รัชดา ธนาดิเรก รองโฆษกประจำสำนักนายกรัฐมนตรี รายงานว่าที่ประชุมคณะรัฐมนตรีมีมติเห็นชอบร่างพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลรัษฎากรเรื่องการจัดเก็บภาษีมูลค่าเพิ่ม กรณีการให้บริการทางอิเล็ก ทรอนิกส์จากต่างประเทศ (e-Service) ตามที่กระทรวงการคลังเสนอมา ขั้นตอนต่อไปก็คือ นำเสนอเรื่องเข้ารัฐสภาเพื่อพิจารณาต่อไป

ใจความสำคัญของภาษี e-Service ฉบับใหม่นี้ คือ จะเริ่มการจัดเก็บภาษีกับผู้ประกอบการต่างชาติที่เข้ามาให้บริการอิเล็กทรอนิกส์ในประเทศไทยให้กับผู้ใช้บริการในประเทศไทยทุกบริษัททันทีที่กฎหมายบังคับใช้ โดยมีเงื่อนไขภาษี  VAT คือ ถ้ามีรายได้ต่อปีเกิน 1.8 ล้านบาท จะต้องจดทะเบียนเข้าระบบภาษี VAT ซึ่งจะทำให้ทุกบริการต้องเสียภาษีมูลค่าเพิ่มโดยคำนวณจากภาษีขายโดยไม่ให้หักภาษีซื้อทุกบริษัท โดยไม่มีข้อยกเว้น เช่นเดียวกับผู้ประกอบการที่ให้บริการในประเทศไทย เพื่อให้เกิดความเป็นธรรมกับผู้ประกอบการในประเทศไทย

การผลักดันภฎหมายใหม่นี้ มีสาเหตุมาจากในปัจจุบันมีบริการผ่าน Digital Platform เป็นจำนวนมากที่เข้ามาเปิดให้บริการในประเทศไทย อาทิ เว็บไซต์ แอพพลิเคชั่น ให้บริการรูปแบบต่าง ๆ เช่น ดาวน์โหลดหนัง เพลง เกม การจองโรงแรม บริการขนส่ง บริการข้อมูล ฯลฯ ซึ่งรูปแบบการให้บริการดังกล่าวได้รับความนิยมเพื่อขึ้นอย่างมาก แต่ติดปัญหาที่ว่า Platform ส่วนใหญ่มีสำนักงานอยู่ในต่างประเทศจึงไม่เข้าข่ายเสียภาษีเงินได้ของไทย แม้ว่าลูกค้าที่ใช้บริการเป็นคนไทย และมีรายได้ที่เกิดจากประเทศไทยก็ตาม

ที่ผ่านมามีเสียงเรียกร้องจากผู้ประกอบการไทยหลายรายให้ทางภาครัฐเปลี่ยนกฎกติกาการแข่งขันเพื่อสร้างความเท่าเทียมกัน แม้ว่าปัจจุบันนี้จะมีบางบริษัทที่เข้ามาจดทะเบียนในประเทศไทย และเสียภาษีตามกฎหมายแล้ว แต่ก็ถือเป็นส่วนน้อยเท่านั้น

เพื่อให้เกิดความเป็นธรรมระหว่างผู้ประกอบการในประเทศ และเพิ่มประสิทธิภาพในการจัดเก็บภาษี มูลค่าเพิ่มให้เหมาะสมกับรูปแบบการประกอบธุรกิจในปัจจุบัน ครม.จึงเห็นชอบร่าง พ.ร.บ. ฉบับดังกล่าวนี้

โดยประเภทของธุรกิจที่จะเข้าข่ายการจัดเก็บภาษี e-Service แบ่งเป็น 5 กลุ่มหลัก คือ

1. ธุรกิจ Media Platform ต่างๆ ที่มีรายได้จากโฆษณา อาทิ Facebook, Instagram, Google, YouTube, Twitter, Tiktok

2. รูปแบบธุรกิจตัวกลางประเภท Online Agency ที่มีรายได้จากการเป็นนายหน้า ไม่ว่าจะเป็นธุรกิจรับจองโรงแรม สายการบิน อาทิ Agoda, Hotel, Booking, Expedia

