ความยั่งยืนที่หลายคนพูดถึงกันอยู่ตลอดในปัจจุบัน เป็นเสียงจากคนธรรมดาตลอดจนถึงองค์กรใหญ่ๆ ที่อยากเห็นโลกใบนี้น่าอยู่มากขึ้น ปัญหาสิ่งแวดล้อมและทรัพยากรที่จำกัดเป็นปัญหาระดับโลก สิ่งสำคัญคือเราจะแก้ปัญหานี้อย่างไรให้จับต้องได้ ทำได้ทันที สร้างความร่วมมือกับทุกภาคส่วนและเชื่อมโยงกับทั้งมิติของเศรษฐกิจ สังคม และสิ่งแวดล้อมหล่อหลอมรวมเป็นสร้างสมดุลเพื่อความยั่งยืน

แนวคิดเศรษฐกิจหมุนเวียน หรือ Circular Economy น่าจะเป็นตัวตอบโจทย์และวิธีการแก้ปัญหาอย่างเป็นรูปธรรม สามารถปฏิบัติได้จริง และเป็นการสร้างความร่วมมือในทุกภาคส่วน ในการแก้ปัญหาปีที่ผ่านมาในงาน GC Symposium เน้นเรื่องของการสร้างความตระหนักรู้ แต่ปีนี้ GC Circular Living Symposium 2020 จะเน้นการปฏิบัติได้จริง เห็นผลิตภัณฑ์ เห็นแนวทางในการปฏิบัติที่ทำได้จริง เรื่อง Circular Economy ชู Circular in Action จะประสบความสำเร็จมากน้อยแค่ไหน เพื่อสร้างสรรค์คุณภาพชีวิต ผนึกกำลังพันธมิตร จัดงานประชุมระดับโลก: Tomorrow Together จากแนวคิดสู่การปฏิบัติจริง  ตอบโจทย์การดูแลสิ่งแวดล้อมอย่างมีประสิทธิภาพ  พลิกวิกฤตสู่โอกาสในการปฏิวัติการใช้ทรัพยากรโลกอย่างรู้คุณค่าและยั่งยืน เพื่อวันพรุ่งนี้ที่ดีขึ้น

ดร.คงกระพัน อินทรแจ้ง ประธานเจ้าหน้าที่บริหาร บริษัท พีทีที โกลบอล เคมิคอล จำกัด (มหาชน) หรือ GC ผู้นำในธุรกิจเคมีภัณฑ์ระดับสากล กล่าวว่า ตลอดหลายปีที่ผ่านมา GC ดำเนินธุรกิจโดยยึดหลักความยั่งยืน พร้อมนำหลักเศรษฐกิจหมุนเวียน (Circular Economy) มาประยุกต์ใช้ในองค์กร ภายใต้แนวคิด GC Circular Living ซึ่งเป็นกุญแจดอกสำคัญที่เข้ามาช่วยให้เกิดการบริหารจัดการทรัพยากรอย่างมีประสิทธิภาพ บูรณาการหลักปฏิบัติเข้าสู่ทุกกระบวนการในการดำเนินธุรกิจ พร้อมจัดทำโครงการต่างๆ ที่มุ่งเน้นให้เกิดการปฏิบัติได้จริง สร้างความร่วมมือและต่อยอดขยายผลได้อย่างเป็นรูปธรรมโดยมี 3 องค์ประ กอบ คือ        

1. Smart Operating การนำเทคโนโลยีแบบใหม่มาพัฒนาและปรับปรุงกระบวนการผลิต ใช้ทรัพยากรอย่างมีคุณค่าและเกิดประโยชน์สูงสุดโดยมีเป้าหมายลดปริมาณการปล่อยก๊าซเรือนกระจก (GHG) จากกระบวนการผลิตลง 20% ภายในปี 2030 และลดความเข้มข้นของการปล่อย GHG ต่อหน่วยผลิตภัณฑ์ลง 52% ภายในปี 2050 โดยมีเป้าหมายในการลด GHG ครอบคลุมห่วงโซ่อุปทาน (Supply Chain) ทั้งหมด GC ยังเป็นผู้นำที่มีทิศทางการตั้งเป้าหมายลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกในอนาคตโดยขยายขอบเขตจากการดำเนินงานของบริษัทออกสู่โซ่คุณค่าทางอ้อมอื่นๆ ที่เกี่ยวข้อง (GHG Scope 3) ซึ่งเป้าหมายทั้งหมดนี้ มีส่วนสนับสนุนการบรรลุเป้าหมาย การพัฒนาอย่างยั่งยืนของโลก

