แรงกดดันจากการเปลี่ยนแปลงของอุณหภูมิโลก กำลังส่งผลต่อการเปลี่ยนแปลงด้านกฎระเบียบของโลกอย่างเข้มข้นขึ้นเรื่อยๆ ซึ่งแน่นอนว่ากระทบต่อภาคธุรกิจโดยตรง ประกอบกับความคาดหวังจากผู้บริโภคและนักลงทุนที่เพิ่มขึ้น ทำให้คำว่า “Sustainability” กำลังเปลี่ยนความหมายจากเรื่องภาพลักษณ์องค์กร ไปสู่ การเป็น “เงื่อนไขใหม่ของการแข่งขันทางธุรกิจ”
SCGP จึงพยายามเปลี่ยนผ่านเรื่องของความยั่งยืน ให้ไม่หยุดอยู่แค่เรื่องการลดคาร์บอนหรือการใช้บรรจุภัณฑ์รักษ์โลก แต่กำลังขยายไปสู่โจทย์ที่ใหญ่กว่า นั่นคือ “Nature Positive” หรือแนวคิดการฟื้นฟูธรรมชาติให้กลับมาสมบูรณ์มากกว่าที่เคยเป็น
มหาศาล ธีรวรุฒม์ กรรมการผู้จัดการ บริษัทสยามฟอเรสทรี จำกัด ใน SCGP อธิบายว่า
“วันนี้เรื่องของการลดโลกร้อนหรือการลดคาร์บอนอย่างเดียว อาจไม่เพียงพออีกต่อไปแล้ว โลกกำลังขยับไปสู่การฟื้นฟูธรรมชาติให้กลับคืนมา ซึ่งเป็นสิ่งที่ธุรกิจต้องปรับตัว เราจึงนำแนวคิด Nature Positive มาเป็นส่วนหนึ่งของกลยุทธ์ธุรกิจ ไม่ใช่แค่กิจกรรมระยะสั้น แต่เป็นแนวทางที่ต้องทำต่อเนื่อง ทั้งในเรื่องการเพิ่มความหลากหลายทางชีวภาพ การบริหารจัดการป่า และการสร้างสมดุลร่วมกับชุมชน
สุดท้ายแล้วสิ่งเหล่านี้จะย้อนกลับมาเป็นความสามารถในการแข่งขันของธุรกิจ เพราะลูกค้าและตลาดโลกกำลังให้ความสำคัญกับเรื่องนี้มากขึ้นเรื่อยๆ”
ย้อนกลับไปในช่วงหลายปีที่ผ่านมา “Net Zero” และ “Carbon Neutrality” กลายเป็นเป้าหมายสำคัญขององค์กรทั่วโลก แต่ในปัจจุบัน กระแสระดับโลกเริ่มขยับไปอีกขั้น คือการมองเรื่อง “ธรรมชาติ” ในภาพที่กว้างกว่า Climate Change เพียงอย่างเดียว
Nature Positive จึงกลายเป็นอีกหนึ่ง Global Agenda ที่องค์กรระดับโลกเริ่มนำมาใช้ ทั้งในมิติของ Biodiversity การอนุรักษ์ระบบนิเวศ การใช้น้ำ รวมถึงการจัดการทรัพยากรธรรมชาติทั้งระบบ ซึ่ง SCGP มีการนำแนวคิดนี้มาเชื่อมโยงกับธุรกิจต้นน้ำโดยตรง ผ่าน “สยามฟอเรสทรี” ซึ่งเป็นผู้บริหารจัดการสวนป่าเศรษฐกิจและวัตถุดิบป้อนโรงงานเยื่อและกระดาษของบริษัท
โดยมีเป้าหมายหยุดยั้งและฟื้นฟูความสูญเสียทางธรรมชาติภายในปี 2573 และมุ่งสู่การฟื้นฟูอย่างสมบูรณ์ภายในปี 2593 ผ่านความร่วมมือจากทุกภาคส่วน โดยใช้การบริหารจัดการสวนไม้ภายใต้มาตรฐาน FSC เป็นกลไกสำคัญในการเชื่อมการดูแลทรัพยากรธรรมชาติเข้ากับห่วงโซ่คุณค่า
ปัจจุบันบริษัทมีสวนไม้ที่ได้รับการรับรอง FSC จำนวน 55,369 ไร่ แบ่งเป็นพื้นที่อนุรักษ์ 6,212 ไร่ ขณะเดียวกันยังตั้งเป้าขยายพื้นที่สวนไม้สู่ระดับ 200,000 ไร่ภายในปี 2031-2032 โดยมีเงื่อนไขสำคัญคือ ต้องมีพื้นที่อนุรักษ์อย่างน้อย 10% ของพื้นที่สวนไม้ทั้งหมดตามมาตรฐาน FSC