3. ธุรกิจตัวกลางการให้บริการ อาทิ Uber, Grab, Foodpanda, Get

4. ธุรกิจ E-Commerce ที่เป็นร้านค้าออนไลน์ อาทิ Amazon, Ebay

5. ธุรกิจ Content Streaming อาทิ Netflix, Spotifly

ดร.เอกนิติ นิติทัณฑ์ประภาศ อธิบดีกรมสรรพากร อธิบายว่า ในส่วนของภาษี VAT นั้น ทางภาครัฐสามารถจัดเก็บได้ทันทีที่กฎหมายฉบับนี้ผ่าน แม้ว่าบริษัทเหล่านี้จะไม่ได้มาตั้งบริษัทในประเทศไทย หรือตั้งบริษัทในประเทศไทยแต่ใช้วิธีการชำระเงินไปยังปลายทางที่ไม่ได้อยู่ในประเทศไทยก็ตาม

ทั้งนี้ในทางปฏิบัติ ทันทีที่กฎหมายบังคับใช้ ทุกบริการจะต้องเข้าภาษี VAT โดยไม่ต้องมีสำนักงานหรือบริษัทลูกในประเทศไทย

ในกรณีที่เกิดเหตุการณ์บางบริษัทไม่ยอมทำตาม ตรงจุดนี้ในแต่ละประเทศก็มีวิธีการจัดการที่แตกต่างกันไป ตั้งแต่ใช้กฎหมายภาษีบังคับ ไปจนถึงใช้อำนาจนอกเหนือจากกฎหมายภาษี เช่น ใช้อำนาจบล็อกสัญญาณ, หรือบล็อกการทำธุรกรรมทางการเงิน

สำหรับประเทศไทย จะเริ่มใช้จากบังคับด้วยระบบภาษีก่อน เพราะยังใช้อำนาจอื่นไม่ได้ เนื่องจากกฎหมายไม่มีการเขียนระบุไว้ ซึ่งทางภาครัฐเองก็วางแผนที่จะปรับปรุงกฎหมายให้ทันกับการเปลี่ยนแปลงของเทคโนโลยี

“จากการเก็บข้อมูล พบว่า บริษัทใหญ่ๆ ดังกล่าวนี้ จะมีฝ่ายตรวจสอบ หากประเทศไหนมีกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการจัดเก็บภาษีดังกล่าว ส่วนใหญ่จะยอมเข้าระบบภาษีแบบถูกต้อง และพร้อมที่จะปฏิบัติตาม ล่าสุดประเทศอินโดนีเซียก็เพิ่งจะประกาศเป็นกฎหมายอย่างเป็นทางการไปเมื่อไม่นานมานี้

ตอนนี้มีกลไกระหว่างประเทศที่ประเทศไทยเป็นผู้ร่วมเจรจา และเป็นสมาชิกของการให้ความช่วยเหลือและจัดเก็บภาษีระหว่างประเทศของสมาชิกระหว่างกัน ซึ่งเป็นสัญญาที่หลายประเทศมาร่วม มือกันรวมถึงประเทศไทยด้วย”

คาดว่าจะเก็บ VAT ในปีแรกได้อย่างต่ำ 3,000 ล้านบาท แต่จะมีอัตราการเติบโตเพิ่มขึ้นอย่างก้าวกระโดด

แต่ในส่วนของการจัดเก็บภาษีรายได้ประจำปี หรือภาษีเงินได้กับกลุ่มธุรกิจนี้ อธิบดีกรมสรรพากรยอมรับว่ายังมีปัญหาในเรื่องของการจัดเก็บภาษีประเภทนี้อยู่ เพราะบริษัทเหล่านี้ส่วนใหญ่ไม่มีถิ่นฐานหรือสถานประกอบการถาวรในประเทศ จึงยังไม่เข้าเงื่อนไขการเสียภาษี ซึ่งต้องมีการปรับแก้กฎหมายให้ทันกับการเปลี่ยนแปลงของเทคโนโลยีต่อไป