Gerontocracy Fortune ชี้ภัยคุกคาม คนแก่เกาะเก้าอี้กระทบ Gen X ยัน Gen Z

มิ.ย. 11, 2569 M.Pussapol

ขณะที่สปอตไลต์ของสังคมปัจจุบันมักส่องไปกลุ่มคนรุ่นใหม่อย่าง Gen Z หรือ Gen Alpha แต่เชิงโครงสร้างเศรษฐกิจและปากท้องกลับมีคลื่นใต้น้ำลูกใหญ่ที่กำลังบิดเบือนกลไกทุกอย่าง ซึ่งถูกเรียกว่า Pig in the Python เปรียบถึงกลุ่ม Baby Boomers ที่มีจำนวนมาก กำลังสร้างแรงกดดันมหาศาลกับทุกช่วงวัยที่พวกเขาย่างกรายผ่าน

Fortune ระบุว่า ปัจจุบัน Baby Boomers กลุ่มผู้สูงวัยอายุ 62–80 ปี ส่วนใหญ่ไม่ยอมเกษียณปักหลักรั้งตำแหน่งงานระดับสูงในองค์กรเหนียวแน่น เพราะความกังวลว่าเงินออมจะไม่พอเลี้ยงชีวิต ผนวกกับการยึดติดอาชีพ ส่งผลกระทบเป็นลูกโซ่ เกิด Career Stagnation โอกาสเติบโตของคนรุ่นถัดไปหยุดชะงัก บวกกับการถือครองความมั่งคั่งในสินทรัพย์และอสังหาริมทรัพย์มากกว่า 50% ส่งผลให้ราคาบ้านพุ่งสูงเกินเอื้อมสำหรับคนรุ่นใหม่

ทั้งหมดนำไปสู่สภาวะ Gerontocracy หรือระบอบผู้เฒ่าครองเมืองในบริบทโลกทุนนิยมยุคปัจจุบัน ซึ่งไม่ได้จำกัดอยู่แค่แวดวงการเมืองอีกต่อไป แต่ขยายเข้าควบคุมกลไกเศรษฐกิจและตลาดแรงงานเบ็ดเสร็จ

บทวิเคราะห์สะท้อนปรากฏการณ์ที่กำลังเกิดขึ้นทั่วโลก เกิด Ripple Effects กระทบคนรุ่นหลังทั้ง Gen X, Millennials และ Gen Z รุนแรงใน 2 มิติ ประกอบด้วย

1. Server Error ตลาดแรงงาน: ภาวะคอขวดของโอกาส (Career Stagnation)

การที่ Baby Boomers (อายุ 62–80 ปี) ไม่ยอมลงจากตำแหน่งระดับสูง (C-Suite, บอร์ดบริหาร, หรือผู้เชี่ยวชาญอาวุโส) ส่งผลกระทบเป็นทอดๆ คือ

ตรรกะแบบเก้าอี้ดนตรีไม่มีคนลุก เมื่อคนกลุ่มบนสุดไม่ขยับ คนรุ่นถัดมาอย่าง Gen X (เกิดปี 1965–1980 | อายุ 46–61 ปี) ซึ่งปัจจุบันอยู่ในช่วงพีคของอายุและประสบการณ์ ติดแหง็กก้าวขึ้นสู่ตำแหน่งสูงสุดไม่ได้

Domino Effect ถึง Gen Y และ Z เมื่อ Gen X ไม่ได้เลื่อนตำแหน่ง Generation Y / Millennials (เกิดปี 1981–1996 | อายุ 30–45 ปี) ก็ขยับขึ้นมาเป็น Middle Management เต็มตัวไม่ได้ และ Gen Z (เกิดปี 1997–2012 | อายุ 14–29 ปี) ที่เพิ่งเข้าสู่ตลาดแรงงานก็ต้องเผชิญกับโครงสร้างองค์กรที่อุดอู้ โอกาสโตช้า ค่าแรงโตไม่ทันค่าครองชีพ

นอกจากความกังวลเรื่องเงินออมไม่พอจากภาวะเงินเฟ้อและค่าครองชีพที่สูงขึ้นหลังวิกฤตเศรษฐกิจหลายระลอก เหตุผลเบื้องหลังอีกเรื่องคือ Identity ของ Boomers ที่ถูกหล่อหลอมมาว่า คุณค่าของชีวิตคือการทำงาน การให้พวกเขาเกษียณจึงเหมือนสูญเสียตัวตน

2. ความมั่งคั่งและอสังหาริมทรัพย์ช่องว่างที่ถมไม่มีวันเต็ม (Wealth Inequality)

ตัวเลขที่ระบุว่า Baby Boomers ถือครองความมั่งคั่งและอสังหาริมทรัพย์ไว้มากกว่า 50% คือชนวนเหตุของวิกฤตการณ์ที่อยู่อาศัยของคนรุ่นใหม่ มี 3 เรื่องสำคัญ คือ

