ในช่วงหลายปีที่ผ่านมา มีพฤติกรรมหนึ่งที่ก่อร่างสร้างเป็นเทรนด์ขึ้นมาอย่างเงียบๆ แต่มีพลังที่ยิ่งใหญ่ นั่นก็คือ ปรากฏการณ์ที่เรียกว่า Pet Humanization กระแสนี้มองเห็นได้อย่างชัดเจนมากขึ้นเมื่อมีการแพร่ระบาดของไวรัสโควิด-19 เกิดขึ้น เพราะการได้ใช้ชีวิตอยู่กับบ้านนานขึ้นก็ยิ่งก่อให้เกิดความผูกพันกับสัตว์เลี้ยงมากขึ้น

ก่อนหน้านี้ Pet Humanization เกิดขึ้นจากเทรนด์ที่คนยุคใหม่อยู่เป็นโสดไม่นิยมแต่งงานมีมากขึ้น หรือคู่ แต่งงานที่ไม่มีบุตรจึงเลี้ยงสัตว์ทดแทนการมีบุตร พร้อมๆ กับการก้าวเข้าสู่ยุคสมัยของ Aging Society ที่ผู้สูงวัยจะเลี้ยง สัตว์เป็นเพื่อนแก้เหงา เพราะการได้มองเห็นสัตว์เลี้ยงตัวโปรดช่วยให้เกิดความรู้สึกผ่อนคลาย และลดอาการเหนื่อยล้า ส่งผลให้เจ้าของสัตว์เลี้ยงมีความสุขมากขึ้น

ขณะเดียวกันการเอาใจใส่ดูแลสัตว์เลี้ยงของตนเป็นอย่างดีก็ยิ่งสร้างความผูกพันมากขึ้น และมองสัตว์เลี้ยง เสมือนเป็นลูกหลานหรือเป็นเหมือนสมาชิกคนหนึ่งของครอบครัว

ไม่ใช่สัตว์เลี้ยง ไม่ได้เป็นแค่เพื่อน

จากผลวิจัยของ Krungthai COMPASS ให้นิยามคำว่า Pet Humanization หมายถึงพฤติกรรมการเลี้ยงสัตว์ที่เปรียบเสมือนเป็น “สมาชิก” คนหนึ่งของครอบครัว แตกต่างจากคนเลี้ยงที่มีทัศนคติต่อสัตว์เลี้ยงว่าเป็นเพียง “สัตว์เลี้ยง” ที่อาจเลี้ยงไว้เพื่อประโยชน์หรือใช้งาน ซึ่ง Pet Humanization ไม่ได้มองสัตว์เลี้ยงเป็นแค่ “เพื่อน” แต่บางคนยังยกสถานภาพเทียบเท่ากับ “ลูก” โดยผู้เลี้ยงมีบทบาทเป็นผู้ปกครองที่คอยดูแลสารทุกข์สุขดิบของสมาชิกในปกครองของตน

โดยพฤติกรรมของกลุ่ม Pet Humanization จะให้ความสำคัญต่อสัตว์เลี้ยงค่อนข้างสูง และยอมที่จะควักกระเป๋า จ่ายเงินเพื่อซื้อของใช้สำหรับสัตว์เลี้ยงไปจนถึงการทุ่มเทกับการรักษาพยาบาลเมื่อเกิดอาการเจ็บป่วย จึงสอดคล้องกับผล การสำรวจของ Morgan Stanley Research ที่ระบุว่า เกือบ 70% ของผู้เลี้ยงสัตว์ในปัจจุบันให้ความสำคัญกับสัตว์เลี้ยง ของตัวเองเสมือนสมาชิกในครอบครัว และอีก 66% ของผู้เลี้ยงมีความรักความผูกพันกับสัตว์เลี้ยงของตนมาก ซึ่ง 47% ของผู้เลี้ยงยังมองสัตว์เลี้ยงของตนเป็นเสมือนลูกอีกด้วย

