หลายคนอาจจะคิดว่าวิกฤต COVID-19 จะส่งผลดีกับอุตสาหกรรมเครื่องมือแพทย์และสุขภาพ แต่เอาเข้าจริงๆ พบว่ามีเพียงไม่กี่ธุรกิจที่ได้รับผลบวกจากการระบาดของไวรัสนี้ อาทิ กลุ่มสินค้าไฮยีน เช่น หน้ากากอนามัย, ถุงมือ, เจลแอลกอฮอล์ รวมไปถึงอุปกรณ์เครื่องมือแพทย์ชิ้นเล็กที่เกี่ยวข้องกับอาการของไวรัส COVID-19 อย่าง เครื่องช่วยหายใจ มอนิเตอร์ติดตามสัญญาณชีพผู้ป่วย

แต่ถ้านับรวมทั้งตลาดก็พบว่าโดยรวมแล้วธุรกิจเครื่องมือแพทย์ปี 2020 น่าจะติดลบประมาณ 7% จากภาพรวมอุตสาหกรรมเครื่องมือแพทย์และสุขภาพมียอดขายประมาณ 200,000 ล้านบาทอย่างไรก็ตามหลายฝ่ายคาดการณ์ว่าธุรกิจเครื่องมือแพทย์ในปี 2021-2022 น่าจะฟื้นตัวกลับมาเติบโตที่ 4-6 % 

วิโรจน์ วิทยาเวโรจน์ ประธานและกรรมการผู้จัดการ บริษัท ฟิลิปส์ (ประเทศไทย) จำกัด อธิบายว่าการเปลี่ยนแปลงทางด้าน Healthcare Industry จากการระบาดของ COVID-19 ทำให้วงการแพทย์เกิดภาวะขาดแคลนอุปกรณ์ทางการแพทย์บางอย่างที่ไม่เคยมีมาก่อน เนื่องจากกำลังผลิตต่ำลง เช่น เครื่องช่วยหายใจ มอนิเตอร์ติดตามสัญญาณชีพผู้ป่วย อันเนื่องมาจากการล็อกดาวน์ของแต่ละประเทศ

“ปัญหาของบริษัทเครื่องมือแพทย์คือ โรงงานชิ้นส่วนไม่สามารถผลิตชิ้นส่วนป้อนได้ ทำให้หลายแบรนด์ผลิตสินค้าไม่ทันต่อความต้องการของตลาด บางประเทศมียอดสั่งซื้อเข้ามา แต่ว่าผลิตและส่งของไม่ทัน เช่น แพทย์ต้องการเครื่องช่วยหายใจแต่บางที่ต้องรอถึง 6 เดือน ดังนั้นใครที่มีสต๊อกก็โชคดีไป”

วิโรจน์ ยังแสดงความคิดเห็นเพิ่มเติมว่า วิกฤตครั้งนี้จะทำให้ระบบการแพทย์และสาธาณสุข หันมาให้ความสำคัญกับเทคโนโลยีสมัยใหม่ หรือที่เรียกว่า Smart Health เพิ่มมากขึ้น เพื่อลดการสัมผัสหรือเว้นระยะห่างระหว่างแพทย์และคนไข้ ซึ่งฟิลิปส์เองก็มีนวัตกรรมและโซลูชั่นที่เกี่ยวข้องกับ Telemedicine มากกว่า โดยเฉพาะด้าน Tele-ICU

“Telemedicine ไม่ใช่เรื่องใหม่ แต่วิกฤตนี้ทำให้หลายฝ่ายเริ่มเห็นความสำคัญมากขึ้น ดังจะเห็นได้จากงบประมาณปี 64 ของกระทรวงสาธารณสุขจะมีงบประมาณที่เกี่ยวข้องกับการตรวจรักษาระยะไกลมากขึ้นกว่าเดิม”

ในส่วนของปัจจัยบวกที่สนับสนุนให้ธุรกิจเครื่องมือแพทย์โดยรวมให้มีการเติบโต วิโรจน์มองว่ามาจาก 3 ปัจจัยหลัก คือ

1. การระบาดของ COVID -19 ความต้องการเครื่องมือแพทย์ที่เกี่ยวข้องกับผู้ป่วยโรคนี้จะเพิ่มขึ้น โดยเฉพาะอุปกรณ์กลุ่มเครื่องช่วยหายใจ เครื่องตรวจวัดสัญญาณชีพ และ Telemedicine ก็จะมีความต้องการมากขึ้น

