การประชุมยุทธศาสตร์การลงทุน หรือ Canvas Forum 2026 ปีนี้ จัดขึ้นเป็นปีที่ 3 ภายใต้หัวข้อหลัก "The Right to Stay" มีการขยายกรอบ "เศรษฐกิจสามสี" (Tri-Colour Economy) คือ Green, Orange และ Pink เพื่อสร้างผลตอบแทนที่มั่นคงและลดความเสี่ยงจากการเปลี่ยนแปลงของตลาด จากจุดเริ่มต้นในสองปีแรกในการผลักดัน Pink Economy ให้เป็นสินทรัพย์ทางการลงทุนที่มีตัวเลขเศรษฐกิจรองรับอย่างเป็นรูปธรรม
ในมุมของ Orange (Creative) Economy มุ่งเน้นการพัฒนาเครื่องมือทางการเงินและตลาดทุนที่รองรับการประเมินมูลค่าทรัพย์สินทางปัญญา (IP) มูลค่าแบรนด์ และความหนาแน่นทางวัฒนธรรม แทนการพึ่งพาเฉพาะการจำนองสินทรัพย์คงทนแบบเดิม
หนึ่งในหัวข้อที่น่าสนใจ คือ Creative Capital, Creative City: What Attracts Investment into a City โดย ดร.ชาคริต พิชญางกูร Executive Director, Creative Economy Agency (CEA) สะท้อนให้เห็นภาพว่า "เมืองสร้างสรรค์” (Creative City) ที่ไทยมีอยู่แล้ว กับ "ทุนสร้างสรรค์” (Creative Capital) ที่ระบบนิเวศการเงินไทยยังขาดแคลนนั้นต่างกันอย่างไร อะไรที่ทำให้นักลงทุนอย่างลงเงินในธุรกิจเหล่านี้
ขณะที่หัวข้อ Creative Capital, Creative City: What Attracts Investment into a City โดย รศ.ดร.พนิต ภู่จินดา Director, Center of Excellence in Urban Strategies and Healthy Cities และ ศิรินุช กีรตินันทน์ Vice President, CISPI FTI ร่วมชี้ภาพการออกแบบเมืองเพื่อให้เป็น "เมืองสร้างสรรค์” เพื่อดึงดูด "ทุนสร้างสรรค์" เจาะลึกอุตสาหกรรมสร้างสรรค์และกลุ่มธุรกิจที่น่าจับตาจากมุมมองจองสภาอุตสาหกรรมฯ
แม้ทั้งสองหัวข้อจะนำเสนอคนละมุม แต่ต่างสะท้อนภาพเดียวกันว่า Creative Capital จะเกิดขึ้นไม่ได้ หากไม่มี Creative City ที่มีระบบนิเวศเอื้อต่อการใช้ชีวิต การสร้างสรรค์ และการลงทุน เมื่อเมืองสามารถดึงดูดคนเก่งและธุรกิจสร้างสรรค์ได้ ทุนก็พร้อมไหลเข้ามา คำถามสำคัญจึงอยู่ที่ว่า ประเทศไทยจะต่อยอดต้นทุนที่มีอยู่และเติมเต็มอะไร เพื่อเปลี่ยน "เมืองสร้างสรรค์" ให้กลายเป็น "ทุนสร้างสรรค์" ที่สร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจได้จริง
เปลี่ยนทุนวัฒนธรรมเป็นทุนเศรษฐกิจ
ปัจจุบันหลายประเทศเริ่มให้ความสำคัญกับการพัฒนา Creative City เพื่อมุ่งสู่การเป็น Creative Capital หรือศูนย์กลางเศรษฐกิจสร้างสรรค์ที่สามารถดึงดูดทั้งนักลงทุน นักสร้างสรรค์ และเม็ดเงินจากทั่วโลก สำหรับประเทศไทย ประเด็นนี้ไม่ได้เป็นเพียงแนวคิดเชิงนโยบาย แต่กำลังกลายเป็นยุทธศาสตร์สำคัญในการสร้าง New Growth Engine ให้กับเศรษฐกิจไทย