นอกจากนี้ 37% ของผู้เลี้ยงยอมที่จะจ่ายเงินสำหรับสิ่งของที่ต้องการนำมาให้กับน้องหมาน้องแมวของตน โดย Morgan Stanley ได้นิยามพฤติกรรมการเลี้ยงดังกล่าวว่าคือ “Petriarchy” หรือที่เรียกกันว่า “ทาสหมา ทาสแมว” โดย Pet Humanization มากกว่า 75% จะอยู่ในช่วงอายุ 18–34 ปี ซึ่งปัจจุบันเป็นกลุ่มมิลเลนเนียลที่มีสัตว์เลี้ยงเป็นของตัวเอง และ 65% มีแนวโน้มว่า จะเลี้ยงสัตว์เพิ่มขึ้นภายใน 5 ปีข้างหน้า

สิ่งที่จะเกิดตามมา คือมูลค่าการใช้จ่ายเพื่อสัตว์เลี้ยงเพิ่มขึ้น จากความรักความผูกพันของผู้เลี้ยงที่มีต่อสัตว์เลี้ยง ทำให้ผู้เลี้ยงมีความเต็มใจที่จะจ่ายสำหรับสินค้าและบริการต่างๆ เพื่อให้สัตว์เลี้ยงของตนมีความสุข การเกิด บริการใหม่ๆ ด้วยรูปแบบบริการที่คล้ายคลึงกับบริการของมนุษย์มากขึ้นและเฉพาะกลุ่มมากขึ้น เช่น บริการด้านศูนย์ กายภาพบำบัดสำหรับสัตว์ บริการฌาปนกิจสัตว์เลี้ยง หรือบริการนักสืบสัตว์เลี้ยงที่กำลังได้รับความนิยมในประเทศจีน เพื่อตามหาสัตว์เลี้ยงที่สูญหายหรือพลัดหลงกับผู้เลี้ยง รวมถึง การทำแคมเปญเพื่อโฆษณาด้วยสัตว์เลี้ยง เช่น การนำ สัตว์เลี้ยงมาเป็นจุดขายหรือ Tie-in ร่วมกับสินค้า ซึ่งวิธีนี้จะทำให้แบรนด์เชื่อมต่อกับคนได้ง่ายขึ้นและน่าจดจำมากขึ้น

สำหรับประเทศไทย มีการจัดงาน Pet Expo มาอย่างต่อเนื่องกว่า 20 ปี มีกองทัพสินค้าและบริการที่มาร่วม จำหน่ายอย่างมากมาย อาทิ อาหาร ขนม อุปกรณ์ อาหารเสริม แชมพู เสื้อผ้า เครื่องประดับ โรงแรม โรงพยาบาล เป็นต้น ซึ่งการจัดงานแต่ละครั้งจะมีผู้เข้าชมงานไม่ต่ำกว่า 1 – 2 แสนคน สะท้อนภาพของตลาดสัตว์เลี้ยงมีการเติบโตสวนกระแส เศรษฐกิจอยู่ราวๆ 5-10% ต่อปี เป็นผลมาจากการเพิ่มขึ้นของจำนวนคนโสด คู่รักที่ไม่มีบุตร คู่รักกลุ่ม LGBTQ ที่เป็นกลุ่ม มิลเลนเนียล รวมถึงจำนวนผู้สูงอายุที่เพิ่มมากขึ้นด้วย

พลังเงียบที่ส่งเสียงดัง

ปัจจุบันมูลค่าตลาดของธุรกิจเกี่ยวกับสัตว์เลี้ยงมีอยู่ประมาณ 35,000 – 40,000 ล้านบาท และยังคงขยายตัว ต่อเนื่องโดยเฉพาะในช่วง 2-3 ปีที่ผ่านมา ส่งผลให้มีธุรกิจที่เกี่ยวกับสัตว์เลี้ยงรายใหม่ๆ ที่เกิดขึ้นจากการมองเห็นเทรนด์ และโอกาสทางการตลาด หลายๆ ธุรกิจน่าจับตามองเป็นอย่างมาก อาทิ

