เชื่อไหมว่า ปัญหาขยะพลาสติกมีต้นทางหลักๆ มาจากธุรกิจค้าปลีก ตลอดจนธุรกิจอาหารและเครื่องดื่ม เพราะทุกครั้งที่เราจับจ่ายใช้บริการในธุรกิจเหล่านี้ ก็มักจะได้ถุงพลาสติกเพิ่มมาอีกอย่างน้อย 1 ใบ ซ้ำยังเป็นแบบใช้ครั้งเดียว (Single-use) เป็นสาเหตุที่ทำให้เกิดการใช้ถุงพลาสติกปริมาณมากขึ้นๆ จนกลายมาเป็นขยะพลาสติกที่ตกค้างตามที่ต่างๆ ยิ่งทุกวันนี้ไม่ว่าเราจะเดินไปทางไหน เพียงไม่กี่ก้าวก็จะพบกับร้านสะดวกซื้อ หรือไม่ก็ร้านกาแฟอยู่ทั่วทุกมุม ลองจินตนาการว่า หากฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งไม่เริ่มลงมือกันร่วมแก้ไขปัญหา ขยะพลาสติกจะกลายเป็นวิกฤตที่สายเกินแก้

Café Amazon ในฐานะผู้นำทางการตลาดของธุรกิจกาแฟที่มีจำนวนสาขาและยอดขายสูงที่สุดตระหนักถึงปัญหาขยะมานานแล้วก่อนที่ประเด็นนี้จะถูกหยิบยกขึ้นมา โดยมีการบริหารจัดการขยะภายในร้าน และลดปริมาณการใช้พลาสติก เพื่อลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมให้ได้มากที่สุด ด้วยการปรับเปลี่ยนอุปกรณ์ของใช้ (Supplies Use) ภายในร้าน Café Amazon ให้เป็นวัสดุที่ย่อยสลายได้โดยธรรมชาติมาตั้งแต่ปี 2554 เริ่มจากการใช้แก้วร้อน Bio Cup เป็นแก้วกระดาษเคลือบ BIO PBS ทำจากเม็ดพลาสติกชีวภาพ* ซึ่งผลิตจากพืช เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม และสลายตัวได้ทางชีวภาพ (Compostable) ในระยะเวลาประมาณ 6 - 24 เดือน **

ต่อมาในปี 2558 เปลี่ยนมาใช้แก้วเย็น PLA เป็นแก้วพลาสติกที่ทำจากพืช 100% ที่ผลิตจากเม็ดพลาสติกชีวภาพ PLA ตามด้วยหลอด Bio ห่อกระดาษ ผลิตจากเม็ดพลาสติกชีวภาพ BIOPBS และเม็ดพลาสติกชีวภาพ PLA ซึ่งผลิตจากพืช เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม และสลายตัวได้ทางชีวภาพ (Compostable) ในระยะเวลาประมาณ 6 - 24 เดือน** เช่นกัน นอกจากนี้ยังเปลี่ยนมาใช้ถุงกระดาษแทนถุงพลาสติกใส่เบเกอรี่

หากคำนวณดูแล้วจะพบว่า ในแต่ละปี Café Amazon มีการใช้ Bio Cup ขนาดต่างๆ มีปริมาณการใช้จำนวน รวม 13,800,000 ใบ/ ปี ช่วยลดปริมาณขยะ : 150 ตัน/ปี แก้วเย็น PLA ขนาดต่างๆ จากการทดลองใช้ทั้งหมด 15 สาขา มีปริมาณการใช้รวม 800,000 ใบ/ปี ช่วยลดปริมาณขยะ : 15.6 ตัน/ปี หลอดปริมาณการใช้ต่อปี : 270,000,000 เส้น/ปี ช่วยลดปริมาณขยะ : 202.50 ตัน/ปี เท่ากับว่า Café Amazon สามารถลดปริมาณขยะพลาสติกของร้านได้ถึงปี 370 ตัน/ปี เลยทีเดียว