ดร.ชาคริต พิชญางกูร Executive Director, Creative Economy Agency (CEA) อธิบายว่า แม้คำว่า Creative City และ Creative Capital จะถูกใช้ควบคู่กันอยู่เสมอ แต่แท้จริงแล้วทั้งสองคำมีบทบาทแตกต่างกัน และจำเป็นต้องเดินไปพร้อมกัน
สำหรับ CEA การพัฒนา Creative City คือการลงทุนกับ "คน" การสร้าง Infrastructure และ Ecosystem ที่เอื้อต่อการเกิดความคิดสร้างสรรค์ ขณะที่ Creative Capital คือการนำสินทรัพย์ของเมืองมาต่อยอดให้เกิดการลงทุน ดึงดูดนักท่องเที่ยว และสร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจ
"เรามองเรื่อง Creative City เป็นการผลักดันเรื่องคน Infrastructure และ Ecosystem แต่ Creative Capital คือการผลักดันสินทรัพย์ของเมืองให้ดึงดูดการลงทุนและการท่องเที่ยว เพราะฉะนั้นสองเรื่องนี้ต้องทำงานร่วมกัน"
แนวคิดนี้ สะท้อนให้เห็นว่า เมืองสร้างสรรค์ไม่ใช่เป้าหมายสุดท้าย แต่เป็น "แพลตฟอร์ม" ที่ทำให้สินทรัพย์ทางวัฒนธรรม ความคิดสร้างสรรค์ และอัตลักษณ์ของเมือง ถูกเปลี่ยนเป็นมูลค่าทางเศรษฐกิจได้จริง
ดร.ชาคริต ชี้ว่า วันนี้อุตสาหกรรมสร้างสรรค์ของไทยไม่ได้เป็นเพียงภาคเศรษฐกิจขนาดเล็กอีกต่อไป แต่มีมูลค่ากว่า 1.6 ล้านล้านบาท หรือประมาณ 8.5% ของ GDP และยังเติบโตเร็วกว่าการเติบโตของเศรษฐกิจโดยรวม สะท้อนว่าภาคเศรษฐกิจสร้างสรรค์กำลังกลายเป็นหนึ่งในแรงขับเคลื่อนสำคัญของประเทศ
แต่การมี "ทุน" เพียงอย่างเดียวไม่เพียงพอ หากไม่รู้ว่าจะนำทุนเหล่านั้นไปต่อยอดอย่างไร
"เราต้องรู้ก่อนว่าเมืองหรือประเทศเรามีสินทรัพย์อะไรที่แข็งแรง และสามารถพัฒนาเป็นสินค้าและบริการที่เพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันระดับโลกได้ แต่ถ้าไม่พัฒนาคน ไม่พัฒนาระบบนิเวศ และไม่พัฒนาโครงสร้างพื้นฐาน กลไกของสินค้าและบริการก็เดินไม่ได้"
Content Economy
เครื่องยนต์ใหม่ของเศรษฐกิจไทย
ดร.ชาคริต กล่าวเสริมว่า จากการทำงานร่วมกับ World Bank หนึ่งในข้อเสนอสำคัญที่กำลังจะถูกนำเสนอในรายงานเกี่ยวกับประเทศไทย คือการผลักดัน Creative Economy ให้เป็นหนึ่งใน New Growth Engine ของประเทศ ภายใต้ Creative Economy ที่ครอบคลุมอุตสาหกรรมสร้างสรรค์ 12 สาขา World Bank และ CEA เห็นตรงกันว่า Content Economy คืออุตสาหกรรมที่มีศักยภาพสูงสุด ทั้งในแง่ของการสร้างมูลค่าและการจ้างงาน เพราะทุกขั้นตอนของห่วงโซ่คุณค่าล้วนใช้ความคิดสร้างสรรค์ ตั้งแต่การเขียนบท การออกแบบ การผลิต ไปจนถึงการสร้างแบรนด์และการต่อยอดทรัพย์สินทางปัญญา (IP)
