนี้อยู่ จะทำให้ประเทศไทยต้องสูญเสียมูลค่าทางเศรษฐกิจไปประมาณ 20,000 - 30,000 ล้านบาทต่อปี และยังส่งผลต่อปัญหาสุขภาพจิตซึ่งมีค่าใช้จ่ายแฝงทางเศรษฐกิจอีก 5,000–12,000 ล้านบาทต่อปี
ตัวเลขดังกล่าวสะท้อนว่า D&I ไม่ใช่เพียงประเด็นการสร้างภาพลักษณ์ที่ดีให้องค์กรอีกต่อไป แต่กลายเป็นโครงสร้างสำคัญทางเศรษฐกิจที่ส่งผลต่อ Productivity และความสามารถในการแข่งขันของประเทศโดยตรง
Pink Economy ความหวังใหม่ของเศรษฐกิจไทย
ด้าน Economic Inclusive และนโยบายระยะยาว พรชัย วิทยเลิศพันธุ์ ประธานคณะทำงาน Pink Economy และ WorldPride 2030 วุฒิสภา ระบุว่า ในช่วงที่เศรษฐกิจดั้งเดิมของไทยเริ่มชะลอตัว อุตสาหกรรมที่เชื่อมโยงกับ LGBTQIAN+กำลังกลายเป็น New Growth Engine ตัวใหม่
หนึ่งในตัวอย่างสำคัญคืออุตสาหกรรมซีรีส์ Y ที่ประเทศไทยกลายเป็นผู้ผลิตอันดับ 1 ของโลก โดยผลิตคอนเทนต์ Boys Love ถึง 56% และ Girls Love กว่า 60% ของตลาดโลก สร้างมูลค่ามากกว่า 5,000 ล้านบาท และยังต่อยอดไปสู่อุตสาหกรรมท่องเที่ยว แฟนมีตติ้ง และอีเวนต์ระดับนานาชาติ
นอกจากนี้ยังมี Medical Hub ด้าน Gender Affirming Surgery และอีเวนต์ระดับโลกอย่าง White Party หรือ Circuit Festival ที่สร้างเม็ดเงินสะพัดระดับพันล้านบาทต่อกิจกรรม
สิ่งเหล่านี้กำลังสะท้อนว่า “ความหลากหลาย” ไม่ใช่เพียงวาระทางสังคม แต่คือโอกาสทางเศรษฐกิจที่เชื่อมโยงตั้งแต่คอนเทนต์ การท่องเที่ยว สุขภาพ ไปจนถึงอุตสาหกรรมสร้างสรรค์ด้วยเช่นกัน
ความยั่งยืนที่ต้องเริ่มจาก “โครงสร้าง”
แม้ Pink Economy จะมีศักยภาพมหาศาล แต่หลายฝ่ายยังย้ำตรงกันว่า การเติบโตจะไม่ยั่งยืน หากยังไม่มีการเปลี่ยนแปลงเชิงโครงสร้าง นาดา ไชยจิตด์ สำนักวิชานิติศาสตร์ ม.แม่ฟ้าหลวง, PhD Candidate, School of Law, University of Warwick ระบุว่า ประเทศไทยจำเป็นต้องเดินหน้า “Transformative Legislation” หรือการปรับโครงสร้างกฎหมายพื้นฐาน เพื่อให้ทุกคนเข้าถึงสิทธิอย่างเท่าเทียมและปลอดภัย ผ่าน 3 เรื่องที่สำคัญ คือ
ก้าวข้ามการหาผลประโยชน์ฉาบฉวยและทุนนิยมสีรุ้ง หรือ Homo-capitalism การเปลี่ยนตลาดสีรุ้งให้เป็นโอกาสที่แท้จริง คือการไม่มองกลุ่มผู้มีความหลากหลายทางเพศเป็นเพียงแหล่งทำเงิน หรือเอาสิทธิมนุษยชนมาทำเป็นเพียงสินค้าและแคมเปญการตลาดชั่วคราว แต่เป็นการตั้งคำถามถึงโครงสร้างว่า เม็ดเงินมหาศาลหลักพันล้านถึงหมื่นล้านบาทที่เกิดขึ้นจากกลุ่มผู้บริโภคเหล่านี้ จะถูกกระจายกลับคืนสู่สังคม ชุมชน และคนทุกระดับชั้นอย่างเป็นธรรมได้อย่างไร เพื่อไม่ให้การเข้าถึงโอกาสถูกจำกัดอยู่แค่คนที่มีกำลังจ่ายเท่านั้น