MQDC หรือบริษัท แมกโนเลีย ควอลิตี้ ดีเวล็อปเม้นต์ คอร์ปอเรชั่น จำกัด เปิดตัวโครงการ Whizdom The Forestias – Petopia คอนโดมิเนียมแห่งแรกในไทยที่สร้างมาตรฐานใหม่ด้านที่อยู่อาศัยสำหรับคนรักสัตว์เลี้ยง มีการ ออกแบบทุกรายละเอียดทั้งโครงการให้ตอบโจทย์การอยู่ร่วมกันของคนและสัตว์เลี้ยงอย่างมีความสุขและปลอดภัย โดย การจัดสรรพื้นที่ที่แบ่งสัดส่วนตามการอยู่อาศัยอย่างแท้จริงของคนและสัตว์เลี้ยง มีการเลือกใช้วัสดุตกแต่งทั้งภายใน และภายนอกที่สะดวกต่อการบำรุงรักษาและมีความปลอดภัย มีพื้นที่สนามหญ้าอเนกประสงค์ที่มีทางเดินยาวกว่า 150 เมตร มีการติดตั้งประตู 2 ชั้นเพื่อความปลอดภัย และยังมีบริการรับฝากสัตว์เลี้ยงบริเวณล็อบบี้ของโครงการ เป็นต้น

ทางด้าน เมเจอร์ ดีเวลลอปเม้นท์ เป็นอีกหนึ่งผู้พัฒนาธุรกิจอสังหาริมทรัพย์ระดับลักชัวรี่รายแรกๆ ที่สร้างแนวคิดคอนโดมิเนียมเลี้ยงสัตว์ได้ (Pet-Friendly Residences) กับแนวคิด Major Petscape เพื่อตอบโจทย์ ความต้องการในทุกมิติของการใช้ชีวิตร่วมกันของคนและสัตว์เลี้ยง เช่น การจัดพื้นที่ Pet Zone สำหรับสัตว์เลี้ยงได้วิ่งเล่น ช่วยลดความเครียดจากการอยู่ในพื้นที่จำกัด การออกแบบห้องพักที่คำนึงถึงพฤติกรรมสัตว์เลี้ยงโดยออกแบบราวกันตก บริเวณระเบียงที่ปลอดภัยต่อสัตว์เลี้ยงมากขึ้น รวมถึงกำหนดให้สัตว์เลี้ยงทุกตัวต้องมีใบรับรองสุขภาพ และการฉีดวัคซีน ป้องกันการเกิดโรคระบาดสู่สัตว์ตัวอื่นในโครงการ เป็นต้น

ขณะที่ 3 นักธุรกิจรุ่นใหม่อย่าง “พราวพุธ ลิปตพัลลภ” จากวงการอสังหาและการท่องเที่ยว “นสพ.นพกฤษณ์ จันทิก” ที่มีประสบการณ์ด้านการดูแลสัตว์เลี้ยงมายาวนานกว่า 20 ปี และ “อิทธิชัย พูลวรลักษณ์” เจ้าของตลาดสัตว์ เลี้ยงจตุจักร และสตาร์ทอัพ ได้ร่วมกันก่อตั้ง Hospetal by PRS Center ธุรกิจ “ศูนย์สุขภาพ สัตว์เลี้ยง” ด้วยคอนเซ็ปต์การให้บริการแบบ “Family Doctor” โดยมีคุณหมอเป็นที่ปรึกษาประจำตัวที่เข้าใจวิธีการใช้ชีวิตและนิสัยของคนไข้

ถือเป็นแนวทางการรักษาที่ในต่างประเทศให้การยอมรับ เพราะทำให้สามารถดูแลคนไข้ได้อย่างละเอียดและ     ถี่ถ้วนมากขึ้น ภายใต้โมเดลธุรกิจการรักษาแบบองค์รวม หรือ Holistic Medicine ตั้งแต่แรกเกิดตลอดจนทุกช่วงชีวิต

นอกจากนี้ พฤติกรรมของ Pet Humanization จะส่งผลต่อการเติบโตของธุรกิจที่เกี่ยวข้องกับสัตว์เลี้ยงอีกหลาก หลายประเภท อาทิ ธุรกิจอาหารสัตว์เลี้ยง อาหารเสริม และอาหารระดับพรีเมียม ธุรกิจให้บริการดูแลสัตว์เลี้ยง เช่น โรงแรมที่พักสำหรับสัตว์เลี้ยง การฝึกสัตว์เลี้ยง บริการเดินทางรับส่งสัตว์เลี้ยงอย่าง GrabPet ธุรกิจอุปกรณ์ และ เฟอร์นิเจอร์สำหรับสัตว์เลี้ยง เช่น ปลอกคอ ภาชนะอาหาร บ้านสัตว์ กรง ทรายแมว ธุรกิจคาเฟ่สัตว์เลี้ยง พื้นที่ที่  สามารถนำสัตว์เลี้ยงเข้าไปนั่งเล่นและทานอาหารด้วยกันได้

