ตลาดค้าปลีกที่เป็นโมเดิร์นเทรดขนาดใหญ่ในบ้านเรา มีขนาดของตลาดค่อนข้างใหญ่ ประเมินกันว่ามูลค่าตลาดของค้าปลีกในเซ็กเม้นต์นี้น่าจะมีมากกว่า 3 แสนล้านล้าน โดยสปอตไลท์ของตลาดกำลังโฟกัสไปที่บิ๊กซี ที่กำลังนำบริษัทเข้าจดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์อีกรอบ ภายใต้บริษัท บิ๊กซี รีเทล คอร์ปอเรชั่น จำกัด (มหาชน) หรือ “BRC”
ทิศทางการดำเนินธุรกิจในฐานะบริษัทเรือธง (Flagship Company) ของกลุ่มบริษัท เบอร์ลี่ ยุคเกอร์ จำกัด (มหาชน) (BJC) และกลุ่มบริษัท ไทยเจริญคอร์ปอเรชั่น จำกัด (TCC) จึงน่าสนใจไม่ใช่น้อย เพราะขับเคลื่อนด้วยพันธกิจสำคัญในการพัฒนาโมเดลธุรกิจจากพื้นฐานธุรกิจเดิมของบิ๊กซีผนวกกับการรวบรวมพอร์ตโฟลิโอธุรกิจค้าปลีกสมัยใหม่และธุรกิจค้าส่งในหลากหลายรูปแบบเพื่อเพิ่มศักยภาพในการสร้างการเติบโต
อัศวิน เตชะเจริญวิกุล ประธานเจ้าหน้าที่บริหารและกรรมการผู้จัดการใหญ่ “BRC” การดำเนินงานของบิ๊กซีนับตั้งแต่ปี 2559 ที่ BJC เข้าไปซื้อกิจการของบิ๊กซีในประเทศไทยต่อจากกลุ่มกาสิโน มีการเติบโตที่แข็งแกร่งอย่างต่อเนื่องมาตลอด จากตัวเลขจำนวนร้านค้าปลีกที่มีอยู่ในช่วงเวลานั้นคือ 655 ร้านค้า เพิ่มขึ้นเป็น 1,718 ร้านค้าในปัจจุบัน หรือเพิ่มขึ้น 2.6 เท่า
เช่นเดียวกับจำนวนร้านค้ารูปแบบอื่นๆ ที่เพิ่มขึ้นจาก 142 ร้านค้าเป็น 1,466 ร้านค้า ขณะที่จำนวนพื้นที่เช่าก็เพิ่มขึ้นเช่นกัน โดยเพิ่มขึ้นจาก 0.83 ล้านตารางเมตร เป็น 1.05 ล้านตารางเมตร โดยในส่วนของพื้นที่เช่า บิ๊กซี เป็นผู้ประกอบการรายเดียวที่ไม่มีการนำธุรกิจในส่วนนี้ทำเป็นกองทุน REIT
ปัจจุบัน BRC มีเครือข่ายร้านค้าปลีกหลากหลายรูปแบบ (Multi-format) ประกอบด้วย บิ๊กซี ซูเปอร์เซ็นเตอร์, บิ๊กซี เอ็กซ์ตร้า, บิ๊กซี เพลส, บิ๊กซี มาร์เก็ต, บิ๊กซี ฟู๊ดเพลส, บิ๊กซี ดีโป้, บิ๊กซี มินิ, บิ๊กซี ฟู๊ด เซอร์วิส รวมถึงธุรกิจตลาด Open-Air อย่างตลาดทิพย์นิมิตร, ตลาดครอบครัว, ตลาดเดินเล่น ตลอดจนร้านค้าอื่นๆ ของ BRC เช่น ร้านกาแฟวาวี, ร้านหนังสือเอเซียบุ๊คส และร้านขายยาเพรียว อีกทั้งร้านค้าปลีกแบบดั้งเดิมภายใต้โมเดลร้านค้า “โดนใจ” ซึ่งเป็นรูปแบบธุรกิจที่ BRC มุ่งให้การสนับสนุนผู้ประกอบการรายย่อย หรือร้านค้าโชวห่วย เพื่อยกระดับสู่ร้านค้าปลีกสมัยใหม่ ผ่านการให้การสนับสนุนการพัฒนาระบบบริหารจัดการด้านต่างๆ เพื่อให้สามารถเติบโตและตอบสนองความต้องการของผู้บริโภคในท้องถิ่นของตัวเอง