2. จำนวนผู้สูงอายุที่เพิ่มขึ้น

3.  อัตราการเกิดโรคไม่ติดต่อร้ายแรง อาทิ โรคหัวใจ โรคหลอดเลือดสมอง โรคมะเร็ง และเบาหวาน เพิ่มสูงขึ้น

ส่วนปัจจัยเสี่ยงที่ชะลอการเติบโตของธุรกิจเครื่องมือแพทย์ นั้นจะเป็นผลจากการระบาดของ COVID-19 ซึ่งทำให้เศรษฐกิจทั่วโลกถดถอยจากมาตรการล็อกดาวน์ และงดการบิน การท่องเที่ยวภายในประเทศ

“เมื่อเศรษฐกิจชะลอตัว ผู้ป่วยมีกำลังซื้อน้อยลง ไปโรงพยาบาลน้อยลง ทำให้การลงทุนของโรงพยาบาลเอกชนชะลอตัว โดยเฉพาะอย่างยิ่งการจัดซื้อเครื่องมือแพทย์ชิ้นใหญ่ที่มีราคาสูง เช่น เครื่อง MRI ซึ่งในปี 2564 มีแค่บางโรงพยาบาลเท่านั้นที่เริ่มกลับมามีกำลังซื้อ ส่วนบางที่ก็ใช้วิธีการโยกงบประมาณจัดซื้อเครื่องมือแพทย์บางอย่างไปซื้อเครื่องมือที่เกี่ยวข้องกับการรักษา COVID-19 แทน”

ซึ่งทางออกของปัญหานี้ทำให้หลายบริษัทที่นำเข้าและจำหน่ายเครื่องมือทางการแพทย์ เปลี่ยนวิธีการนำเสนอ จากการขายขาดสินค้ามาเป็นเช่าระยะยาว 3-5 ปีแทน

สำหรับ ฟิลิปส์ (ประเทศไทย) นอกจากการเพิ่มทางเลือกในการนำเสนอขายเครื่องมือแพทย์เป็นรูปแบบให้เช่าตรง หรือขายให้กับบริษัทนายหน้าเพื่อไปติดตั้งและให้โรงพยาบาลเช่าอีกทีแล้ว ก็ยังจะเน้นการสร้างรายได้เพิ่มผ่านการนำเสนอแบบ Total Solution ที่เน้นการเชื่อมต่อผ่านระบบไอทีเพื่อให้แพทย์สามารถดูจากจอคอมพิวเตอร์ ทำให้แพทย์สามารถใช้ข้อมูลแบบเรียลไทม์ผ่านเทคโนโลยีสื่อสารรุ่นใหม่อย่าง 5G ซึ่งตอนนี้ทางบริษัทก็มีนโยบายรับพนักงานในสายเทคโนโลยีสารสนเทศเพิ่มมากขึ้น

เพื่อรองรับการเปลี่ยนแปลงในปีนี้และปีหน้าทาง ฟิลิปส์ (ประเทศไทย) จะมุ่งเน้นนำเสนอโซลูชั่นใหม่ๆ อาทิ Tele-Radiology Solution – ระบบการส่งภาพตรวจทางรังสีวิทยาแบบทางไกล ทำให้สามารถประมวลผลได้ทุกที่ทุกเวลา ลดปัญหาความขาดแคลนบุคลากรทางการแพทย์ในพื้นที่ห่างไกล ใช้งานง่ายสามารถใช้กับแพลตฟอร์มหลากหลาย ทั้งสมาร์ทโฟน แท็บเลต และคอมพิวเตอร์ หรือ Intrepid Defibrillator – เครื่องกระตุกหัวใจประสิทธิภาพสูงที่สามารถส่งข้อมูลได้แบบเรียลไทม์ ช่วยเพิ่มประสิทธิภาพในการช่วยชีวิตผู้ป่วย และเตรียมความพร้อมในการรักษาเมื่อถึงโรงพยาบาลได้อย่างทันท่วงที

ภาพรวมกลุ่มธุรกิจฟิลิปส์ ประเทศไทยในปีนี้ คาดว่ายอดขายเติบโตเท่ากับ 0% (ยอดขายเท่ากับปีที่ผ่านมา) เฉพาะธุรกิจเครื่องมือแพทย์ที่ถดถอยตามตลาด โดยปัจจุบันกลุ่มสินค้าเครื่องมือแพทย์นั้นทำรายได้ให้กับบริษัทประมาณ 60% ที่เหลือเป็นรายได้มาจากกลุ่มเครื่องใช้ไฟฟ้าประมาณ 40%