คุณสุชาติ ระมาศ รองกรรมการผู้จัดการใหญ่ธุรกิจค้าปลีก บริษัท ปตท. น้ำมันและการค้าปลีก จำกัด (มหาชน) หรือโออาร์ (OR) กล่าวว่า Café Amazon เป็นแบรนด์ไทยที่พัฒนาขึ้นตั้งแต่ปี 2545 ตลอดระยะเวลา 17 ปีที่ผ่านมา ร้าน Café Amazon ทุกสาขาทั่วโลก ยังคงคอนเซ็ปต์ “Taste of Nature” ซึ่งเป็นแนวคิดหลักของแบรนด์ที่สอดคล้องกับนวัตกรรมสีเขียวของกลุ่ม ปตท. เน้นถึงรสสัมผัสจากธรรมชาติ ไม่ว่าจะเป็นบรรยากาศภายในและนอกร้านที่เติมเต็มไปด้วยสีเขียวและความร่มรื่นของต้นไม้ หรือรสชาติของกาแฟที่สามารถดื่มด่ำถึงความเข้มข้นด้วยเมล็ดกาแฟคุณภาพจากเกษตรกรไทย และการสร้างสรรค์บรรจุภัณฑ์ต่างๆ ที่มีคุณภาพและเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมมาใช้ภายในร้านอย่างต่อเนื่อง บริษัทจึงมุ่งเน้นเรื่องการตกแต่งบรรยากาศภายในและภายนอกร้านให้เป็นพื้นที่สีเขียวที่ร่มรื่น เพื่อเป็นจุดแวะพักสำหรับนักเดินทาง และเป็น Green Oasis ของผู้บริโภคอย่างแท้จริง ในขณะเดียวกันก็คำนึงถึงการเป็น “Good Business” ที่ให้ความสำคัญกับสังคม ชุมชน และสิ่งแวดล้อมในการดำเนินธุรกิจด้วย

ล่าสุด Café Amazon พัฒนาไปอีกขั้นด้วยการนำ Circular Living Concept มาใช้กับร้าน Café Amazon สาขา PTT Station สามย่าน เป็นแห่งแรก เพื่อเป็นสาขาต้นแบบที่สะท้อนเจตนารมณ์การดำเนินธุรกิจของ OR ที่ควบคู่การดูแลสังคม ชุมชน และสิ่งแวดล้อม และถือเป็นจุดเริ่มต้นของการต่อยอดความร่วมมือภายในกลุ่ม ปตท. เพื่อสร้างธุรกิจหมุนเวียน (Circular Economy) และส่งเสริมการพัฒนาผลิตภัณฑ์ที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อมร่วมกับ ปตท. และ GC ตามแนวคิดของแบรนด์ของ Café Amazon ที่เป็น “Taste of Nature”

“เรามองว่า เรามีวัสดุที่ใช้แล้วภายในร้านมากมาย เช่น แก้วพลาสติกใส (PP) ขนาด 16 และ 22 ออนซ์ แก้วพลาสติกใส (PET) สำหรับเมนูเพื่อสุขภาพ (Light Menu) แกลลอนนมพลาสติก ถาดเสิร์ฟขนมหรือเยื่อหุ้มเมล็ดกาแฟ (Coffee Chaff) ที่เหลือจากกระบวนการคั่วกาแฟที่โรงคั่วกาแฟของเราซึ่งสามารถนำมาสร้างมูลค่าเพิ่มและนำไปใช้ประโยชน์ได้อีก”

ความพิเศษของ Café Amazon สาขา Circular Living Concept คือมีการนำทรัพยากรมาใช้อย่างรู้คุณค่ามากที่สุดตามหลัก 5Rs ได้แก่ Reduce ลดการใช้ทรัพยากรอันที่จะเกิดเป็นการลดขยะที่จะทิ้งให้เหลือน้อยลง, Reuse ใช้ซ้ำผ่านการนำสิ่งของเครื่องใช้ที่ยังใช้ได้อยู่มาดัดแปลงเพื่อนำกลับมาใช้ใหม่, Recycle นำเอาวัสดุที่ใช้แล้ว ได้แก่ พลาสติก กระดาษ แก้วกลับไปเข้ากระบวนการผลิตใหม่ให้เป็นของใหม่, Repair ซ่อมหรือแก้ไข โดยนำสิ่งของเครื่องใช้ที่แตกหักเสียหาย มาซ่อมหรือแก้ไขให้อยู่ในสภาพที่ใช้ต่อได้ และ Reject หลีกเลี่ยงขยะพิษ และหลีกเลี่ยงผลิตภัณฑ์ที่เป็นอันตราย

หลักการ 5Rs ทั้งหมดนี้ถูกนำมาออกแบบให้เป็นส่วนประกอบของพื้น ผนัง หลังคา เพดาน จนไปถึงเฟอร์นิเจอร์ และวัสดุตกแต่งภายในร้าน Café Amazon สาขา PTT Station สามย่าน

อย่างแก้วกาแฟพลาสติก PP กว่า 5,000 ใบ ถูกนำมาบดเป็นชิ้นเล็กๆ แล้วนำไปขึ้นรูปต่อด้วยเครื่องขึ้นรูปแบบฉีด ให้ความร้อนที่อุณหภูมิประมาณ 190-200 องศาเซลเซียส เพื่อทำให้พลาสติกหลอมเหลว ก่อนที่จะใช้ความดันเพื่อฉีดพลาสติกเหลวเข้าแม่พิมพ์รูปสามเหลี่ยม หลังจากนั้นทำให้พลาสติกเย็นด้วยน้ำ ก่อนนำออกจากแม่พิมพ์ และนำมาจัดเรียงเป็นผนังตกแต่งร้านเป็นรูปนกแก้วมาคอว์

