เสื้อผ้าหนึ่งตัวอาจไม่ได้หมดคุณค่าเพียงเพราะเจ้าของเลิกใส่ ถ้าเพียงแต่เสื้อผ้าชิ้นนั้นจะไม่ได้ถูกเก็บอยู่ในตู้ บริจาค หรือจบลงในกองขยะ ทั้งที่ยังสามารถกลับไปอยู่ในตู้ของใครอีกคนได้
นี่คือช่องว่างที่ Loopers มองเห็นและนำมาพัฒนาเป็นธุรกิจ ด้วยการสร้างแพลตฟอร์มรับฝากขายและซื้อเสื้อผ้ามือสองที่ทำให้การส่งต่อเกิดขึ้นได้ง่ายขึ้น พร้อมขยับบทบาทจากตลาดซื้อขายออนไลน์ไปสู่การสร้างคอมมูนิตี้ที่ทำให้ “มือสอง” กลายเป็นทางเลือกที่คนรุ่นใหม่กล้าใช้และกล้าบอกต่อ
พิชามาศ ชัยงาม ผู้ก่อตั้ง Loopers แพลตฟอร์มซื้อขายสินค้ามือสองออนไลน์ของไทย เล่าว่า จุดเริ่มต้นของธุรกิจเกิดจาก Pain Point ใกล้ตัวของคนที่มีเสื้อผ้าอยู่จำนวนมากและรู้สึกเสียดายเมื่อไม่ได้ใช้งานต่อ จึงตั้งคำถามว่าเสื้อผ้าเหล่านี้จะไปอยู่ที่ไหน หากการบริจาคไม่ได้ทำให้สิ่งของถูกนำไปใช้ต่ออย่างที่ตั้งใจ คำตอบจึงไม่ใช่การหาที่ทิ้งแห่งใหม่ แต่เป็นการสร้างช่องทางให้เสื้อผ้ากลับเข้าสู่ระบบการใช้งานอีกครั้ง
“เราสงสัยว่าเสื้อผ้าที่เราไม่ได้ใช้ต่อมันไปไหน เพราะเราไม่สะดวกที่จะบริจาค และรู้ว่าคนรับบริจาคบางครั้งก็ไม่ได้ใส่เสื้อผ้าแบบเรา สุดท้ายมันอาจกลายเป็นขยะ เราเลยรู้สึกว่ามันเหมือนเปลี่ยนที่ทิ้งขยะมากกว่า ไม่ได้ทำให้เกิดประโยชน์จริง ๆ ก็เลยเริ่มศึกษาว่ามีทางไหนที่จะทำให้เสื้อผ้าเหล่านี้กลับมาใช้ประโยชน์ได้อีก”
จากความตั้งใจนั้นทำให้พิชามาศ ตัดสินใจสร้างเว็บไซต์ขนาดเล็กที่มีเสื้อผ้าเพียงไม่กี่ร้อยตัว จนเติบโตเป็น Loopers ที่ค่อย ๆ สร้างตลาดของตัวเองขึ้นมา ก่อนพัฒนาเป็นแพลตฟอร์มที่ผู้บริโภคสามารถนำเสื้อผ้ามาฝากขายและเลือกซื้อสินค้ามือสองได้ในที่เดียว ปัจจุบันมีเสื้อผ้าหมุนเวียนอยู่บนแพลตฟอร์มเป็นจำนวนหลายหมื่นตัว มีสมาชิกประมาณ 40,000 คน และมีผู้เข้ามาดูแพลตฟอร์มราว 300,000 คนต่อเดือน
โมเดลรายได้ของ Loopers ใช้วิธีเก็บค่าธรรมเนียมเมื่อสินค้าขายได้ โดยผู้ฝากขายไม่ต้องเสียค่าใช้จ่ายตั้งแต่ต้น และสามารถเลือกได้ว่าจะให้แพลตฟอร์มช่วยตั้งราคาหรือกำหนดราคาเอง รวมถึงเลือกแนวทางจัดการสินค้าที่ไม่ผ่านการรับขาย เช่น รับสินค้ากลับคืน บริจาค หรือส่งต่อไปใช้ประโยชน์ในรูปแบบอื่น