ที่น่าสนใจ คือธุรกิจประกันสัตว์เลี้ยง เช่น การรับประกันอุบัติเหตุและเจ็บป่วยของสัตว์เลี้ยง เพื่อสร้างความ อุ่นใจและการควบคุมค่าใช้จ่ายด้านสุขภาพของผู้เลี้ยงที่เริ่มมีให้เห็นมากขึ้น เช่น TIP PET LOVER ของทิพยประกันภัย และเมืองไทย Cats & Dogs Plus ของเมืองไทยประกันภัย รวมถึง ธุรกิจการแสดงสินค้าเพื่อคนรักสัตว์ กลายเป็น      เทรนด์ที่มีให้เห็นอย่างต่อเนื่อง ขณะเดียวกันจำนวนผู้ที่เข้าชมงานก็มีแนวโน้มเพิ่มมากขึ้นมาโดยตลอดเช่นกัน

อยากเติบโตต้องรู้ใจ Pet Parents

นอกจากความเคลื่อนไหวในกลุ่มนักพัฒนาที่อยู่อาศัย ที่เริ่มมองเห็นความต้องการของผู้อยู่อาศัยในกลุ่มคนรัก สัตว์ ในฟากของธุรกิจค้าปลีกต่างๆ ก็เริ่มมองเห็นโอกาสจากเทรนด์ของ Pet Humanization ด้วยเช่นกัน ยกตัวอย่าง Lifestyle Mall อย่างเซ็นทรัล เฟสติวัล อีสต์วิลล์ เป็นห้างแรกๆ ที่ประกาศว่า “ยินดีต้อนรับสัตว์เลี้ยง” เพื่อตอบโจทย์คนรักสัตว์ด้วยการจัดพื้นที่โซนสัตว์เลี้ยงที่ลูกค้าสามารถนำน้องหมาน้องแมว หรือสัตว์เลี้ยงอื่นๆ ไปเดินเที่ยวเล่นได้

ปัจจุบัน นอกจากเซ็นทรัล เฟสติวัล อีสต์วิลล์ ยังมี Shopping Mall และ Community Mall อื่นๆ ก็จัดโซนสำหรับสัตว์เลี้ยงด้วยเช่นกัน อาทิ เดอะเซอร์เคิล ราชพฤกษ์, เดอะไนน์ พระราม 9, เอเชียทีค เดอะ ริเวอร์ฟร้อนท์, K-Village เป็นต้น

ล่าสุด ค้าปลีกในเครือเซ็นทรัล รีเทล ได้เปิดร้านเพ็ทช็อปแบรนด์ เพ็ทแอนด์มี (PET 'N ME) ด้วยแนวคิด “เพราะเราคือเพื่อนที่ดีที่สุดของสัตว์เลี้ยง” เพื่อเอาใจสาย Pet Parents และ Pet Lovers แบบครบจบที่เดียว เปิดให้ บริการสาขาแรกที่ศูนย์การค้าเซ็นทรัลพลาซา เวสต์เกต ประกอบด้วย โซนต่างๆ คือ Pet Friendly Park สวนสนามหญ้า สำหรับสัตว์เลี้ยง ARIGATO คาเฟ่ HATO Pet Wellness Center ผู้เชี่ยวชาญการดูแลสัตว์เลี้ยงด้านสุขภาพ FOOD ZONE อาหารสำหรับสัตว์เลี้ยง PET SUPPLIES อุปกรณ์สำหรับสัตว์เลี้ยง และ GROOMING ผลิตภัณฑ์ดูแลเส้นขน