2. Responsible Caring การคิดค้น พัฒนา และออกแบบผลิตภัณฑ์เพื่อใช้ทรัพยากรให้เกิดประโยชน์สูงสุด โดยการนำขยะพลาสติกมาแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์ใหม่ รวมทั้งการพัฒนาผลิตภัณฑ์ที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมสำหรับอุตสาหกรรมต่างๆ เช่น

ก่อสร้าง ยานยนต์ ที่เลือกใช้วัสดุที่มีน้ำหนักเบาลงเพื่อลดพลังงานและประหยัดต้นทุน

3. Loop Connecting การสร้างและขยายความร่วมมือร่วมกับทุกภาคส่วน รวมถึงผู้มีส่วนได้เสีย เพื่อขยายผลสำเร็จและเชื่อมต่อธุรกิจให้ครบวงจรโดยทั้ง 3 องค์ประกอบนี้ ต้องมี 4 ปัจจัยที่นำพาไปสู่ความสำเร็จ ได้แก่

1) Thought Leader ผู้นำความคิด นวัตกรและนักธุรกิจจากทั่วโลกมาร่วมแบ่งปันความรู้ ประสบการณ์ในการนำแนวคิดเศรษฐกิจหมุนเวียนไปใช้เพื่อขับเคลื่อนโลกร่วมกัน

2) Innovation นวัตกรรมจะช่วยสร้างสรรค์สิ่งใหม่ มีสินค้าที่ผลิตด้วยแนวคิด Circular Economy ออกมาได้จริง

3) Business Model การออกแบบธุรกิจให้เกิดขึ้นจริง และสามารถพึ่งพาตนเองได้ 

4) Ecosystem การสร้างระบบนิเวศเพื่อให้ผู้เกี่ยวข้องทุกภาคส่วนสามารถอยู่ร่วมกันได้

หนึ่งในปัจจัยที่จะประสบความสำเร็จ คือเรื่อง การมีผู้นำทางความคิด วิธีการทำงาน Business Model การทำเรื่องนี้จะทำแค่เป็น CSR อย่างเดียวไม่ได้ ต้องทำให้เป็นธุรกิจให้ได้ สุดท้ายคือ Ecosystem ที่จะทำให้แนวคิด Circular Economy เกิดประสิทธิภาพ

ปัญหาเรื่องของสิ่งแวดล้อมเป็นปัญหาที่เราไม่สามารถที่จะแก้ไขได้ด้วยตัวเอง สิ่งสำคัญคือความร่วมมือกันสร้างพลังเพื่อให้แนวคิดเรื่องของเศรษฐกิจหมุนเวียนสามารถขับเคลื่อนไปได้ “Tomorrow Together” เป็นสิ่งที่ยืนยันว่าการทำเรื่องของ Circular เป็นเรื่องที่ต้องร่วมมือกันทำ โดย Section นี้เราได้ผู้บริหารระดับสูงที่สำคัญของประเทศทั้งสถาบันการเงิน อุตสาหกรรมอาหาร อุตสาหกรรมเครื่องดื่ม อุตสาหกรรมปิโตรเคมี ซึ่งมาแบ่งปันความรู้และประสบการณ์ในการดำเนินงานเพื่อเป็นองค์กรแห่งความยั่งยืนในเวทีโลกในหัวข้อ “Leaders on Sustainability in Action”

คุณขัตติยา อินทรวิชัย ประธานเจ้าหน้าที่บริหาร ธนาคารกสิกรไทย จำกัด (มหาชน) พูดถึงบทบาทของธนาคารในการสร้าง Circular Living และเรื่องของ Sustainability