สิ่งที่ Loopers ให้ความสำคัญไม่แพ้จำนวนสินค้า คือการลด “ความยุ่งยาก” ที่มักเป็นอุปสรรคของตลาดมือสอง ตั้งแต่การคัดกรองสินค้า การถ่ายภาพ การระบุรายละเอียดและตำหนิ ไปจนถึงการจัดหมวดหมู่ตามโอกาสใช้งาน เช่น เสื้อผ้าสำหรับทำงาน ไปทะเล งานแต่ง ปาร์ตี้ หรือคอนเสิร์ต เพื่อให้ผู้ซื้อค้นหาสินค้าได้ง่ายในลักษณะเดียวกับการซื้อเสื้อผ้ามือหนึ่ง
ซึ่งแนวคิดนี้เกิดจากการทดลองใช้แพลตฟอร์มกับตัวเอง โดยพิชามาศมองว่าหากต้องการบอกผู้บริโภคว่า “หาเสื้อผ้าโอกาสไหนก็ลองมาที่ Loopers” แพลตฟอร์มต้องมีสินค้าและระบบที่ตอบโจทย์มากพอเสียก่อน จึงค่อยขยายจากเสื้อผ้าไปยังกระเป๋า รองเท้า และเครื่องประดับ
“เราต้องใช้กับตัวเองให้ได้ก่อน โดยตั้งโจทย์ว่า ไม่ว่าจะหาเสื้อผ้าไปใส่ในโอกาสไหน ต้องหาให้เจอในแพลตฟอร์มเรา เพราะถ้าสินค้ายังมีไม่มากพอ เราจะกล้าพูดได้อย่างไรว่าถ้าคุณกำลังหาเสื้อผ้าไปงานไหน ลองมาหาที่นี่
วันนี้เรามีเสื้อผ้าจำนวนมากพอที่จะพูดแบบนั้นได้แล้ว และเรายังจัด Category ให้ใช้งานง่ายเหมือนการซื้อเสื้อผ้ามือหนึ่ง เพราะยิ่งใช้งานง่าย ความกังวลของคนที่กำลังซื้อเสื้อผ้ามือสองก็ยิ่งลดลง”
อีกโจทย์สำคัญที่ Loopers ต้องทำ คือ การทำให้ผู้บริโภค “กล้าซื้อ” เสื้อผ้ามือสอง เพราะในช่วงเริ่มต้นตลาดยังติดกับภาพจำเรื่องของเก่าและความไม่มั่นใจในสภาพสินค้า Loopers จึงเลือกแก้ปัญหาเหล่านี้ตั้งแต่ต้นทาง ทั้งการตรวจสินค้าก่อนนำมาขาย การเปิดเผยรายละเอียดของสินค้า และการระบุเจ้าของเดิมหรือ Pre-owner เพื่อสร้างความมั่นใจให้กับผู้ซื้อ
บนแพลตฟอร์มยังเปิดพื้นที่ให้ผู้ขายสร้างตู้เสื้อผ้าของตัวเอง ทำให้ผู้ซื้อสามารถติดตามสไตล์ของคนที่ชื่นชอบได้ หากมีสินค้าใหม่เข้ามาก็สามารถรับการแจ้งเตือน โดยมีทั้งบุคคลทั่วไปและคนดังเข้ามาใช้บริการ เช่น มารีญา พูลเลิศลาภ, ซินดี้ สิรินยา บิชอพ, ฝน ศนันธฉัตร ธนพัฒน์พิศาล, เบลล์ เขมิศรา พลเดช และฟรัง นรีกุล เกตุประภากร เป็นต้น
มองในแง่ของการตลาด สิ่งที่น่าสนใจคือ Loopers ไม่ได้พยายามทำให้เสื้อผ้ามือสองดูเป็น “ของเก่า” แต่ต้องการทำให้มันกลายเป็นส่วนหนึ่งของการแต่งตัวตามปกติ โดยเฉพาะในกลุ่มคนรุ่นใหม่ที่ไม่ได้ต้องการแต่งตัวตามคนรุ่นก่อน และมองหาเสื้อผ้าที่บอกความเป็นตัวเองได้มากขึ้น
พฤติกรรมดังกล่าวยังสร้างการเชื่อมต่อระหว่างคนต่างรุ่น คนอายุ 40 ปีขึ้นไปซึ่งมักมีเสื้อผ้าคุณภาพดีและมีกำลังซื้อ กลายเป็นผู้ส่งต่อ ขณะที่ First Jobber หรือคนรุ่นใหม่ที่อาจยังมีกำลังซื้อไม่มาก สามารถเข้าถึงเสื้อผ้าเหล่านั้นในราคาที่จับต้องได้