ในอีกด้านหนึ่ง บริษัทพยายามสื่อสารว่า Nature Positive ไม่ใช่การปลูกป่าแบบ Snapshot หรือ CSR ระยะสั้น แต่ต้องมีระบบวัดผล มีการสำรวจความหลากหลายทางชีวภาพ และมีการติดตามอย่างต่อเนื่อง
SCGP ได้ร่วมมือกับศูนย์วิจัยป่าไม้ คณะวนศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ และศูนย์ประสานงานเครือข่ายวิจัยนิเวศวิทยาป่าไม้ประเทศไทย สำรวจความหลากหลายทางชีวภาพของพรรณไม้และสัตว์ป่าในพื้นที่ป่าอนุรักษ์ทุก 2 ปี
โดยพื้นที่หลักอย่างจังหวัดกำแพงเพชร ซึ่งมีสวนไม้ที่ได้รับการรับรอง FSC จำนวน 8,174 ไร่ และเป็นพื้นที่อนุรักษ์ 1,586 ไร่ ล่าสุดพบพรรณไม้ทั้งหมด 82 ชนิด จาก 37 วงศ์ สะท้อนถึงความสมบูรณ์ของระบบนิเวศในพื้นที่
“สิ่งที่เราพยายามทำ ไม่ใช่แค่รักษาพื้นที่ป่าไว้เฉยๆ แต่ต้องทำให้ธรรมชาติมีความสมบูรณ์มากขึ้น มีความหลากหลายทางชีวภาพเพิ่มขึ้น เรามีการวัดผลต่อเนื่อง มีการทำงานร่วมกับนักวิชาการและมหาวิทยาลัยในการสำรวจระบบนิเวศ เพราะเรื่องนี้ไม่สามารถทำแบบระยะสั้นได้ ถ้าเราทำเพียงกิจกรรมครั้งคราว ป่าจะไม่ฟื้นตัว แต่ถ้าทำต่อเนื่องเป็นสิบปี เราจะเริ่มเห็นการกลับมาของพืช สัตว์ และระบบนิเวศที่สมบูรณ์ขึ้น”
อีกหนึ่งประเด็นที่ SCGP กล่าวถึง คือการเปลี่ยนภาพจำของ “ยูคาลิปตัส” จากพืชที่เคยถูกมองว่าเป็นผู้ร้ายของระบบนิเวศ ไปสู่การเป็นวัตถุดิบทางเศรษฐกิจที่สามารถอยู่ร่วมกับชุมชนได้
มหาศาลระบุว่า ปัจจุบันยูคาลิปตัสที่ใช้มีการพัฒนาสายพันธุ์มาอย่างต่อเนื่อง มีทั้งสายพันธุ์สำหรับพื้นที่แห้งแล้ง พื้นที่ชุ่มน้ำ และพื้นที่น้ำท่วม รวมถึงได้รับรางวัลด้านนวัตกรรมจากตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทยจากการพัฒนาสายพันธุ์ Hybrid ที่ให้ผลผลิตสูงขึ้นกว่าเดิมถึง 40%
อย่างไรก็ตามอีกเหตุผลสำคัญที่ทำให้ SCGP ต้องเร่งขับเคลื่อนแนวคิด Nature Positive คือแรงกดดันจากกติกาใหม่ของตลาดโลก ที่เริ่มให้ความสำคัญกับที่มาของวัตถุดิบและผลกระทบต่อระบบนิเวศมากขึ้น โดยเฉพาะมาตรการอย่าง EUDR (EU Deforestation-free Regulation) ของสหภาพยุโรป ที่กำหนดให้สินค้าเกษตรและผลิตภัณฑ์จากป่าต้องสามารถตรวจสอบย้อนกลับได้ว่าไม่ได้มาจากการทำลายป่า
SCGP จึงเริ่มยกระดับการบริหารจัดการสวนไม้ให้สอดคล้องกับมาตรฐานสากลมากขึ้น ทั้ง FSC, PEFC รวมถึงการประเมินการกักเก็บคาร์บอนผ่านเทคโนโลยีสำรวจระยะไกลและภาพถ่ายดาวเทียมตามมาตรฐาน T-VER เพื่อเตรียมความพร้อมด้าน Supply Chain และรองรับความต้องการของตลาดโลกในระยะยาว
