ในโลกธุรกิจปัจจุบันที่กระแสการเปลี่ยนแปลงเชี่ยวกรากในแทบทุกมิติ ไม่ว่าจะเป็นในแง่วิถีชีวิตผู้บริโภค, เทคโนโลยีและการสื่อสาร, สิ่งแวดล้อม-สังคม ฯลฯ

เผลอพริบตาเดียว แบรนด์เบอร์ 1 ในตลาดที่ปรับตัวไม่ทัน ก็มีสิทธิ์ร่วงหล่นจากบัลลังก์ได้ง่ายๆ  

องค์กรที่จะก้าวนำความเปลี่ยนแปลง จำเป็นต้องมีนวัตกรรม หรือ Innovation เพราะนวัตกรรมทำให้องค์กรธุรกิจก้าวล้ำคู่แข่งไปหนึ่งก้าว และเปลี่ยนคู่แข่งให้กลายเป็นผู้ตาม  

Innovation มีรากศัพท์มาจาก innovare ในภาษาละติน แปลว่า ทำสิ่งใหม่ขึ้นมา

ความหมายของนวัตกรรม จึงเท่ากับการสร้างสรรค์สิ่งใหม่ ไม่ว่าจะเป็นผลิตภัณฑ์, กระบวนการทำงาน และรูปแบบธุรกิจ ซึ่งสิ่งใหม่เหล่านี้อาจจะยังไม่เคยมีใครทำมาก่อน (Breakthrough Innovation) หรือเป็นการพัฒนาเพิ่มขึ้นมา (Incremental Innovation)

นวัตกรรมจึงมีหลากมิติ หลายนิยาม และไม่ได้หมายถึงการพัฒนาสินค้า หรือบริการที่เรียกว่า Product Innovation เพียงอย่างเดียว แต่ประเภทของ Innovation ยังมีอีกมากมาย ไม่ว่าจะเป็น

• Disruptive Innovation คือนวัตกรรมที่มีผลกระทบรุนแรงต่อสภาวะการแข่งขันในอุตสาหกรรม หรือมีผลทำให้เกิดความเปลี่ยนแปลงอย่างมีนัยสำคัญต่อความต้องการของลูกค้า ทำให้สินค้าเดิมในตลาดเกิดการล้าสมัยและถูกทดแทนด้วยสินค้าใหม่ที่เหนือกว่าในด้านคุณภาพและคุณลักษณะ อาจทำให้เกิดอุตสาหกรรมใหม่ที่ไม่เคยมีมาก่อนได้
• Application Innovation เป็นนวัตกรรมที่เกิดขึ้นจากการนำเทคโนโลยี หรือสินค้าที่มีอยู่ในตลาดมาใช้งานได้อย่างมีประสิทธิภาพและก่อให้เกิดคุณประโยชน์อย่างมีนัยสำคัญต่อลูกค้า สามารถทำให้สินค้าที่ดูเหมือนจะมีประโยชน์จำกัดมีคุณประโยชน์ที่แท้จริงสำหรับลูกค้าในวงแคบ เปลี่ยนแปลงไปเป็นสินค้าที่ได้รับความนิยมในคนหมู่มากได้

• Product Innovation เป็นประเภทของนวัตกรรมที่รู้จักกันมากที่สุด คือการพัฒนาสินค้าหรือบริการให้ดีขึ้น ใช้งานง่ายขึ้น และมีประสิทธิภาพสูงขึ้น

• Process Innovation นวัตกรรมอีกประเภทหนึ่งที่สามารถสร้างความได้เปรียบด้านการแข่งขันรวมทั้งความแตกต่างที่ชัดเจนได้ โดยการปรับรูปแบบและกรรมวิธีการดำเนินงานขององค์กร

• Marketing Innovation นวัตกรรมประเภทนี้มักเกิดขึ้นและถูกนำมาใช้ในช่วงที่ตลาดเริ่มเข้าสู่สภาวะ Maturity เป็นการหาวิธีการที่แตกต่างในการเข้าถึงหรือให้บริการลูกค้าที่ทำให้เกิดความสะดวกมากขึ้นและในขณะเดียวกัน ก็อาจมีผลในการลดต้นทุนการดำเนินการขององค์กรลงได้พร้อมๆ กัน

• Experiential Innovation คือนวัตกรรมทางการตลาดอีกประเภทหนึ่ง โดยการปรับเปลี่ยนคุณสมบัติบางประการของสินค้า หรือบริการ ทำให้สินค้าของเราน่าใช้และสร้างความพึงพอใจให้ลูกค้าได้มากกว่าคู่แข่งอย่างชัดเจน 

• Business Model Innovation คือนวัตกรรมที่เกิดจากการเปลี่ยนรูปแบบการทำธุรกิจ เพื่อให้เกิดความแตกต่าง
• Structural Innovation การสร้างนวัตกรรมเพื่อเพิ่มความได้เปรียบในเชิงการแข่งขันโดยใช้การเปลี่ยนโครงสร้างองค์กรให้เหมาะสมกับสภาวะที่เปลี่ยนแปลงไปของอุตสาหกรรม