เยื่อกาแฟที่เป็นของเสียจากโรงคั่วกาแฟ (Coffee Chaff Waste) ถูกนำมาอบและบดเพื่อไล่ความชื้น และขึ้นรูปโดยใช้เทคนิคคอมโพสิทบน Fiberglass ที่ทำหน้าที่เป็นโครงสร้าง เคลือบด้วยน้ำยาเรซิ่น  (Bio-Based Epoxy) ที่มีส่วนผสมของวัตถุดิบตั้งต้นจากธรรมชาติเพื่อเพิ่มความแข็งแรง ทนต่อแรงขีดข่วน โดยสัดส่วนคิดเป็น Fiberglass 15% Bio-Based Epoxy 75% และ Coffee Chaff Waste10% นำมาประกอบเป็นโต๊ะ ตู้ และชั้นวางของที่แข็งแรง และทนทานต่อการใช้งาน

แกลลอนนมพลาสติกที่ใช้ภายในร้านกว่า 6,300 ขวด ถูกนำมาบดเป็นชิ้นเล็ก ๆ และนำไปผ่านความร้อนที่อุณหภูมิ 180-200 องศาเซลเซียส เพื่อผลิตออกมาเป็นเม็ดพลาสติกรีไซเคิล หลังจากนั้นนำมาผสมสีตามที่ต้องการและให้ความร้อนอีกครั้งเพื่อให้พลาสติกหลอมเหลว และใช้แรงดันฉีดพลาสติกเหลวเข้าแม่พิมพ์รูปกระถาง โดยภายในแม่พิมพ์จะมีน้ำสำหรับหล่อเย็นเพื่อช่วยให้พลาสติกกลับมาแข็งตัวอีกครั้ง และนำออกจากแม่พิมพ์ ออกแบบรูปแบบการจัดเรียงและติดตั้งเป็นกระถางสวนแนวตั้งสำหรับตกแต่งภายในร้าน

ถุงบรรจุเมล็ดกาแฟที่ใช้แล้วกว่า 7,200 ถุง นำมาบดและให้ความร้อนที่อุณหภูมิ 180-200 องศาเซลเซียส ทำให้พลาสติกชนิดโพลีเอทิลีนที่เคลือบอยู่ที่ถุงหลอมเหลวทำหน้าที่เป็นตัวเชื่อมระหว่างชิ้นเล็กๆ แต่ละชิ้นแล้วอัดขึ้นรูปเป็นแผ่นหล่อเย็นด้วยน้ำเพื่อให้พลาสติกแข็งตัวอีกครั้ง กลายเป็น Eco-Board สีสันสวยงาม นำมาติดตั้งเป็นผนังตกแต่งหลังเคาน์เตอร์ สร้างมูลค่าเพิ่มให้กับ Waste ภายในร้านได้เป็นอย่างดี

ถาดพลาสติกชนิด Polystylene ที่ใช้ในร้านกว่า 75,000 ชิ้น ถูกนำมาบดขึ้นรูปใหม่โดยให้ความร้อนที่อุณหภูมิ 180-200 องศาเซลเซียส ผลิตออกมาเป็นเม็ดพลาสติกรีไซเคิลหลังจากนั้นนำไปผสมกับเม็ดสีเพื่อให้ได้สีที่ต้องการและขึ้นรูปอีกครั้งโดยให้ความร้อนที่อุณหภูมิ 180-200 องศาเซลเซียส รีดเป็นแผ่นและใช้น้ำเป็นตัวให้ความเย็นเพื่อให้พลาสติกแข็งตัวและติดตั้งนำมาออกแบบติดตั้งเป็นเพดานร้าน

จากขวดน้ำดื่ม PET ที่ดื่มแล้ว จำนวน 1,200 ขวด ยังถูกนำมาใช้ใหม่และสร้างมูลค่าเพิ่ม โดยการนำไปบดเป็นชิ้นเล็กๆ และให้ความร้อนที่อุณหภูมิ 180-220 องศาเซลเซียสเพื่อให้พลาสติกหลอมละลายและดึงออกมาเป็นเส้นใยรีไซเคิลโดยใช้เครื่องรีดพลาสติก เส้นใยรีไซเคิลดังกล่าวถูกส่งให้โรงงานทอ ออกแบบรูปแบบการทอ และทอเป็นผืนผ้า และนำมาใช้ผลิตเป็นชุดโซฟาภายในร้าน Café Amazon

“เรามีแผนเปิดให้บริการ Café Amazon ในรูปแบบ Circular Living Concept เพิ่มอีก 2 แห่ง ได้แก่ สาขา Energy Complex และสาขาซอยจุฬาลงกรณ์ 5 เพื่อยืนยันในเจตนารมณ์ของการดำเนินธุรกิจควบคู่กับการดูแลสังคม ชุมชน และสิ่งแวดล้อมของโออาร์ อย่างแท้จริง”