ต้นทุนจมเปลี่ยนมือยาก: หลายสิบปีก่อน Boomers ซื้ออสังหาริมทรัพย์ราคาถูกมาก (เทียบกับสัดส่วนรายได้ในอดีต) และเลือกถือครองไว้ (Hording) ไม่ว่าจะเป็นบ้านหลังใหญ่ หรือลงทุนอสังหาริมทรัพย์ปล่อยเช่า

Supply ในตลาดหดตัว แต่ Demand โต: เมื่อไม่มีการปล่อยขายสินทรัพย์เหล่านี้ออกมาในราคาที่เหมาะสม ประกอบกับทุนใหญ่ซ้ำเติมประกอบกันทำให้ราคาบ้านพุ่งสูงก้าวกระโดดจนอัตราส่วนราคาบ้านต่อรายได้ (Price-to-Income Ratio) ของคนรุ่น Millennials และ Gen Z สูงเกินกว่าจะเอื้อมถึง

เสียโอกาสสร้างเนื้อสร้างตัว: คนรุ่นใหม่ต้องเปลี่ยนจากการซื้อบ้านเพื่อสร้างความมั่งคั่ง ไปเป็นการเช่าระยะยาว ซึ่งหมายความว่ารายได้ส่วนใหญ่ของพวกเขาต้องจ่ายเป็นค่าเช่ากลับคืนไปให้กลุ่มทุน หรือคนรุ่น Boomers ที่เป็นเจ้าของสินทรัพย์ ซ้ำเติมปัญหาเหลื่อมล้ำให้รุนแรงขึ้น

Fortune ระบุว่า ปรากฏการณ์นี้กำลังสร้างความตึงเครียดระหว่างรุ่น (Intergenerational Tension) ตึงเครียดที่สุดในประวัติศาสตร์สมัยใหม่

คนรุ่นใหม่รู้สึกว่าพวกเขาตั้งใจทำงานหนักไม่ต่างกัน แต่กลับถูกปิดกั้นทั้งโอกาสในหน้าที่การงาน และโอกาสเป็นเจ้าของสินทรัพย์เพียงเพราะโครงสร้างประชากรและความมั่งคั่งถูกแช่แข็งไว้โดยคนรุ่นก่อนที่ไม่ยอมส่งไม้ต่อ หากปล่อยไว้โดยไม่มีนโยบายรัฐบาลหรือกลไกทางภาษี (เช่น ภาษีมรดก หรือภาษีที่ดินก้าวหน้า) มาช่วยกระจายความมั่งคั่ง โครงสร้างเศรษฐกิจในอนาคตก็อาจเสี่ยงต่อภาวะเฉื่อยชาขาดนวัตกรรมใหม่ๆ จากคนรุ่นถัดไป ภายใต้การปกครองและคุมกลไกเศรษฐกิจโดยผู้สูงวัย

มองไทยวันที่ Baby Boomers กุมกลไก

ทุกวันนี้ สังคมไทยพูดถึงพฤติกรรมและการเรียกร้องของ Gen Z หรือความกังวลต่ออนาคตของ Gen Alpha หนาหู แต่ความจริงที่ปฏิเสธไม่ได้ คือรุ่นพ่อแม่ของคน Gen X และ Gen Y ส่วนใหญ่ก็คือ Baby Boomers เป็นเจนเนอเรชันที่ร่วมสร้างและวางรากฐานเศรษฐกิจไทยยุคทอง

แต่ปัจจุบันไทยก้าวเข้าสู่สังคมผู้สูงอายุเต็มรูปแบบ วิกฤตเชิงโครงสร้างที่ Baby Boomers ไม่ยอมเกษียณ หรือถือครองทรัพย์สินส่วนใหญ่เอาไว้ จึงส่งผลกระทบโดยตรงต่อครอบครัวคนชนชั้นกลางไทยอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ ทำให้คน รุ่นลูกหลานต้องปรับแผนชีวิต พฤติกรรมการใช้เงิน และเป้าหมายอนาคตใหม่ทั้งหมดเพื่อความอยู่รอด

วิกฤต Boomers ครองเมืองจึงไม่ใช่แค่เรื่อง Generation Gap แต่เป็นโจทย์ใหญ่ที่บีบให้ภาคธุรกิจต้องออกแบบระบบการจัดการทรัพยากรบุคคล (HR) ใหม่ เช่น สร้างทางวิ่งสายอาชีพแนวราบ (Horizontal Career Paths) หรือทำ Reverse Mentoring เพราะการเข้าใจพฤติกรรมที่เปลี่ยนไปของ Gen X, Millennials และ Gen Z จะกลายเป็นกุญแจสำคัญในการบริหารความเสี่ยงและขับเคลื่อนเศรษฐกิจให้ผ่านพ้นยุค Gerontocracy ไปได้

ที่มา Source