ท่ามกลางแรงกดดันจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ กฎระเบียบด้านสิ่งแวดล้อมที่เข้มงวดขึ้น และผู้บริโภคที่หันมาให้ความสำคัญกับสุขภาพมากกว่าเดิม "ความยั่งยืน" ได้กลายเป็นปัจจัยสำคัญที่กำหนดความสามารถในการแข่งขันของธุรกิจในยุคใหม่

สำหรับ บริษัท โอสถสภา จำกัด (มหาชน) ความยั่งยืนไม่ใช่ภารกิจของฝ่าย ESG หรือเป็นเพียงแนวทางในการสร้างภาพลักษณ์องค์กร แต่เป็น "Growth Strategy" ที่เชื่อมโยงตั้งแต่การพัฒนาผลิตภัณฑ์ การบริหารห่วงโซ่อุปทาน การดูแลบุคลากร การสร้างธรรมาภิบาล ไปจนถึงการเติบโตของผลประกอบการ

แนวทางดังกล่าวถูกถ่ายทอดออกมาเป็น OSP Sustainability Purpose ภายใต้ 4 เสาหลัก ได้แก่ Environmental Sustainability, Human Sustainability, Corporate Sustainability และ Business Sustainability ซึ่งทั้งหมดถูกออกแบบให้ทำงานเชื่อมโยงกัน เพื่อสร้างทั้งคุณค่าทางธุรกิจและผลกระทบเชิงบวกต่อสังคมและสิ่งแวดล้อมควบคู่กัน

คุณมุกดา ไพรัชเวทย์ ประธานเจ้าหน้าที่บริหาร บริษัท โอสถสภา จำกัด (มหาชน) กล่าวว่า ตลอดระยะเวลา 135 ปี ความยั่งยืนไม่ใช่เรื่องที่เพิ่งเกิดขึ้น แต่เป็นดีเอ็นเอที่อยู่ในวิธีคิดขององค์กรมาโดยตลอด แม้ในอดีตจะยังไม่มีคำว่า Sustainability ก็ตาม

"เราไม่ได้วัดความสำเร็จจากยอดขาย กำไร หรือส่วนแบ่งตลาดเพียงอย่างเดียว แต่ดูว่าผู้บริโภค พนักงาน คู่ค้า ซัพพลายเออร์ และผู้ถือหุ้น เติบโตไปพร้อมกับเราได้หรือไม่ เพราะความยั่งยืนคือการทำให้ทุก Stakeholder แข็งแรงไปด้วยกัน"

สิ่งที่ทำให้แนวทางของโอสถสภาแตกต่าง คือการมอง Sustainability เป็นเครื่องมือสร้าง Business Resilience หรือความสามารถในการรับมือกับความเปลี่ยนแปลงของโลกธุรกิจ ไม่ว่าจะเป็น Climate Change ความขัดแย้งทางภูมิรัฐศาสตร์ กฎระเบียบใหม่ด้านสิ่งแวดล้อม หรือพฤติกรรมผู้บริโภคที่เปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว

บริษัทจึงไม่ได้กำหนดเป้าหมายเฉพาะตัวเลขทางการเงิน แต่ยังวัดผลผ่านตัวชี้วัดด้านคุณค่าที่ส่งมอบให้ผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย เช่น Employee Engagement ความปลอดภัยในการทำงาน สิทธิมนุษยชน และผลลัพธ์ด้านสิ่งแวดล้อม เพื่อให้การเติบโตเกิดขึ้นอย่างสมดุลทั้งในมิติ Financial และ Non-financial

เพื่อให้แนวทางดังกล่าวเกิดขึ้นจริง โอสถสภาได้จัดตั้ง Sustainability Working Group ซึ่งมี CEO เป็นประธาน ทำหน้าที่กำหนดทิศทาง ติดตามผล และสนับสนุนการดำเนินงานของทุกหน่วยงาน ทำให้การขับเคลื่อนความยั่งยืนไม่ใช่หน้าที่ของฝ่ายใดฝ่ายหนึ่ง แต่กลายเป็นส่วนหนึ่งของทุกการตัดสินใจทางธุรกิจ

