โครงการสนับสนุนการออกแบบเมืองอัจฉริยะ (Smart Cities – Clean Energy)  ของกระทรวงพลังงาน ร่วมกับมูลนิธิอาคารเขียวไทย คัดเลือก 36 โครงการ ที่ส่งชื่อและแผนเหลือ 16 โครงการในรอบแรก และ 7 โครงการในรอบ 2 ประกาศรายชื่อไปแล้ว โดยมีพลเอก อนันตพร กาญจนรัตน์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงพลังงาน มอบรางวัล คือ นิด้า : มหาวิทยาลัยอัจฉริยะ  รู้รักษ์พลังงาน  สู่การพัฒนาที่ยั่งยืน, มช. (เมือง) มหาวิทยาลัยอัจฉริยะพลังงานสะอาด, เมืองจุฬาฯ อัจฉริยะ, ธรรมศาสตร์ ศูนย์รังสิต : ต้นแบบเมืองมหาวิทยาลัยอัจฉริยะ, วิสซ์ดอม วัน-โอ-วัน ค่าย MQDC, ขอนแก่น Smart City (ระยะที่ 1) : ขนส่งสาธารณะเปลี่ยนเมือง, เมืองใหม่อัจฉริยะบ้านฉาง

ทั้ง 7 โครงการข้างต้นผู้ที่ได้รับเงินสนับสนุนจากกองทุน เพื่อใช้ในการดำเนินการขั้นต่อไป รายละไม่เกิน 10 ล้านบาท ในขั้นตอนที่ 2 จะต้องดำเนินการจัดทำโมเดลธุรกิจ (Business model) อันประกอบด้วย รายละเอียดเบื้องต้น (Schematic Design) ประเมินค่าก่อสร้างเบื้องต้น (Construction Budget Estimation) วิเคราะห์ค่าใช้จ่ายตลอดอายุโครงการ (Life Cycle Cost Analysis) รายงานการวิเคราะห์ทางด้านเศรษฐศาสตร์ (Financial Feasibility Study)  เพื่อให้สามารถนำไปใช้เป็นโมเดลธุรกิจ (Business Model) และนำไปสู่การจัดหาผู้ร่วมทุนและการพัฒนา “เมืองอัจฉริยะ” หรือ “Smart City” ให้เป็นรูปธรรมต่อไปได้

“ โครงการสนับสนุนการออกแบบเมืองอัจฉริยะจัดปีนี้เป็นปีแรก เพราะพบว่าประเทศไทยไม่ได้สร้างเมืองใหม่มานาน และเมืองเก่าที่มีอยู่ใช้พลังงานอย่างมาก  แต่เทรนด์ปัจจุบันพลังงานทางเลือกมีความต้องการมากขึ้น พร้อมๆ กับการที่มีเทคโนโลยีเปลี่ยนแปลงไปมาก จึงนับเป็นโอกาสที่จะออกแบบเมืองอัจฉริยะ การนำเทคโนโลยีสารสนเทศ และข้อมูลมาช่วยในการบริหารจัดการทรัพยากรของเมือง เพื่อให้เกิดประโยชน์สูงสุด  ช่วยลดปัญหาทางด้านสิ่งแวดล้อม ปัญหามลภาวะทางอากาศ น้ำเสีย ขยะ การระบายน้ำ ช่วยส่งเสริมสภาพแวดล้อมที่ดี คุณภาพอากาศที่ดี เพิ่มพื้นที่สีเขียว และลดปรากฏการณ์เกาะความร้อน หรือ Heat Island Effect…”

ดร.ทวารัฐ สูตะบุตร ผู้อำนวยการสำนักงานนโยบายและแผนพลังงาน กระทรวงพลังงาน เล่าถึงที่มาของโครงการ เพื่อสนับสนุนหน่วยงานภาครัฐ หน่วยงานส่วนท้องถิ่น ภาคเอกชน ออกแบบและพัฒนาเมือง หรือโครงการในลักษณะชุมชนเมือง เช่น Complex ขนาดใหญ่ไปสู่เมืองอัจฉริยะ  กลุ่มเป้าหมายอยู่ที่หน่วยงานภาครัฐ รัฐวิสาหกิจ หน่วยงานส่วนท้องถิ่น มหาวิทยาลัย ภาคเอกชน  

โครงการนี้ มีวงเงินสนับสนุนการออกแบบ รวมทั้งสิ้น 80 ล้านบาท  ผู้ดำเนินโครงการ  สถาบันอาคารเขียวไทย (ภายใต้มูลนิธิอาคารเขียวไทย)    