“ธนาคารมีบทบาทอยู่ 2 บทบาทด้วยกัน คือ บทบาทของบริษัทหนึ่งที่พยายามทำธุรกิจและตอบโจทย์ผู้ถือหุ้น รวมถึงผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย ซึ่งแปลว่าบริษัทนั้นๆ จะต้องระมัดระวังในเรื่องของการปล่อยก๊าซเรือนกระจก ระมัดระวังในเรื่องของการทำลายสิ่งแวดล้อม ดูแลพนักงานหรือชุมชนที่เราอยู่ นั่นคือหน้าที่ของบริษัทที่จะต้องทำหน้าที่นี้เป็นพื้นฐาน แต่อีกบทบาทหนึ่งของธนาคารทุกธนาคารรวมถึงเราด้วยคือบทบาทของการเป็นสถาบันการเงิน ซึ่งหมายความว่าเราให้สินเชื่อให้เงินลงทุน เราเป็นต้นทางที่จะหยุดยั้งหรือไม่สนับสนุนธุรกิจที่ทำลายสิ่งแวดล้อมหรือเป็นต้นทางที่จะสนับสนุนธุรกิจที่ดำเนินไปในลักษณะที่เป็นการพัฒนาเพื่อความยั่งยืน และพัฒนาไปอย่างเป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อมมากขึ้น นั่นคือบทบาทของเราซึ่งเรามองว่าบทบาทที่ 2 สำคัญมาก เพราะมันมีอิมแพ็คต่อประเทศและสังคมในส่วนรวมมากขึ้น”

คุณธีรพงศ์ จันศิริ ประธานเจ้าหน้าที่บริหาร  บริษัท ไทยยูเนี่ยน กรุ๊ป จำกัด (มหาชน)  บริษัทที่อยู่ในธุรกิจอาหารทะเลซึ่งใช้ทรัพยากรจากธรรมชาติและเป็นบริษัทที่ใช้แรงงานค่อนข้างเยอะโดยเฉพาะที่ประเทศไทย พูดถึงหน้าที่และความรับผิดชอบในการใช้ทรัพยากรธรรมชาติอย่างยั่งยืน

“เรื่องหลักที่เราให้ความสนใจในเบื้องต้นคือทำอย่างไรที่จะสร้างความมั่นใจว่าทรัพยากรธรรมชาติที่เราใช้จะเกิดความยั่งยืนและมีความอุดมสมบูรณ์ไปให้กับลูกหลานของเราในอนาคต เรื่องที่ 2 คือจะทำอย่างไรให้ทุกคนเชื่อมั่นว่าเราใช้แรงงานถูกต้องตามกฎหมาย ดูแลพนักงานทุกคนด้วยความถูกต้องและให้มีโอกาสก้าวหน้าในหน้าที่การงานของตัวเอง ดังนั้นปรัชญาที่เราใช้เพื่อแก้โจทย์เหล่านี้คือ เราต้องการทำเรื่องที่ถูกต้องและการทำเราต้องมีความมุ่งมั่นและมีจุดยืนของเราและต้องมีความเข้มแข็งอย่างมากในตอนแรกเพื่อให้ทุกคนทราบว่าเราจะทำเรื่องนี้อย่างจริงจัง เพราะฉะนั้นไทยยูเนี่ยนจึงมีการออกนโยบาย Code of Conduct ให้กับ Supplier และ Vender ทุกรายที่ต้องการที่จะค้าขายกับเรา เราให้การอบรม ให้ความเข้าใจและมีการออดิทเพื่อให้มั่นใจทั้งกระบวนการ Supply Chain”

อีกทั้งในปัจจุบัน ไทยยูเนี่ยนมีการร่วมมือกับ GC ในการหาวัตถุดิบที่เป็น Eco Friendly เพื่อมาทดแทน Packaging ที่ใช้อยู่ในปัจจุบัน เป็นการนำเอาเทคโนโลยีมาช่วยในเรื่องนี้ด้วยเช่นเดียวกัน ทำให้มีการใช้พลาสติกมาแทนกระป๋องซึ่งตอนนี้กำลังพัฒนาให้สามารถหาพลาสติกที่สามารถรีไซเคิลได้ด้วย

คุณฐาปน สิริวัฒนภักดี  กรรมการผู้อำนวยการใหญ่  บริษัท ไทยเบฟเวอเรจ จำกัด (มหาชน) ไทยเบฟ คือ บริษัทเครื่องดื่มรายใหญ่ของอาเซียนบอกเล่ามุมมองการทำ Circular ผ่านการร่วมมือทั้งภาครัฐและชุมชน

