Make Japan Great Again Nikkei Asia ชี้ 5 ปัจจัยเคลื่อนญี่ปุ่นคืนสู่ความยิ่งใหญ่

พ.ค. 20, 2569 M.Pussapol

ตลอด 2 ทศวรรษที่ผ่านมา ภาพลักษณ์ความยิ่งใหญ่และศักยภาพทางเศรษฐกิจของญี่ปุ่นถดถอยต่อเนื่อง จากที่เคยเป็นประเทศที่มีขนาดเศรษฐกิจใหญ่เป็นอันดับ 2 ของโลก เป็นรองเพียงสหรัฐกลับถูกจีนแซงหน้าขึ้นไปในปี 2010 จากนั้นช่วงปี 2023–2024 ก็ถูกเยอรมนีเบียดตกไปอยู่อันดับ 4 ทั้งยังมีแนวโน้มจะถูกอินเดียไล่กวดขึ้นมาในอนาคตอันใกล้สถานการณ์เช่นนี้กลายเป็นคำถามในใจคนญี่ปุ่น ผู้สืบทอดจิตวิญญาณแห่งนักสู้บูชิโดว่า เมื่อไหร่จะทวงคืนความยิ่งใหญ่กลับคืนมาได้อีกครั้ง?

ใครที่ได้สัมผัสหรือติดตามญี่ปุ่นช่วงหลายปีที่ผ่านมา คงติดภาพความซบเซา เงียบเหงา บริษัทมักถูกมองว่าโบราณ ชอบตุนเงินสดไว้เฉยๆ ไม่ยอมนำออกมาใช้ประโยชน์ เงินเดือนและค่าจ้างคนทำงานค่อนข้างนิ่ง โตไม่ทันเงินเฟ้อมานานหลายปี มีระบบการตัดสินใจชักช้า ต้องรออนุมัติหลายขั้นตอน นอกจากนั้น ยังต้องพึ่งพาเงินเยนอ่อนค่าเพื่อปั๊มยอดส่งออก แต่ปี 2026 ลืมภาพเดิมๆ ไปได้เลย

รายงานล่าสุดจาก Nikkei Asia ชี้ว่า แดนปลาดิบกำลังเกิดความเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่ที่สุดในรอบหลายสิบปี

ปัจจุบัน ญี่ปุ่นกำลังขับเคลื่อนเติบโตด้วยความแข็งแกร่งจากภายใน ทั้งโครงสร้างเงินเดือน ผู้นำรุ่นใหม่ เป็นจิ๊กซอว์ชิ้นสำคัญ

5 ปัจจัยสนับสนุน ประกอบด้วย

1. Sanaenomics ช่วยคนญี่ปุ่นกระเป๋าตุงขึ้น

ปัจจุบัน กลไกหลักเขย่าเศรษฐกิจ คือ นโยบาย Sanaenomics ของซานาเอะ ทาคาอิจิ นายกรัฐมนตรี

รูปธรรมชัดเจนที่สุด คือสหพันธ์แรงงาน (Rengo) สามารถเจรจาขอขึ้นเงินเดือนได้เกือบ 5% ติดกัน ส่งผลให้ค่าจ้างจริงชนะเงินเฟ้อได้เป็นครั้งแรกในรอบหลายปี

เมื่อกระเป๋าคนทำงานมีเงินเหลือ การจับจ่ายใช้สอยในประเทศก็กลับมาคึกคักยั่งยืน

2. ไม่ได้ผลิตชิปปลายน้ำ แต่กุมชะตาสมรภูมิ AI โลก

แม้ไม่ได้เป็นปลายน้ำของการผลิตชิปส่งออก แต่ญี่ปุ่นยืนหนึ่งในฐานะผู้คุมต้นน้ำ บริษัทญี่ปุ่นครองส่วนแบ่งการตลาดโลกกลุ่มเครื่องมือผลิตชิปและวัสดุขั้นสูงที่โลกขาดไม่ได้ เมื่อกระแส AI ทั่วโลกพุ่งทะยาน ยักษ์ใหญ่อย่าง Advantest, Disco หรือ Tokyo Electron โกยกำไรเน้นๆ ฉุดให้ดัชนีหุ้น Nikkei พุ่งทุบสถิติสูงสุดเป็นประวัติการณ์

Tokyo Electron Limited (TEL) พี่ใหญ่วงการเครื่องมือผลิตชิป เป็นผู้ผลิตเครื่องมือในกระบวนการเวเฟอร์ (Front-end Process) รายใหญ่ระดับโลก อัตรากำไรสูงถึงประมาณ 25% - 30% ลูกค้าหลัก คือผู้ผลิตชิปยักษ์ใหญ่ระดับโลก เช่น TSMC (ไต้หวัน), Samsung Electronics (เกาหลีใต้), Intel (สหรัฐ) และบริษัทผลิตชิปในจีน