ผู้เข้ารอบทั้ง 7 โครงการ แสดงความเห็นคล้ายกันว่า  แม้เพียงเข้ารอบของโครงการ ก็นับว่าช่วยสร้างชื่อเสียงให้องค์กรในเรื่องนี้ จนกระทั่งมาถึงผ่านรอบ 2 แล้วพบว่า สิ่งที่ได้ฝันไม่ใช่ความฝันอีกต่อไป กำลังจะเป็นจริง แม้ว่าในเนื้อในยังต้องปรับปรุงหลักเกณฑ์หลายๆ อย่างอยู่บ้างก็ตาม  ซึ่งในเดือนกรกฎาคมนี้ จะได้ทราบว่าใครเป็นผู้ชนะเลิศโครงการสนับสนุนการออกแบบเมืองอัจฉริยะ (Smart Cities – Clean Energy)

หลักเกณฑ์การประเมินการออกแบบเมืองอัจฉริยะ ประกอบไปด้วย 8 หมวด ดังนี้

1. พลังงานอัจฉริยะ (Smart Energy)

ตัวชี้วัดพลังงานอัจฉริยะ ประกอบด้วย ค่าพลังงานการใช้ต่อประชากร การผลิตพลังงานทดแทน การผลิตพลังงาน ณ จุดใช้งานการสะสมพลังงาน ระบบทำความเย็นและความร้อนรวมศูนย์ ระบบบริหารจัดการพลังงานอัจฉริยะ การลดการปล่อยคาร์บอนไดออกไซด์ การส่งเสริมการใช้รถไฟฟ้า

2. การสัญจรอัจฉริยะ (Smart Mobility)

ตัวชี้วัด ประกอบด้วย การวางผังโครงสร้างพื้นฐานของระบบพลังงาน ระบบการจ่ายน้ำ ระบบการขนส่ง ระบบโดยสารสาธารณะ การบริหารที่จอดรถ การส่งเสริมการเดิน การใช้จักรยาน การจัดเตรียมสถานพยาบาล ระบบฉุกเฉิน ระบบความปลอดภัย สถานศึกษา สถานที่ท่องเที่ยว การบริหารจัดการขยะ น้ำเสีย

3. ชุมชนอัจฉริยะ (Smart Community)

ตัวชี้วัด ประกอบด้วย การส่งเสริมมาตรฐานคุณภาพชีวิตที่ดี ทั้งในด้านความปลอดภัย สวัสดิภาพ สุขภาพ การศึกษา การป้องกันภัยพิบัติ การดูแลผู้สูงอายุ ผู้พิการ

4. สิ่งแวดล้อมอัจฉริยะ (Smart Environment)

ตัวชี้วัดประกอบด้วยการรักษาสภาพแวดล้อม ป่าไม้ พืชพันธุ์ ระบบนิเวศ การส่งเสริมการเกษตร แหล่งผลิตอาหารในเมือง สวนสาธารณะ พื้นที่สีเขียว การบริหารจัดการน้ำ มลภาวะทางน้ำ มลภาวะทางอากาศ ปรากฏการณ์เกาะความร้อน

5. เศรษฐกิจอัจฉริยะ (Smart Economy)

ตัวชี้วัด ประกอบด้วย โมเดลทางธุรกิจ นวัตกรรมรูปแบบการลงทุน ความสร้างความสามารถในการแข่งขัน การมีส่วนร่วม ความเป็นหุ้นส่วน การบริหารรายได้ ค่าใช้จ่ายในการบริหารจัดการเมืองที่ยั่งยืน การส่งเสริมการเจริญเติบโตของเขต

6. อาคารอัจฉริยะ (smart building)

ตัวชี้วัด ประกอบด้วย การผ่านเกณฑ์การประเมินอาคารเขียวของสถาบันอาคารเขียวไทย การพัฒนาอาคารที่ใช้พลังงานสุทธิเป็นศูนย์ ระบบอาคาร/บ้านอัจฉริยะ

7. การปกครองอัจฉริยะ (Smart Governance)

ตัวชี้วัด ประกอบด้วย หลักความเป็นเมืองอัจฉริยะ ภาวะความเป็นผู้นำ ยุทธศาสตร์ โครงสร้างองค์กร กระบวนการบริหารจัดการ ระบบการวัดผลสำเร็จ

8. นวัตกรรมอัจฉริยะ (Smart Innovation)

นวัตกรรมเชิงสร้างสรรค์ที่ไม่สามารถทําคะแนนได้หมวด 1-7