“Stable & Sustainable Asean มิสชั่นของเราเรียบง่าย เพราะเรามองถึงเรื่องของการสร้างสรรค์และแบ่งปันคุณค่ามาจากการเติบโต คือ Creating and Sharing Value of Growth ซึ่งมันอาจจะมองเป็นเรื่องของความคิดความอ่านแบบกว้างๆ แต่อยากจะเรียนว่าเราก็มีตัวอย่างสิ่งที่เราปฏิบัติ เรียนรู้ และเชื่อมโยงกับพันธมิตรทุกภาคส่วน ไม่ใช่แค่เอกชนแต่ยังมีเครือข่ายที่ทำงานร่วมกับภาครัฐ ชุมชน สิ่งที่สำคัญคืออยากให้เรื่องของ Circular เกิดขึ้น โดยเริ่มจากตัวของเราเอง จริงๆ แล้วเรื่องนี้เป็นเรื่องพฤติกรรมของพวกเรานิสัยของพวกเรา ผมอยู่ในธุรกิจเครื่องดื่มผมจะทำอย่างไรให้ต้นน้ำธรรมชาติของเราไม่แห้งเหือดหายไป ซึ่งเรามีโครงการต่างๆ มากมายที่กำลังดำเนินการเพื่อไปเพื่อช่วยลดปัญหานี้ ท้ายที่สุดเราก็พยายามทำหน้าที่ของเราอย่างดีที่สุดในการที่จะใช้ทรัพยากรในกระบวนการผลิตของเราอย่างคุ้มค่า”

ดร.คงกระพัน อินทรแจ้ง  ประธานเจ้าหน้าที่บริหาร บริษัท พีทีที โกลบอล เคมิคอล จำกัด (มหาชน) หรือ GC  กล่าวทิ้งท้ายถึงเรื่องการแก้ไขปัญหาพลาสติกที่แก้ไม่ตรงจุด “เรื่องพลาสติก การแก้ปัญหาหลายๆ ครั้งมันเป็นการแก้เฉพาะจุดแต่จริงๆ แล้วมันควรจะเป็นการแก้แบบ Total Solution for Everyone มีแต่แนวคิดไม่มีนวัตกรรม ไม่มีผลิตภัณฑ์ก็ไม่สามารถแก้ได้ ถ้าเราอยากใช้ชีวิตอย่างสะดวก เราก็อาจจะใช้พลาสติกต่อไปแต่ขอให้มีความตระหนักรู้ในการทิ้ง การนำกลับมาใช้ มารีไซเคิล อัพไซเคิล ถ้าเรารักษ์โลกมากๆ เราก็ใช้ไบโอพลาสติก แต่อย่างไรก็ตามมันต้องมีเจ้าภาพในการสร้าง Ecosystem เพื่อให้คนที่กำลังน้อยกว่า หรือยังไม่ได้คิดจะทำได้สามารถทำให้เกิดผลได้”

การสร้างฐานของ Circular Economy ควรหยั่งรากลึกลงสู่รายเล็กๆ อย่าง ชุมชน/SMEs/Startups ที่สามารถเปลี่ยนเป็นไอเดียธุรกิจทั้งหมดนี้เพื่อตอกย้ำว่า Circular Living คือ แพลตฟอร์มที่สามารถตอบทุกโจทย์ และสามารถสร้างสมดุลเพื่อความยั่งยืนได้อย่างแท้จริง ซึ่งจะช่วยจุดประกายความคิดในการดำเนินธุรกิจแบบหมุนเวียน เชื่อมั่นว่าด้วยความร่วมมือของทุกคนจะเป็นแรงกระเพื่อมให้การนำแนวคิดเศรษฐกิจหมุนเวียนนี้ขยายผลออกไปสู่การปฏิบัติได้มากขึ้น

ตัวอย่างที่ดีในการเปลี่ยนพฤติกรรมคนในชุมชนให้ตระหนักเรื่องของการสร้าง Circular Economy ว่าชุมชนก็สามารถที่ปรับและเปลี่ยนได้ โดยมีวัดเป็นศูนย์กลาง ผ่านการบอกเล่าเรื่องราวการทำเรื่องยากให้กลายเป็นเรื่องที่ทุกคนก็ทำได้จาก พระมหาประนอม เจ้าอาวาส วัดจากแดง ที่เปลี่ยนวัดให้เป็นศูนย์เรียนรู้เรื่องขยะ