ภายใต้เสาหลัก Environmental Sustainability บริษัทตั้งเป้าหมาย Net Zero ภายในปี 2050 พร้อมกำหนดเป้าหมายปี 2030 ที่ครอบคลุมทั้งการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก Scope 1 และ 2 ลง 50% เพิ่มสัดส่วนการใช้พลังงานหมุนเวียนเป็น 17% ลดการใช้น้ำในการผลิตเครื่องดื่มหรือ Water Use Ratio เหลือ 3.98 พัฒนาบรรจุภัณฑ์ให้สามารถรีไซเคิลหรือย่อยสลายได้ตามธรรมชาติ เมื่อมีเทคโนโลยีที่เหมาะสมรองรับ เก็บรวบรวมเศษแก้ว 625,000 ตัน และนำของเสียกลับมาใช้ประโยชน์ให้ได้ทั้งหมด

เบื้องหลังตัวเลขเหล่านี้คือการปรับกระบวนการผลิตอย่างต่อเนื่อง ตั้งแต่การเปลี่ยนเชื้อเพลิงจากน้ำมันเตาเป็นก๊าซธรรมชาติ การติดตั้งระบบพลังงานแสงอาทิตย์ในโรงงาน การออกแบบขวดแก้วให้มีน้ำหนักเบาลงเพื่อลดการใช้ทรัพยากร รวมถึงการใช้ขวดแก้วที่สามารถนำกลับมารีไซเคิลเป็นวัตถุดิบใหม่ได้ 100%

คุณมุกดาระบุว่า แม้บางมาตรการทำให้ต้นทุนสูงขึ้นในระยะสั้น แต่บริษัทมองว่าเป็นการลงทุนที่ช่วยลดความเสี่ยง เพิ่มประสิทธิภาพการดำเนินงาน และสร้างความสามารถในการแข่งขันในระยะยาวมากกว่าจะมองเป็นค่าใช้จ่ายที่ต้องหลีกเลี่ยง

อีกหนึ่งเสาหลักสำคัญคือ Human Sustainability ซึ่งไม่ได้จำกัดอยู่เพียงการดูแลพนักงาน แต่ครอบคลุมถึงการพัฒนาผลิตภัณฑ์ที่ตอบโจทย์ผู้บริโภคยุคใหม่ โอสถสภาตั้งเป้าว่าภายในปี 2030 เครื่องดื่มในพอร์ต 95% จะมีปริมาณน้ำตาลไม่เกิน 5 กรัมต่อ 100 มิลลิลิตร พร้อมรักษาอัตราการคงอยู่ของพนักงานในกลุ่ม Talent ที่ 85% และคะแนน Employee Engagement ที่ 79%

การดำเนินงานด้านความยั่งยืนจึงกลายเป็นแรงผลักดันให้เกิดนวัตกรรมสินค้า ตั้งแต่การลดน้ำตาล การใช้กาเฟอีนจากธรรมชาติ การเพิ่มคุณค่าทางโภชนาการ ไปจนถึงการยกระดับมาตรฐานความปลอดภัยของผลิตภัณฑ์ ซึ่งช่วยให้บริษัทเข้าถึงผู้บริโภคกลุ่มรักสุขภาพได้มากขึ้น
 
"สินค้ากลุ่มสุขภาพของเรามีอัตราการเติบโตระดับ Double-digit เกือบทุกตัว นั่นแสดงให้เห็นว่าผู้บริโภคกำลังมองหาสินค้าที่ดีต่อสุขภาพ และเมื่อเราพัฒนาสินค้าให้ตอบโจทย์นั้น ผลลัพธ์ก็สะท้อนกลับมาในรูปของยอดขายและส่วนแบ่งตลาด"

ทั้งนี้ โอสถสภายังขยายแนวทางความยั่งยืนไปยังคู่ค้าและซัพพลายเชน โดยกำหนดให้คู่ค้ารับรู้เป้าหมายด้าน Sustainability และร่วมพัฒนาไปในทิศทางเดียวกัน บริษัททำงานร่วมกับผู้ให้บริการด้านโลจิสติกส์เพื่อลดการใช้พลังงานและสนับสนุนการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานสำหรับรถ EV รวมถึงส่งเสริมให้เกิดนวัตกรรมร่วมกับ Supplier และยกระดับศักยภาพของผู้ประกอบการ SME เพื่อให้ทั้งห่วงโซ่อุปทานเติบโตไปด้วยกัน
 