แน่นอนว่า คัมภีร์เล่มอื่นก็ย่อมมีความหมายของ Innovation แตกต่างกันออกไป

แต่ไม่ว่าจะเป็น Innovation ในระดับไหนก็ล้วนสำคัญ องค์กรธุรกิจจำต้องคิดค้นพัฒนา Innovation เพื่อสร้างความแตกต่าง และก้าวนำการแข่งขันในทางใดทางหนึ่ง

ภายใต้การเปลี่ยนแปลงและการคิดค้นนวัตกรรม บางองค์กรเลือกที่จะใช้ Gut Feeling หรือสัญชาตญาณการทำธุรกิจ เชื่อประสบการณ์และกึ๋นในการคิดวิเคราะห์ของผู้บริหาร แต่หลายองค์กรก็เลือกที่จะนำหลักการทางวิทยาศาสตร์เป็นไฟส่องทาง อาทิ ต้องทำวิจัยพฤติกรรมผู้บริโภค หรือต้องทำ Focus Group เสียก่อนจึงจะออกโปรดักต์ใหม่ได้

คงไม่มีแบบไหนดีกว่ากัน ขึ้นอยู่กับจังหวะและโอกาสในแต่ละช่วงเวลา

สตีฟ จ๊อบส์ ผู้ล่วงลับไปแล้วที่เป็นบุคคลผู้ทรงอิทธิพลตัวจริงในโลกไอที ก็อยู่ในข่ายผู้บริหารที่ใช้ Gut Feeling ในการสร้างนวัตกรรม ถึงวันนี้คงไม่มีใครกังขาแล้วว่า Macbook, iPod, iPhone, iPad, iTunes, App Store เปลี่ยนโฉมหน้าธุรกิจเทคโนโลยีสื่อสาร, Music, e-Commerce และ Mobile Computing ไปไกลแค่ไหน

สมัยที่ยังมีชีวิตอยู่ สตีฟ จ๊อบส์ เคยให้สัมภาษณ์นิตยสาร Fortune ว่า “เราไม่ทำ Market Research ไม่จ้างบริษัทที่ปรึกษา ในรอบ 10 ปีที่ผ่านมา ผมเคยจ้างบริษัทที่ปรึกษาครั้งเดียวเพื่อวิเคราะห์ Retail Strategy ของ Gateway เราจะได้ไม่ทำผิดซ้ำเมื่อเปิดตัว Apple’s Retail Stores แต่โดยทั่วไปเราไม่จ้างบริษัทที่ปรึกษา เราแค่ต้องการสร้าง Great Products”

ในกรณีของริชาร์ด แบรนสัน ที่มีบุคลิกบ้าบิ่น และกล้าเปลี่ยนแปลง จนทำให้อาณาจักร Virgin กลายเป็นแบรนด์ที่ประสบความสำเร็จในหลายธุรกิจ ไม่ว่าจะเป็น Travel, Entertainment, Mobile, Lifestyle, Motoring และ Finance จนนับได้ว่า Thinking ของริชาร์ด แบรนด์สัน ที่แหกคอกและไม่เหมือนใคร เป็นหนึ่งในนวัตกรรมทางธุรกิจที่ทรงพลัง

นวัตกรรมที่ Change Behavior สามารถเปลี่ยนวิถีชีวิตและพฤติกรรมของผู้บริโภค ไม่ว่าจะเป็น Social Network ที่นำโดย Facebook และ Twitter ที่เปลี่ยนพฤติกรรมการออนไลน์โดยสิ้นเชิง, SmartPhone ที่ตอบโจทย์ยุค Mobile Internet

ขณะที่นวัตกรรมที่จัดเป็น Trendsetter นั้น ต้องสามารถก้าวนำความเปลี่ยนแปลง อาทิ สตาร์บัคส์ ที่เซตเทรนด์ Coffee Shop และเปลี่ยนพฤติกรรมการดื่มกาแฟ, หรืออย่างนวัตกรรมที่ Shape ธุรกิจ สามารถเปลี่ยนโครงสร้างของอุตสาหกรรมและธุรกิจที่เกี่ยวข้อง ประกอบด้วย Apple-Google ที่เข้ามาเปลี่ยนตลาด Mobile Computing เป็นต้น ซึ่งนวัตกรรมส่งผลกระทบต่อวิถีชีวิตผู้บริโภค และธุรกิจที่เกี่ยวเนื่องในระดับหลายริคเตอร์

องค์กรธุรกิจต้องสร้างสรรค์นวัตกรรม เพื่อสร้างความแตกต่าง และก้าวนำการแข่งขันไปหนึ่งก้าวเสมอ......