สร้างโอกาสทางเศรษฐกิจที่ครอบคลุม "ทุกคน" ในประเทศ การผลักดันกิจกรรมทางเศรษฐกิจและการเรียกร้องสิทธิของกลุ่ม LGBTQIAN+ เช่น การตั้งเป้าเป็นเจ้าภาพจัดงาน World Pride 2030 นั้น ไม่ได้จำกัดประโยชน์ไว้แค่กลุ่มคนข้ามเพศหรือผู้มีความหลากหลายทางเพศ แต่เป็นการดึงดูดเม็ดเงินและสร้างผลกระทบเชิงบวกต่อคนทุกคนในประเทศ เม็ดเงินเหล่านี้จะไหลเวียนลงไปสู่ผู้ประกอบการระดับรากหญ้า การท่องเที่ยว บริการ และเศรษฐกิจชุมชน ในหลากหลายพื้นที่ ซึ่งหมายความว่าคนไทยทุกคน ไม่ว่าจะเป็นใครหรือทำอาชีพอะไร ก็จะได้รับโอกาสทางเศรษฐกิจและผลประโยชน์ร่วมกัน
การเติบโตที่ตั้งอยู่บน การยอมรับและเคารพในอัตลักษณ์ เศรษฐกิจสีรุ้งจะมั่นคงได้ ต้องไม่บังคับให้กลุ่ม LGBTQIAN+ ต้องพยายามปรับตัวให้เข้ากับบรรทัดฐานของชายหญิงทั่วไป หรือต้องพิสูจน์ตนเองว่าเป็น "คนดี" ของชาติก่อนถึงจะมีที่ยืน แต่ทุกคนควรได้รับสิทธิและความเท่าเทียมในฐานะมนุษย์คนหนึ่งอย่างแท้จริง ซึ่งสิ่งนี้จะต้องถูกผลักดันควบคู่ไปกับการรับรองทางกฎหมายอย่างเป็นรูปธรรม เช่น พ.ร.บ. สมรสเท่าเทียม หรือ พ.ร.บ. รับรองเพศสภาพ (คำนำหน้านาม) เพื่อสร้างความปลอดภัยและทำให้ทุกคนเห็นคุณค่าในอัตลักษณ์ของตนเองภายใต้ร่มเงาของความหลากหลาย
ด้านกระทรวง พม. ยืนยันว่า “สมรสเท่าเทียม” ไม่ใช่เพียงประเด็นสิทธิมนุษยชน แต่เป็นเครื่องมือสำคัญในการขับเคลื่อนเศรษฐกิจสีชมพู พร้อมเดินหน้าร่วมกับ Pride City Network ใน 58 จังหวัด เพื่อกระจายการเติบโตไปยังภูมิภาคต่างๆ
รวมถึงการเตรียมผลักดันกฎหมายสำคัญอื่นๆ และการเสนอตัวเป็นเจ้าภาพ World Pride 2030 ซึ่งหลายฝ่ายมองว่าจะเป็นเวทีสำคัญในการแสดงศักยภาพของประเทศไทยต่อสายตาโลก
เมื่อ “Pride” ไม่ได้จบแค่เดือนมิถุนายน
สุดท้ายแล้วภาพรวมของเวทีเสวนาครั้งนี้สะท้อนให้เห็นชัดเจนว่า “Pride” ในวันนี้ ไม่ได้เป็นเพียงเทศกาลแห่งสีสันหรือการเฉลิมฉลองเชิงสัญลักษณ์อีกต่อไป แต่กำลังถูกขยายให้กลายเป็นเรื่องอนาคตเศรษฐกิจไทย ตั้งแต่การดึงดูด Foreign Direct Investment หรือ เงินลงทุนจากต่างประเทศ การสร้าง Human Capital การพัฒนา Soft Power ไปจนถึงการสร้างประเทศที่คนเก่งจากทั่วโลกอยากเข้ามาใช้ชีวิตและทำงาน
และบางที ความยั่งยืนที่แท้จริง อาจไม่ได้อยู่ที่จำนวนธงสีรุ้งในเดือน Pride Month แต่อยู่ที่ว่า หลังเดือนมิถุนายนจบลง ประเทศไทยยังคงเป็นพื้นที่ที่ทุกคนสามารถใช้ชีวิต ทำงาน และเติบโตได้อย่างเท่าเทียมหรือไม่