"Content เป็นอุตสาหกรรมที่มี Creative Intensity สูง และสร้างการจ้างงานสูงกว่าสาขาอื่น เพราะทุกขั้นตอนของ Value Chain ใช้ Creative Professional ทั้งหมด"
ตัวอย่างที่เห็นชัดคือ ภาพยนตร์ ซีรีส์ เกม แอนิเมชัน รวมถึง Character IP ของไทยที่เริ่มได้รับการยอมรับในระดับโลก ก่อนจะต่อยอดสู่สินค้า แบรนด์ และธุรกิจรูปแบบใหม่ สะท้อนว่า "ความคิดสร้างสรรค์" ไม่ใช่ต้นทุน แต่เป็นสินทรัพย์ที่สร้างรายได้อย่างต่อเนื่อง
ดร.ชาคริต มองว่า ความท้าทายของไทยไม่ได้อยู่ที่การขาดนักสร้างสรรค์ แต่คือการทำให้ผลงานของนักสร้างสรรค์ไทยสามารถก้าวไปแข่งขันในตลาดโลกได้ ผ่านการบ่มเพาะ (Incubation) การยกระดับมาตรฐานผลงาน การคุ้มครองทรัพย์สินทางปัญญา (IP Protection) การประเมินมูลค่า (IP Valuation) และการเชื่อมโยงกับนักลงทุนระดับโลก ซึ่งเป้าหมายของไทยคือ Global Market จึงต้องยกระดับผลงานให้ได้มาตรฐานตลาดโลก เข้าใจการปกป้องและสร้างมูลค่าจาก IP และเชื่อมโยงนักสร้างสรรค์กับนักลงทุน
บทบาทของ CEA บทบาทจึงไม่ได้หยุดอยู่ที่การจัดเทศกาลสร้างสรรค์หรือเวทีแสดงผลงาน แต่ทำหน้าที่เป็น "ตัวเชื่อม" ระหว่างนักสร้างสรรค์ นักลงทุน และตลาดโลก เพื่อให้ความคิดสร้างสรรค์ของไทยสามารถสร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจได้จริง และเมื่อประเทศไทยสามารถเปลี่ยน "ทุนวัฒนธรรม" ให้เป็น "ทุนเศรษฐกิจ" ได้สำเร็จ เมืองจะกลายเป็นสินทรัพย์ทางเศรษฐกิจที่ดึงดูดการลงทุน นักท่องเที่ยว และคนเก่งจากทั่วโลก ซึ่งเป็นก้าวสำคัญของการเปลี่ยนผ่านจาก Creative City ไปสู่ Creative Capital
Creative Capital จะไม่เกิด
หาก Creative City ยังเป็นเพียงแนวคิด
หาก ดร.ชาคริต อธิบายว่า ประเทศไทยต้องเปลี่ยน "ทุนวัฒนธรรม" ให้เป็น "ทุนเศรษฐกิจ" คำถามต่อมาคือ ประเทศไทยต้องสร้างเมืองแบบใด จึงจะรองรับการเติบโตของเศรษฐกิจสร้างสรรค์ได้จริง
รศ.ดร.พนิต มองว่า Creative City ไม่ได้หมายถึงการสร้างแลนด์มาร์กใหม่ แต่คือการต่อยอดจาก "ทุน" ที่แต่ละพื้นที่มีอยู่แล้ว พร้อมเติมระบบนิเวศที่เหมาะสม โดยเริ่มจากการค้นหา Specialization ของพื้นที่ เช่น "บ้านบาตร" ซึ่งคุณค่าที่แท้จริงไม่ใช่เพียงการตีบาตรพระ แต่คือองค์ความรู้ด้านการขึ้นรูปโลหะที่สั่งสมมาหลายชั่วอายุคน หากเชื่อมโยงเข้ากับการออกแบบ เทคโนโลยี และการตลาด ก็สามารถพัฒนาเป็นสินค้าและบริการใหม่ที่แข่งขันในระดับโลกได้ แนวคิดนี้สอดคล้องกับ ดร.ชาคริต ที่ชี้ว่า ประเทศต้องรู้จัก "สินทรัพย์" ของตัวเอง ก่อนพัฒนาให้กลายเป็นมูลค่าทางเศรษฐกิจ