“มีสตอรี่หลายเรื่องราวที่น่ารักมาก อย่างผู้บริหารที่ใกล้เกษียณแล้วมีเสื้อเบลเซอร์ที่ตัดมาอย่างดี แต่ไม่ได้ใช้ต่อ ก็เลือกส่งต่อให้คนอื่น และเขาบอกเล่าเรื่องราวของเสื้อผ้าชิ้นนั้นว่ามันเป็นมากกว่าเบลเซอร์ เพราะมันคือความพยายามของเขาในวันแรกที่เริ่มทำงาน ซึ่งมุมหนึ่ง มันก็ดีกับน้อง ๆ ที่ได้มีโอกาสเข้าถึงเสื้อผ้าคุณภาพดีในราคาที่จับต้องได้ แบรนด์ไทยบางตัวราคาหลายหมื่น แต่บน Loopers อาจซื้อได้ในราคาไม่กี่ร้อยบาท จึงเป็นเหมือนการที่คนต่างเจนได้มาเจอกันผ่านเสื้อผ้าตัวเดียวกัน”
ขณะเดียวกัน Loopers กำลังสร้าง “คอมมูนิตี้” ผ่านการจัดงาน “USE LOOP REPEAT” ซึ่งจัดมาแล้ว 3 ปี เป็นอีกเครื่องมือในการขยายตลาด จากปีแรกที่งานจัดเพียง 5 วัน ก่อนขยายเป็น 1 เดือนในปีที่สอง และต่อเนื่องเข้าสู่ปีที่สาม โดยมีแบรนด์และร้านค้าที่เข้าร่วมกิจกรรมมากกว่า 30 แบรนด์ ส่วนใหญ่เป็นธุรกิจขนาดเล็กถึงกลางที่นำแนวคิดด้านความยั่งยืนมาพัฒนาเป็นสินค้าในชีวิตประจำวัน
“เราอยากสร้างการรับรู้ให้เรื่องรักษ์โลกเป้นเรื่องที่เราสามารถทำได้ในชีวิตประจำวัน เป็นไลฟ์สไตล์ที่เราคุ้นเคย ไม่อยากให้ดูเป็นเรื่องของการรณรงค์อย่างเคร่งครัด เช่น บอกว่าหลอดพลาสติกคือผู้ร้าย ถุงพลาสติกคือผู้ร้าย แต่อยากให้ทุกคนรู้สึกว่าการทำเพื่อโลกใบนี้สามารถทำได้ง่ายๆ มันมีความหวัง เป็นเรื่องที่เข้าใจง่ายและเป็นเรื่องที่เราทำได้ พอเป็นแบบนี้มันก็เกิดคอมมูนิตี้ และทำให้แบรนด์อื่นรู้สึกว่าไม่ได้ทำอยู่คนเดียว ของรักษ์โลกมันทำออกมาสวยได้ด้วย ขายได้ด้วย ได้รับการมองเห็นและได้กำไรด้วย”
ด้วยเหตุนี้ Loopers จึงพยายามทำให้เรื่อง Sustainability ให้เข้าไปอยู่ในพฤติกรรมการซื้อขายมากกว่าการเป็นเพียงเนื้อหาสื่อสาร โดยในแพลตฟอร์มมีการให้ข้อมูลผลกระทบที่ลดลงจากการซื้อเสื้อผ้ามือสองแต่ละตัว ทั้งการใช้น้ำ พลังงาน และทรัพยากรที่เกี่ยวข้อง ขณะที่กิจกรรมออฟไลน์และโซเชียลมีเดียถูกใช้เป็นพื้นที่ให้ความรู้เรื่องการดูแลเสื้อผ้า การใส่ซ้ำ และการยืดอายุการใช้งาน
“เรารู้สึกว่ามันเป็นเรื่องที่ดีมาก เพราะมีเสื้อผ้าบางตัวที่เข้ามาลูปกับเรามากกว่า 5 ครั้ง แต่สภาพยังดีอยู่เลย ที่สำคัญคือเราต้องช่วยกันรักษาของที่มีอยู่ให้ใช้งานได้นานที่สุด และคนที่ส่งต่อกับเราก็เริ่มเข้าใจเรื่องนี้มากขึ้น จึงกล้าที่จะส่งเสื้อผ้ากลับมาอีกครั้ง บางตัวใส่ไปงานแค่ไม่กี่ครั้ง แล้วเจ้าของไม่มีเพื่อนหรือคนรู้จักที่จะส่งต่อให้ ก็กลับมาฝากขายกับเรา และเสื้อผ้าตัวนั้นก็สามารถไปต่อกับเจ้าของคนใหม่ได้อีก”