Advantest Corporation เป็นผู้นำระดับโลกด้าน Semiconductor Test Systems โดยเฉพาะเครื่องทดสอบชิปความจำและชิปประมวลผล (SoC) มีอัตรากำไรแข็งแกร่งมาก เนื่องจากชิป AI ซับซ้อนสูง ลูกค้าหลักล้วนเป็นผู้เล่นสำคัญในห่วงโซ่อุปทาน AI เช่น NVIDIA (ผ่านผู้ทดสอบอิสระ), TSMC, Samsung, SK Hynix (ผู้ผลิตชิป HBM สำหรับ AI) รวมถึงบริษัทที่ออกแบบชิป (Fabless) รายใหญ่ของโลก

Disco Corporation ราชาแห่งกระบวนการหลังบ้าน (Back-end Process) ครองส่วนแบ่งการตลาดโลกมากกว่า 70 - 80% ในกลุ่มเครื่องเจียรและเครื่องตัดเวเฟอร์ (Dicing & Grinding Machines) รวมถึงใบมีดความแม่นยำสูง แม้ขนาดบริษัทจะเล็กกว่า TEL แต่มีอัตรากำไรสุทธิและกำไรจากการดำเนินงานสูงลิ่ว (บางไตรมาสสูงเกิน 35%) เนื่องจากเป็นสินค้าเฉพาะทางไร้คู่แข่ง

จะเห็นได้ว่าไม่มีบริษัทไหนผลิตชิปออกมาขายแข่งกับผู้อื่นโดยตรง แต่ถ้าโรงงานผลิตชิปอย่าง TSMC หรือผู้พัฒนาชิปอย่าง NVIDIA อยากทำชิป AI ให้สำเร็จ พวกเขาจำเป็นต้องซื้อเครื่องจักรและเทคโนโลยีจาก 3 ยักษ์ใหญ่ญี่ปุ่นนี้เท่านั้น

3. ล้างระบบเก่าเลิกกอดเงินสด พร้อมเปย์ผู้ถือหุ้น ดึงทุนนอก

ลืมภาพบริษัทญี่ปุ่นโบราณที่ชอบตุนเงินสดไว้เฉยๆ ไปได้เลย เพราะตอนนี้ตลาดหลักทรัพย์และรัฐบาลส่งแรงกดดันให้ปฏิรูปธรรมาภิบาลองค์กร เน้นสร้างมูลค่าและเพิ่มผลตอบแทนให้ผู้ถือหุ้น (ROE) บริษัทที่มีเงินเยนเต็มคลังเลยพากันอัดฉีดเงินปันผลสูงลิ่ว พร้อมกว้านซื้อหุ้นคืน ผลลัพธ์คือนักลงทุนต่างชาติเนื้อหอม พากันขนเงินมาลงทุนในตลาดหุ้นญี่ปุ่นถล่มทลาย

4. วิกฤตประชากรบีบให้เปลี่ยน สู่ยุคบอสรุ่นใหม่ "80s - 90s"

ปัญหาสังคมผู้สูงอายุและการขาดแคลนแรงงาน กลายเป็นตัวเร่งให้วัฒนธรรมองค์กรเดิมๆ ต้องยอมจำนน ตอนนี้ออฟฟิศญี่ปุ่นเปิดรับแรงงานต่างชาติและใช้ภาษาอังกฤษ ที่น่าตื่นเต้นคือ คนรุ่นใหม่ที่เกิดยุค 80s และ 90s ก้าวขึ้นมาเป็นผู้บริหารระดับสูง จากที่เคยตัดสินใจชักช้า ต้องรออนุมัติหลายขั้นตอน (Nemawashi) เปลี่ยนเป็นสั่งการแบบ Top-down ที่ฉับไว ใช้เครื่องมือดิจิทัลทำงานเต็มรูปแบบ

5. รุกฆาตสายเขียว บังคับเกณฑ์ความยั่งยืนระดับโลก

ญี่ปุ่นไม่ได้มองแค่กำไรระยะสั้น แต่หันมาจริงจังกับเรื่อง ESG และพลังงานสะอาดมาก บริษัทยักษ์ใหญ่ยานยนต์และอิเล็กทรอนิกส์ บังคับให้ซัพพลายเออร์รายย่อยรายงานข้อมูลการปล่อยก๊าซเรือนกระจกและมาตรฐานแรงงานเข้มงวด แถมยังจับมือกับภูมิภาคเอเชียลงทุนโครงข่ายไฟฟ้าอัจฉริยะ (Power Grid) รองรับโลกยุคดิจิทัลสีเขียวในอนาคต

ชั่วโมงนี้ เศรษฐกิจญี่ปุ่นไม่ได้พึ่งพาแค่เงินเยนอ่อนค่าเพื่อปั๊มยอดส่งออกเหมือนอดีต แต่พวกเขาพุ่งทะยานด้วยความแข็งแกร่งจากภายใน ทั้งการขึ้นเงินเดือนให้คนในประเทศ การเปลี่ยนผ่านผู้นำรุ่นใหม่ และเป็นกระดูกสันหลังในห่วงโซ่อุปทานเทคโนโลยีและ AI ของโลกอย่างแท้จริง

ที่มา https://www.youtube.com/watch?v=_lqklh_o3vg