“ทางวัดทำเป็นต้นแบบก่อน จากแนวคิดที่ชาวบ้านคิดว่าขยะ พลาสติก ต้องทิ้งอย่างเดียวต้องทำลายอย่างเดียว ทางวัดก็ช่วยกันหาวิธีให้ขยะเหล่านั้นกลับมาใช้ใหม่ได้ หาความรู้เพิ่มเติมว่าสามารถทำอะไรได้บ้าง หาทางออก เช่น ถุงแกงใช้ทำน้ำมันได้ ทำอิฐตัวหนอนได้ จากเดิมที่ชาวบ้านจะทิ้งอย่างเดียว มองพลาสติกเป็นตัวร้าย วัดหาทางออกให้กับชาวบ้าน ตอนนี้ชาวบ้านก็ใช้หน้ากากจากทางวัด เสื้อผ้า กระเป๋ารองเท้า”

พระมหาประนอม  เจ้าอาวาสวัดจากแดง มองว่าตอนนี้วัดจากแดงทำได้แค่ก้าวแรก หวังว่าในอนาคตถ้าได้รับความร่วมมือกับทุกคนเดินหน้าไปด้วยกันลงมือทำอย่างสม่ำเสมอจะทำให้เราเห็นภาพการเปลี่ยนแปลงชัดขึ้นแน่นอน

ธุรกิจ Startups ก็สามารถเป็นส่วนหนึ่งของการสร้างความยั่งยืนผ่านแนวคิดที่ตอบโจทย์ความเป็นอยู่ของคนในอนาคต อย่าง คุณอิทธิกร เทพมณี ผู้ก่อตั้ง Laika ผลิตภัณฑ์อาหารสุนัขจากโปรตีนแมลง ปัจจุบันอาหาร 1/3 ของโลกกลายเป็นขยะ อาหารที่ผลิตมาเกินไม่ถูกนำไปใช้ให้เกิดประโยชน์ให้เต็มที่ไม่นับรวมทรัพยากรในการผลิตจากแนวคิดที่ว่า เราสามารถเป็นส่วนหนึ่งของการลดพื้นที่การเลี้ยงสัตว์เพราะแมลงสามารถอยู่ในพื้นที่ที่จำกัดได้เมื่อเทียบกับแหล่งโปรตีนดั้งเดิมจะดีกว่าไหมถ้าเราเปิดโอกาสให้น้องหมามาช่วยโลกของเรา

“ปัจจุบันเรื่องของอาหารส่วนเกินเยอะมาก เรากินไม่หมดแล้วก็ทิ้งเป็นทรัพยากรที่มีคุณค่ามาก กว่าเราจะเลี้ยงสัตว์ ปลูกพืชขึ้นมาได้ ท้ายที่สุดกลายเป็นของเหลือทิ้ง เราเลยมองว่าอาหารที่ยังไม่ผ่านการบริโภคเลย เรานำมาให้แมลงที่ฟาร์ม เอาแมลงมาอัพไซเคิลอาหารพวกนี้ ท้ายที่สุดก็เกิดเป็นวงจร Circular Economy สิ่งเดียวที่ออกจากแมลงอีกอย่างคือเรื่องของมูลแมลงที่สามารถส่งออกไปให้เกษตรกรนำมาปลูกพืชได้อีกทอดหนึ่ง”

เรื่องราวของ Circular Economy ที่เกิดขึ้นในงาน GC Circular Living Symposium 2020 สิ่งที่ทุกองค์กรได้ลงมือปฏิบัติจริง และทำให้เราเห็นภาพชัดขึ้นว่าสิ่งที่เราทำนี้ไม่ได้ทำได้แค่องค์กรใหญ่เท่านั้น คนธรรมดาทั่วไปอย่างเราก็สามารถลงมือทำได้จะช่วยพลิกโฉมอนาคต สร้างแรงผลักดันให้ทุกคนร่วมมือกันด้วยจิตสำนึกและความรับผิดชอบ   พร้อมนำแนวทาง GC Circular Living ไปปรับใช้กับการดำเนินชีวิตประจำวัน ในแบบ Circular in Action และสร้างสรรค์วัฒนธรรมหมุนเวียนให้เกิดประโยชน์ต่อประเทศชาติ เริ่มกันตั้งแต่วันนี้ เพื่อเราทุกคนจะได้สร้างวันพรุ่งนี้ที่ดีกว่า