สำหรับทิศทางของแบรนด์ในอนาคต พิชามาศมองว่าความนิยมของเสื้อผ้ามือสองในไทยกำลังค่อย ๆ เปลี่ยนจากตลาดเฉพาะกลุ่มไปสู่พฤติกรรมที่พบเห็นได้ทั่วไปมากขึ้น ทั้งจากตลาดมือสองและตลาดวินเทจที่เกิดขึ้นแทบทุกสัปดาห์ รวมถึงคนรุ่นใหม่ที่เปิดรับการใส่ซ้ำและสินค้ามือสองมากขึ้น เมื่อผู้คนเห็นคนรอบตัวใช้และพูดถึงเรื่องเหล่านี้มากขึ้น การซื้อของมือสองก็มีโอกาสกลายเป็นเรื่องปกติในชีวิตประจำวัน
ในฝั่งผู้ผลิตเอง เริ่มเห็นความเปลี่ยนแปลงของแบรนด์ไทยที่เริ่มใช้ข้อมูลเข้ามาช่วยวางแผนการผลิต เพื่อลดการผลิตเกินความต้องการ รวมถึงการนำผ้า Deadstock หรือวัสดุที่เหลือจากการผลิตกลับมาพัฒนาเป็นสินค้าใหม่ ซึ่งเป็นอีกด้านหนึ่งของการสร้างระบบแฟชั่นที่ใช้ทรัพยากรอย่างคุ้มค่ามากขึ้น
ระยะต่อไปของ Loopers จึงมุ่งไปที่การขยายทั้งสินค้าและฐานผู้ใช้ โดยมีแผนเพิ่มเสื้อผ้าให้ครอบคลุมไซส์ 3XL, 4XL และ 5XL รวมถึงเพิ่มสินค้าแฟชั่นผู้ชาย พร้อมต่อยอดบริการเวิร์กชอปให้กับองค์กร เพื่อให้ความรู้เรื่องผลกระทบของ Fast Fashion และวิธีที่แต่ละคนสามารถปรับพฤติกรรมในชีวิตประจำวันได้
เป้าหมายทางธุรกิจที่วางไว้ชัดเจนคือการเพิ่มจำนวนผู้ใช้งานจากประมาณ 40,000 คนในปัจจุบันเป็น 1 ล้านคนภายใน 5 ปีโดยหวังให้ Loopers กลายเป็นแพลตฟอร์มที่ผู้บริโภคนึกถึงเป็นอันดับต้น ๆ เมื่อมองหาเสื้อผ้า
“ความหวังของเรา คือ Loopers จะมีผู้ใช้งาน 1 ล้านคนภายในไม่เกิน 5 ปี เราอยากให้เวลาคนอยากจะซื้อเสื้อผ้า แทนที่จะเข้าแอปอื่น ต้องเข้าแอปม่วงของ Loopers ก่อน ถ้าหาไม่เจอค่อยไปที่อื่น และเราต้องทำให้มันเป็นเรื่องง่าย ไม่ใช่ว่าต้องเสียสละทุกสิ่งทุกอย่างเพื่อมาปกป้องโลก เพราะสุดท้ายเราก็ต้องเอาตัวเองไว้ก่อน”
จากเสื้อผ้าไม่กี่ร้อยตัวในช่วงเริ่มต้น สู่สมาชิก 40,000 คน เสื้อผ้าหมุนเวียนหลายหมื่นตัว และเป้าหมาย 1 ล้านผู้ใช้ในอีก 5 ปี Loopers กำลังเดิมพันกับแนวคิดที่เรียบง่ายว่า หากทำให้การซื้อ การขาย และการส่งต่อเสื้อผ้าเป็นเรื่องง่ายพอ ผู้บริโภคก็ไม่จำเป็นต้องถูกบังคับให้ “รักษ์โลก” แต่สามารถเลือกใช้ทรัพยากรเดิมให้นานขึ้นได้ด้วยตัวเอง และเมื่อพฤติกรรมเล็ก ๆ เหล่านี้เกิดขึ้นในวงกว้าง สิ่งที่เปลี่ยนตามมาอาจไม่ใช่แค่ตู้เสื้อผ้าของแต่ละคน แต่รวมถึงวิธีคิดของตลาดแฟชั่นทั้งระบบด้วย