ไท จิราธิวัฒน์ บริษัท เซ็นทรัล รีเทล คอร์ปอเรชั่น จำกัด (มหาชน) กล่าวว่า ปัจจุบันสังคมเริ่มเป็นแบบครอบครัวเดี่ยวมากยิ่งขึ้น การอยู่เป็นครอบครัวใหญ่เริ่มน้อยลง การมีสัตว์เลี้ยงเข้ามาเติมเต็ม และเป็นส่วนหนึ่งในสมาชิกของครอบครัวเริ่มมีมากขึ้น ทำให้คนให้ความสำคัญต่อสัตว์เลี้ยงเพิ่มสูงขึ้น

“ร้าน PET ‘N ME เกิดขึ้น เพราะเรามองเห็นถึงตลาดของคนรักสัตว์เลี้ยงที่เติบโต รวมถึงได้ไอเดียจากร้านค้าในเมืองนอกที่มีร้านเพ็ทช็อปใหญ่ๆ ให้บริการครบวงจร เราจึงเอามาพัฒนาต่อยอดจนเกิดร้าน PET ‘N ME ในปัจจุบัน โดยเราตั้งเป้าจะเป็นผู้นำทางด้านร้านขายสินค้าสำหรับสัตว์เลี้ยงแบบครบวงจร และเพิ่มประสบการณ์ช้อปปิ้งแบบออมนิแชนแนลเข้าไป เพื่อตอบโจทย์การช้อปปิ้งได้ทุกที่ทุกเวลา และ PET ‘N ME ยังเป็น One Stop Service สำหรับคนรักสัตว์เลี้ยง และสร้าง Pet Lover Community ที่สามารถมาใช้เวลาได้ทั้งครอบครัว”

ก่อนหน้านี้ อาร์เอส กรุ๊ป โดย สุรชัย เชษฐโชติศักดิ์ หรือเฮียฮ้อ ก็เพิ่งขยับตัวเข้าสู่ธุรกิจสัตว์เลี้ยงด้วยการเปิดตัวแบรนด์ Lifemate (ไลฟ์เมท) ผลิตภัณฑ์สำหรับสัตว์เลี้ยงในกลุ่มอาหารสุนัขและแมวโดยตั้งเป้ายอดขาย ในปี 2565 ไว้ที่ 320 ล้านบาท ซึ่งเฉพาะตลาดอาหารสุนัขและแมวมีมูลค่าตลาดประมาณ 18,000 ล้านบาท หรือคิดเป็นสัดส่วน 45% จากตลาดสัตว์เลี้ยงที่มีมูลค่าตลาดสูงกว่า 4 หมื่นล้านบาท

อย่างไรก็ตาม แนวโน้มของธุรกิจต่างๆ ที่หันมาโฟกัสกับเทรนด์ของ Pet Humanization ยังคงขยายตัวอย่าง ต่อเนื่อง แม้แต่ธุรกิจสายการบินยังให้ความสนใจ โดยเมื่อวันที่ 19 ธันวาคมที่ผ่านมา บนหน้าเพจของสายการบิน “นกแอร์” ได้จัดกิจกรรม Pet On Board เพื่อจัดเที่ยวบินพิเศษ "เที่ยวบินนี้พาน้องเที่ยว" เป็นเที่ยวบินทดลองเส้นทางดอนเมือง-เชียงใหม่-ดอนเมือง โดยเปิดให้เหล่าทาสได้ลงทะเบียนพาสัตว์เลี้ยงในกลุ่มสุนัข แมว กระต่ายชินชิล่า ชูการ์ไกลเดอร์ และหนู ได้นั่งเคียงข้างโดยสารไปพร้อมกันโดยมีค่าใช้จ่ายเพิ่มเติม

กิจกรรมนี้อาจเป็นเพียงการโยนหินถามทาง แต่ก็ได้รับความสนใจจากคนรักสัตว์เป็นจำนวนมาก มีการแชร์ โพสต์ดังกล่าวไปแล้วมากกว่า 5,000 ครั้ง ในเวลาเพียงไม่นาน

*ติดตามเนื้อหาฉบับสมบูรณ์ ได้ที่นิตยสาร BrandAge ฉบับเดือนธันวาคม 2564 หน้าปก 2022 18++TRENDS หน้าที่ 074-119*