ด้าน ศิรินุช มองว่า เมืองสร้างสรรค์ไม่ใช่เมืองที่เต็มไปด้วยงานศิลปะ แต่คือเมืองที่มี Ecosystem เอื้อต่อการใช้ชีวิตและการทำธุรกิจ มีทั้งนักสร้างสรรค์ ผู้ประกอบการ ผู้ซื้อ และตลาดที่เชื่อมโยงกัน เพราะหากมีเพียงคนสร้างสรรค์แต่ไม่มีตลาด หรือมีตลาดแต่ไม่มีคนสร้างสรรค์ เศรษฐกิจสร้างสรรค์ก็ไม่อาจเติบโตได้อย่างยั่งยืน การแข่งขันของเมืองในอนาคตจึงไม่ได้วัดกันที่จำนวนโรงงานหรือพื้นที่อุตสาหกรรม แต่แข่งขันกันที่ความสามารถในการดึงดูด Global Talent ผ่านคุณภาพชีวิต ระบบขนส่ง พื้นที่สาธารณะ และสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อการสร้างสรรค์
อีกประเด็นที่น่าสนใจคือ ความเข้าใจผิดที่มองว่าการสร้าง Creative City เป็นเรื่องของ "ผังเมือง" ทั้งที่สิ่งที่ไทยใช้ส่วนใหญ่คือ "ผังสี" ซึ่งทำหน้าที่กำกับการใช้ประโยชน์ที่ดิน มากกว่าจะเป็นเครื่องมือส่งเสริมการพัฒนา รศ.ดร.พนิต จึงชี้ว่า การสร้างเมืองสร้างสรรค์ต้องอาศัยเครื่องมือหลากหลาย ทั้งมาตรการส่งเสริมการลงทุน การฟื้นฟูเมือง การพัฒนาโครงสร้างพื้นฐาน สิทธิประโยชน์เฉพาะพื้นที่ และความร่วมมือระหว่างภาครัฐ ภาคธุรกิจ และท้องถิ่น
การพัฒนาเมืองสร้างสรรค์ไม่ใช่การลงทุนในโครงสร้างพื้นฐานเพียงอย่างเดียว แต่คือการออกแบบระบบนิเวศที่เชื่อมโยง "ทุนของพื้นที่" เข้ากับ "คนเก่ง ธุรกิจ และการลงทุน" จนเกิดวงจรการสร้างสรรค์ที่ต่อยอดเป็นมูลค่าทางเศรษฐกิจได้อย่างต่อเนื่อง ซึ่งเป็นรากฐานสำคัญของการก้าวจาก Creative City ไปสู่ Creative Capital อย่างแท้จริง อย่างไรก็ตาม เมื่อเชื่อมโยงทั้งสามมุมมองเข้าด้วยกัน จะเห็นว่า Creative City และ Creative Capital ไม่ใช่คำที่ใช้แทนกัน แต่เป็นสองขั้นของยุทธศาสตร์เดียวกัน
ดร.ชาคริต ชี้ว่า ประเทศไทยต้องเปลี่ยนทุนวัฒนธรรมและความคิดสร้างสรรค์ให้เป็นมูลค่าทางเศรษฐกิจ ขณะที่ รศ.ดร.พนิต มองว่า เมืองต้องเป็นแพลตฟอร์มที่เชื่อมโยงผู้คน ธุรกิจ มหาวิทยาลัย และภาครัฐ จนเกิดนวัตกรรมและกิจกรรมทางเศรษฐกิจใหม่ ส่วน ศิรินุช เสริมว่า เมืองในอนาคตจะแข่งขันกันด้วยคุณภาพของระบบนิเวศและความสามารถในการดึงดูด Global Talent
ทั้งหมดนี้ สะท้อนว่า การสร้าง Creative Capital ต้องเริ่มจากการพัฒนา Creative City ที่เชื่อมโยงคน เมือง ธุรกิจ และการลงทุนให้ทำงานร่วมกันจนเมืองกลายเป็น Economic Asset ที่สามารถดึงดูดคนเก่ง เงินลงทุน และธุรกิจใหม่ พร้อมยกระดับขีดความสามารถในการแข่งขันของประเทศ และเป็นเครื่องยนต์เศรษฐกิจใหม่ของไทยในระยะยาว
