ยุคนี้คนไม่ได้ “รัดเข็มขัด” แบบที่เคยพูดกันแล้ว แต่กำลังทำสิ่งที่โคตรต่างออกไป นั่นคือ “โยกงบ” เงินยังใช้เหมือนเดิม หรือบางเคสใช้มากกว่าเดิมด้วยซ้ำ แค่ไม่ได้ใช้แบบกระจายมั่ว แต่เริ่มจัดหมวด จัดลำดับ แล้วเลือกทุ่มไปกับสิ่งที่รู้สึกว่า “คุ้มจริง” กับชีวิตตัวเอง
 
จากเงินที่เคยไหลไปกับของฟุ่มเฟือยหรือประสบการณ์ชั่วคราว ตอนนี้ถูกย้ายโฟกัสไปอยู่กับของที่จับต้องได้มากกว่า เช่น สุขภาพ ค่าใช้จ่ายจำเป็น หรืออะไรที่ช่วยให้ชีวิตนิ่งขึ้นในระยะยาว มันเลยไม่ใช่ภาพของการประหยัดแบบตัดทุกอย่าง แต่เป็นการใช้เงินแบบมีแผนมากขึ้น เลือกจ่ายให้ตรงจุดมากกว่าน้อยลง
 
ธีรวัฒน์ ตรีรัตน์ดิลกกุล กรรมการผู้จัดการ Head of Card Payment and Unsecured Products ธนาคารยูโอบี ประเทศไทย กล่าวว่า “ภาพจำของผู้บริโภคในยุคเศรษฐกิจผันผวน คือคนที่หยุดใช้จ่ายและรัดเข็มขัด แต่ข้อมูลธุรกรรมบัตรเครดิตของเราในปี 2569 กำลังเล่าเรื่องที่ต่างออกไป เพราะคนไทยไม่ได้ใช้จ่ายน้อยลง พวกเขาเพียง จัดสรรใหม่”
 
นี่คือจุดเปลี่ยนสำคัญจากยุค Experience-led Spending ที่ขับเคลื่อนด้วยการแสวงหาประสบการณ์แปลกใหม่ มาสู่ยุค Smart Spending  การใช้จ่ายที่พิถีพิถันมีเป้าหมาย และเลือกลงเม็ดเงินกับสิ่งที่ส่งผลโดยตรงต่อคุณภาพชีวิตและความมั่นคงของครอบครัว
 
ข้อมูลระดับภูมิภาคยืนยันทิศทางนี้ รายงานล่าสุดจากบริษัทวิจัยผู้บริโภคระดับโลกอย่าง Bain & Company และ NielsenIQ ระบุว่า ผู้บริโภคในภูมิภาคเอเชีย ตะวันออกเฉียงใต้กำลังนิยามความคุ้มค่าใหม่ (Redefining Value) โดยให้น้ำหนักการใช้จ่ายไปกับหมวดหมู่ที่จับต้องได้ ในชีวิตประจำวัน เช่น สุขภาพ การศึกษา และของใช้จำเป็น พร้อมมองหาทางเลือกที่ให้ผลตอบแทนคุ้มค่าที่สุด ในทุกบาทที่จ่ายออกไป 
 
นอกจากนี้อินไซต์จากข้อมูล Visa ชี้ให้เห็นว่า หมวดสินค้าและบริการที่จำเป็นต่อการดำเนินชีวิต (Essential Everyday Expenses) เช่น การใช้จ่ายด้านการศึกษาเติบโต 15% กลุ่มสินค้าอุปโภคบริโภคเติบโต 5% กลุ่มบริการด้านสุขภาพเติบโต 8% เมื่อเทียบกับช่วงเดียวกันของปีก่อน (YoY) จากข้อมูลไตรมาส 1 ปี พ.ศ. 2569 สวนทางกับภาพรวมเศรษฐกิจ ซึ่งชี้ให้เห็นว่า ผู้บริโภคยังคงใช้จ่าย แต่เลือกหมวดที่หลีกเลี่ยงไม่ได้ และเลือกเครื่องมือทางการเงินที่ให้คุณค่าคืนกลับมามากที่สุด ความคุ้มค่าในปี พ.ศ. 2569 จึงไม่ใช่เรื่องของ “ราคาถูก” แต่คือเรื่องของ “ผลตอบแทนต่อรายจ่ายที่จำเป็น”  
 
บทบาทของสถาบันการเงินในยุค Smart Spending
 
สำหรับยูโอบี อินไซต์เหล่านี้กำหนดทิศทางการออกแบบสิทธิประโยชน์ของเราโดยตรง เราเลือกที่จะลงน้ำหนักไปกับ touchpoint ประจำวัน ที่ลูกค้าหลีกเลี่ยงไม่ได้ ยิ่งในยุค Smart Spending บทบาทของสถาบันการเงินไม่ได้อยู่แค่การ “ให้สิทธิประโยชน์” แต่กำลังขยับไปสู่การเป็นตัวช่วยในการจัดการการใช้จ่ายของผู้บริโภคให้แม่นยำขึ้น
 
สิ่งที่เห็นชัดคือการออกแบบโปรดักต์ที่ไปอยู่ในจุดใช้เงินจริงของชีวิตประจำวัน เช่น น้ำมัน ซูเปอร์มาร์เก็ต มื้ออาหาร หรือค่าเดินทาง ซึ่งเป็นหมวดจำเป็นมากกว่าดีลไลฟ์สไตล์เหมือนในอดีต ขณะเดียวกัน รายจ่ายก้อนใหญ่ที่เลี่ยงไม่ได้ เช่น การศึกษา การรักษาพยาบาล หรือเบี้ยประกัน เริ่มถูกออกแบบให้ยืดหยุ่นขึ้น ผ่านการแบ่งชำระหรือการช่วยบริหารกระแสเงินสด เพื่อรักษาสภาพคล่องของผู้บริโภค
 
ในยุคที่ความไม่แน่นอนกลายเป็นค่าตั้งต้น Smart Spending ไม่ใช่การประหยัด แต่คือการตัดสินใจอย่างมีข้อมูล ผู้บริโภคยุคใหม่ไม่ได้ต้องการธนาคารที่ให้ส่วนลดมากที่สุด แต่ต้องการพันธมิตรทางการเงินที่เข้าใจจังหวะชีวิตของพวกเขา และเปลี่ยนทุกรายจ่ายที่จำเป็นให้กลายเป็นโอกาสในการสร้างความมั่นคงในระยะยาว