นอกจากนี้ การที่ BRC ได้รับการสนับสนุนภายใต้เงื่อนไขบางประการจากกลุ่ม TCC ซึ่งเป็นเจ้าของที่ดินขนาดใหญ่ในทำเลที่มีศักยภาพจำนวนมากในประเทศไทย BRC อาจจะสามารถเข้าถึงที่ดินดังกล่าว ทําให้ BRC อยู่ในสถานะที่มีโอกาสเติบโตได้โดยการขยายธุรกิจอย่างรวดเร็ว รวมทั้งภายใต้ข้อตกลงในสัญญาให้สิทธิ์กับผู้ถือหุ้นที่มีอำนาจควบคุมและสัญญาให้สิทธิ์กับ BJC บิ๊กซี รีเทล มีสิทธิ์ในการได้มาซึ่งกิจการ MM Mega Market (Vietnam) Company Limited และเครื่องหมายการค้า MM ที่ใช้ในการดำเนินกิจการร้านค้า MM Mega Market ในประเทศเวียดนาม ทั้งนี้ ภายใต้เงื่อนไขบางประการตามสัญญา
“เรามีส่วนแบ่งตลาดอยู่ที่ 42% เป็นเบอร์ 2 ที่แข็งแกร่ง และยังคงเดินหน้าเติบโตทั้งในประเทศและต่าง ประเทศ โดยเฉพาะในต่างประเทศ ที่ยังมีแนวโน้มของการขยายสาขาในฟอร์แมตสโตร์ขนาดใหญ่ได้อีกมาก ทั้งในประเทศเวียดนาม กัมพูชา และสปป.ลาว”
เมื่อมองมาที่รายได้รวมย้อนหลัง 3 ปี ของบิ๊กซี พบว่า ในปี 2563 มีรายได้รวม 102,163 ล้านบาท ปี 2564 ซึ่งเป็นปีที่ได้รับผลกระทบจากการระบาดของโควิด – 19 บิ๊กซีมีรายได้ 98,868 ล้านบาท ส่วนในปีที่ผ่านมา รายได้เริ่มกลับมาใกล้เคียงกับปี 63 นั่นคือมีรายได้รวม 101,925 ล้านบาท
ส่วนตัวเลข EBITDA หรือกำไรก่อนหักดอกเบี้ย ภาษี ค่าเสื่อม และค่าจัดจำหน่ายนั้น ในปี 2563 มีตัวเลขอยู่ที่ 14,207 ล้านบาท ปี 2564 อยู่ที่ 11,289 ล้านบาท และในปี 2565 อยู่ที่ 14,097 ล้านบาท
ขณะที่รายได้ในไตรมาสแรกของปีนี้ มีออกมาประมาณ 24,779 ล้านบาท เพิ่มขึ้น 6.6% เมื่อเทียบกับช่วงเดียวกันของปีก่อนหน้าที่มีรายได้รวม 23,235 ล้านบาท
จำนวนสาขาของบิ๊กซีในแต่ละฟอร์แมต
1.ร้านค้าในรูปแบบขนาดใหญ่ ภายใต้แบรนด์บิ๊กซี ซูปเปอร์เซ็นเตอร์, บิ๊กซี เอ็กซ์ตร้า, บิ๊กซี เพลส, บิ๊กซี มาร์เก็ต,บิ๊กซี ฟู้ดเพลส รวม 200 สาขา แยกเป็น 199 สาขาในไทย และ 1 สาขาในกัมพูชา
2.ร้านค้าในรูปแบบขนาดเล็ก ภายใต้แบรนด์ มินิบิ๊กซี และ Kiwi Mart รวม 1,518 แห่ง แยกเป็นบริษัท BRC เป็นเจ้าของและเป็นผู้ดำเนินการจำนวน 1,382 สาขาในไทย บิ๊กซี มินิ จำนวน 18 สาขาในกัมพูชา ร้านค้า Kiwi Mart จำนวน 2 สาขาในประเทศกัมพูชา อยู่ระหว่างการรีแบรนด์เป็นร้านค้าภายใต้แบรนด์บิ๊กซี
ผู้รับแฟรนไชส์ของบริษัท BRC เป็นเจ้าของ: บิ๊กซี มินิ จำนวน 53 สาขาในประเทศไทย
บุคคลภายนอกดำเนินการภายใต้สัญญาให้สิทธิ์ในการใช้เครื่องหมายการค้า “บิ๊กซี มินิ” จำนวน 63 สาขาในประเทศลาว