ในด้าน Corporate Sustainability บริษัทตั้งเป้าสนับสนุนผู้ประกอบการรายย่อยในห่วงโซ่อุปทาน 500 ราย ผ่านการสร้างโอกาสทางเศรษฐกิจและการพัฒนาศักยภาพ พร้อมยึดหลักธรรมาภิบาล ความโปร่งใส และการดำเนินธุรกิจอย่างเป็นธรรม เพื่อสร้างความเชื่อมั่นแก่ผู้บริโภค คู่ค้า และนักลงทุน

ผลลัพธ์ของการดำเนินงานด้านความยั่งยืนไม่ได้จำกัดอยู่เพียงการลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม แต่ยังกลายเป็นปัจจัยสำคัญที่ช่วยเพิ่มโอกาสทางธุรกิจ

คุณมุกดาอธิบายว่า การดำเนินงานตามมาตรฐานด้านความยั่งยืนระดับสากล ทำให้บริษัทสามารถเข้าถึงตลาดต่างประเทศได้ง่ายขึ้น โดยเฉพาะประเทศในยุโรปที่มีกฎระเบียบด้านสิ่งแวดล้อมเข้มงวด เช่น CBAM ซึ่งกำลังกลายเป็นเงื่อนไขสำคัญของการค้าระหว่างประเทศ

ขณะเดียวกัน บริษัทได้บรรลุเป้าหมายด้านความยั่งยืนระยะที่ 1 (ปี 2019-2025) ครบทั้ง 5 ด้าน ได้แก่ การจัดการพลังงานและก๊าซเรือนกระจก การบริหารจัดการน้ำ บรรจุภัณฑ์ยั่งยืน การส่งเสริมสุขภาพและสุขภาวะของผู้บริโภค และห่วงโซ่อุปทานยั่งยืน ก่อนเดินหน้าสู่แผนระยะที่ 2 (ปี 2026-2030) ซึ่งเพิ่มอีก 2 ประเด็นสำคัญ คือการพัฒนาศักยภาพของบุคลากร โดยเฉพาะทักษะการทำงานร่วมกับ AI และการจัดการของเสีย มุ่งสู่เศรษฐกิจหมุนเวียน เพื่อรองรับกฎหมายด้านบรรจุภัณฑ์และเศรษฐกิจหมุนเวียนในอนาคต

เป้าหมายของโอสถสภาไม่ได้หยุดอยู่ที่การเติบโตของธุรกิจ แต่ยังมุ่งสร้างความก้าวหน้าในด้านสิ่งแวดล้อม การพัฒนาคน ธรรมาภิบาล และการเติบโตทางธุรกิจไปพร้อมกัน เพราะบริษัทเชื่อว่าทั้ง 4 มิตินี้คือรากฐานของการเติบโตอย่างยั่งยืน

ความพยายามดังกล่าวได้รับการยอมรับจากการประเมินขององค์กรอิสระด้าน ESG ทั้ง S&P Global, SET ESG Ratings และ FTSE4Good รวมถึงได้รับรางวัล Asia Responsible Enterprise Awards 2026 จากโครงการด้านเศรษฐกิจหมุนเวียน การลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกในระบบขนส่ง และการลดน้ำตาลในผลิตภัณฑ์ ตลอดจนได้รับการจัดอันดับ Industry Mover จาก S&P Global ต่อเนื่องในปี 2023 และ 2024

"ความยั่งยืนไม่ใช่ข้ออ้างที่จะทำให้องค์กรดูดี แต่เป็นสิ่งที่เราปฏิบัติจริง และพิสูจน์มาแล้วตลอด 135 ปีว่า การสร้างคุณค่าให้ผู้คน สังคม และสิ่งแวดล้อม สามารถเดินไปพร้อมกับการสร้างผลตอบแทนที่มั่นคงให้ธุรกิจได้ เราจะเดินหน้าต่อไปบนเส้นทางนี้"