ปัจจุบันสวนป่าของ SCGP สามารถดูดซับคาร์บอนได้ราว 300,000 ตันคาร์บอนไดออกไซด์ต่อปี และได้รับการรับรองคาร์บอนเครดิตจากองค์การบริหารจัดการก๊าซเรือนกระจก (อบก.) แล้ว ขณะเดียวกันยังมีแผนเพิ่มพื้นที่รับรองสวนไม้ยูคาลิปตัสอีก 10,000 ไร่ และฟื้นฟูพื้นที่ป่าอนุรักษ์เพิ่มเติมอีก 1,000 ไร่ ภายในปี 2570
“วันนี้ลูกค้าระดับโลกไม่ได้มองแค่คุณภาพของสินค้าอีกต่อไป แต่เริ่มมองย้อนกลับมาถึงต้นทางของวัตถุดิบ ว่ามีที่มาอย่างไร สร้างผลกระทบต่อธรรมชาติแค่ไหน เรื่องของความยั่งยืนจึงไม่ใช่เรื่องภาพลักษณ์ แต่กลายเป็นส่วนหนึ่งของ Supply Chain และความสามารถในการแข่งขันของธุรกิจ เราจึงต้องยกระดับการบริหารจัดการป่าไม้ให้สอดคล้องกับมาตรฐานระดับโลก ทั้งเรื่อง FSC, Biodiversity, Carbon และการเปิดเผยข้อมูลด้านความเสี่ยงทางธรรมชาติ”
หนึ่งในโมเดลที่ SCGP ใช้เป็นตัวอย่างของการสร้างสมดุลระหว่างธุรกิจกับชุมชน คือ “โครงการยูคาริมคันคลอง” ในพื้นที่จังหวัดกำแพงเพชร แนวคิดดังกล่าวเกิดจากการนำพื้นที่ริมคลองที่เดิมไม่ได้ใช้ประโยชน์ มาพัฒนาเป็นแนวปลูกยูคาลิปตัสอย่างเป็นระบบ เพื่อช่วยเสริมความมั่นคงของพื้นที่ริมคลอง เพิ่มพื้นที่สีเขียว และสร้างรายได้กลับคืนสู่ชุมชน
นอกจากมิติด้านเศรษฐกิจ โครงการดังกล่าวยังช่วยสร้างการมีส่วนร่วมของคนในชุมชน ผ่านการร่วมกันดูแลพื้นที่และฟื้นฟูระบบนิเวศในระยะยาว
สุพรรณ เกตุพงษ์ ผู้ใหญ่บ้านนาถัง ตำบลถ้ำกระต่ายทอง อำเภอพรานกระต่าย จังหวัดกำแพงเพชร เล่าว่า สิ่งที่เกิดขึ้นไม่ได้มีเพียงการปลูกต้นไม้ แต่ยังทำให้คนในชุมชนเกิดความร่วมมือและความรู้สึกเป็นเจ้าของพื้นที่ร่วมกัน
พื้นที่ที่เคยว่างเปล่ากลับมามีคุณค่าอีกครั้ง ทั้งในมิติของการดูแลดินและน้ำ การสร้างพื้นที่สีเขียว และการสร้างรายได้ให้กับชุมชนอย่างต่อเนื่อง โดยรายได้จากการเก็บเกี่ยวบางส่วนยังสามารถนำไปต่อยอดเป็นกองทุนของหมู่บ้าน เพื่อพัฒนาสาธารณูปโภคและยกระดับคุณภาพชีวิตของคนในพื้นที่
ขณะเดียวกัน ชุมชนยังร่วมกับบริษัทในการดูแลและอนุรักษ์ป่าอย่างเป็นระบบ ทั้งการกำหนดแนวทางการใช้ประโยชน์พื้นที่ การดูแลให้ป่าฟื้นตัวต่อเนื่อง รวมถึงการจ้างงานคนในพื้นที่ให้เข้ามามีส่วนร่วมในการดูแลพื้นที่ป่า
การเดินหน้าเรื่อง Nature Positive ของ SGCP กำลังสะท้อนทิศทางใหม่ของโลกธุรกิจ ที่ “ธรรมชาติ” กำลังกลายเป็นสินทรัพย์เชิงกลยุทธ์ขององค์กรในอนาคต ในวันที่กติกาของโลกเปลี่ยนไป ความยั่งยืนอาจไม่ใช่เพียง “ทางเลือก” อีกต่อไป แต่กำลังกลายเป็น “ใบอนุญาตใหม่ของการแข่งขัน”