ให้สิทธิ์ใช้เครื่องหมายการค้า B’s Mart แก่บุคคลภายนอกเพื่อดำเนินงานร้านสะดวกซื้อในประเทศเวียดนาม จำนวน 78 สาขา (เนื่องจากบริษัทฯ ได้รับโอนเครื่องหมายการค้าดังกล่าวจาก BJC ในเดือนเมษายน 2566 จำนวนสาขาจึงไม่ถูกนับรวมกับจำนวนร้านค้าขนาดเล็ก ณ 31 มีนาคม 2566)
3.ตลาด Open-Air 8 แห่งในประเทศไทย แยกเป็น ตลาดนัดกลางคืน ‘ตลาดเดินเล่น’ จำนวน 6 สาขา ตลาดนัดกลางวัน ได้แก่ ‘ตลาดครอบครัว’ 1 สาขา และ ‘ตลาดทิพย์นิมิตร’ 1 สาขา
4.ธุรกิจค้าปลีกสมัยใหม่อื่น ภายใต้แบรนด์บิ๊กซี ฟู๊ด เซอร์วิส 4 สาขาในไทย บิ๊กซี ดีโป้ 11 สาขาในไทย
- Omni-channel Platform ได้แก่ บริการขายสินค้าผ่านเว็บไซต์ www.bigc.co.th, การสั่งซื้อสินค้าผ่านแอปพลิเคชัน Big C Plus, การซื้อสินค้าผ่านร้านค้าออนไลน์บนแพลตฟอร์มมาร์เก็ตเพลสของบุคคลภายนอก รวมทั้งแพลตฟอร์มโซเชียลมีเดีย และแพลตฟอร์มอีคอมเมิร์ซของบริษัท BRC
- ธุรกิจให้เช่าพื้นที่ (Town Center Business) โดยการปล่อยเช่าพื้นที่ภายในพื้นที่ร้านค้า (Retail Venue) ซึ่งประกอบ ด้วยพื้นที่ในร้านค้าในรูปแบบร้านค้าขนาดใหญ่, บิ๊กซี ฟู๊ด เซอร์วิส, บิ๊กซี ดีโป้ ให้กับผู้เช่าหลากหลายกลุ่ม
5.2.ธุรกิจค้าส่งการทำการค้ากับกลุ่มลูกค้าธุรกิจขนาดใหญ่แบบ B2B โดยตรงกว่า 80,000 ราย รวมถึงการขายสินค้าให้กับร้านค้าปลีกแบบดั้งเดิม จำนวนกว่า 1,170 สาขา ที่ดำเนินงานโดยเจ้าของร้านค้าปลีกแบบดั้งเดิมในประเทศไทย ภายใต้โมเดล ‘ร้านค้าโดนใจ’ ซึ่งอยู่ภายใต้การดูแลของ BRC
6.ธุรกิจอื่นๆ ประกอบไปด้วย ร้านขายยาเพรียว จำนวน 146 สาขาในประเทศไทย
- ร้านขายยาสิริฟาร์มา จำนวน 1 สาขาในประเทศไทย
- ร้านกาแฟวาวี จำนวน 58 สาขาในประเทศไทย อันประกอบด้วย
บริษัท BRC เป็นเจ้าของและเป็นผู้ดำเนินการจำนวน 50 สาขา ผู้รับแฟรนไชส์ของบริษัทเป็นเจ้าของ และเป็นผู้ดำเนินการจำนวน 8 สาขา- ร้านหนังสือเอเซียบุ๊คส จำนวน 55 สาขา และร้านหนังสือบุ๊คกาซีน จำนวน 1 สาขาในประเทศไทย
นอกจากนี้ บริษัทฯ ยังมีรายได้จากบริการให้การสนับสนุนต่างๆ อันได้แก่
- บริการรับชำระเงินผ่านเคาน์เตอร์ Big Service แก่ลูกค้าในร้านค้าบิ๊กซี
- บริการให้คำปรึกษา บริการวางระบบหน้าร้านและระบบสนับสนุน รวมถึงติดตั้งระบบเครื่องชำระเงิน (POS System) ให้กับร้านค้าโดนใจ
- ให้บริการทรัพยากรบุคคล ในการส่งผู้บริหารเพื่อให้บริการจัดการแก่กลุ่ม TCC ในการดำเนินงานของร้านค้า MM Mega Market ของ MMVN ในประเทศเวียดนาม
- บริการวิเคราะห์ข้อมูลแก่ผู้จัดหาสินค้า (Supplier) ของร้านค้าบิ๊กซี
- บริการให้เช่าพื้นที่โฆษณาภายในพื้นที่ร้านค้า (Retail Venue) ของบริษัทฯ