กฎหมายควบคุม AI ฉบับแรกของโลกที่ดำเนินการโดย สหภาพยุโรป (EU - European Union) ได้รับไฟเขียวขั้นสุดท้ายแล้ว เมื่อวันอังคารที่ 21 พฤษภาคม 2024 ที่ผ่านมา โดยประเทศสมาชิกสหภาพยุโรป อนุมัติกฎหมายสำคัญฉบับแรกของโลกนี้ เพื่อใช้กฎหมายดังกล่าวควบคุม AI
สภาสหภาพยุโรป (EU Council) บอกว่า นี่เป็นกฎหมายกำกับดูแล AI ที่ก้าวล้ำซึ่งครอบคลุมกฎเกณฑ์ ที่ควบคุมเทคโนโลยี AI
“การนำกฎหมาย AI มาใช้ถือเป็นก้าวสำคัญสำหรับสหภาพยุโรป” Mathieu Michel รัฐมนตรีกระทรวงดิจิทัล (Secretary of State for Digitization) ของประเทศเบลเยียม กล่าวในแถลงการณ์เมื่อวันอังคาร "ด้วยกฎหมาย AI ยุโรปเน้นย้ำถึงความสำคัญของ ความเชื่อถือไว้วางใจ ความโปร่งใส และความรับผิดชอบเมื่อต้องรับมือกับเทคโนโลยีใหม่ ๆ ในขณะเดียวกันก็ทำให้มั่นใจว่า เทคโนโลยี AI ที่มีการเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วนี้ สามารถเจริญรุ่งเรืองและส่งเสริมนวัตกรรมของยุโรป”
กฎหมาย AI ใช้ตามความเสี่ยงที่เกิดจาก AI ซึ่งหมายความว่า การใช้งานเทคโนโลยี AI ที่แตกต่างกัน จะได้รับการปฏิบัติที่แตกต่างกัน ขึ้นอยู่กับการเล็งเห็นถึงภัยคุกคามที่ AI ก่อให้เกิดต่อสังคม
กฎหมายห้ามการใช้งาน AI ที่ถูกพิจารณาว่า ”Unacceptable (ยอมรับไม่ได้)” ในแง่ของระดับความเสี่ยง
กฎหมายวางข้อจำกัดสำหรับรัฐบาลในการใช้การตรวจตราไบโอเมตริกแบบเรียลไทม์ (Real-time biometric surveillance) ในพื้นที่สาธารณะ ในกรณีที่เกิดอาชญากรรมบางประเภท, การป้องกันการโจมตีของผู้ก่อการร้าย และการค้นหาผู้ต้องสงสัยว่าก่ออาชญากรรมร้ายแรงที่สุด
กฎหมายกำหนดข้อห้ามที่เข้มงวดเกี่ยวกับระบบ AI ทั่วไป ซึ่งสหภาพยุโรปเรียกว่า AI ”สำหรับวัตถุประสงค์ทั่วไป” ซึ่งรวมถึงข้อกำหนดในการเคารพกฎหมายลิขสิทธิ์ของสหภาพยุโรป การเปิดเผยอย่างโปร่งใสเกี่ยวกับวิธีการฝึก (Train) AI การทดสอบทีเป็นกิจวัตรประจำวัน และการรักษาความปลอดภัยทางไซเบอร์ที่เพียงพอ
ภาระผูกพันสำหรับวัตถุประสงค์ทั่วไปของ AI จะมีผลบังคับใช้หลังจากกฎหมาย AI บังคับใช้แล้ว 12 เดือน
กฎหมาย AI ของสหภาพยุโรปยังควบคุมระบบ AI ที่มีความเสี่ยงสูง ครอบคลุมถึงรถยนต์ขับเคลื่อนด้วยตัวเอง หรืออุปกรณ์ทางการแพทย์, ซึ่งได้รับการประเมินตามความเสี่ยงที่มีต่อสุขภาพ ความปลอดภัย และสิทธิขั้นพื้นฐานของพลเมือง นอกจากนี้ยังรวมถึงการประยุกต์ใช้ AI ในบริการทางการเงินและการศึกษา ซึ่งมีความเสี่ยงของ “อคติ” ที่ฝังอยู่ในอัลกอริธึมของ AI เอง
แม้ว่ากฎหมายควบคุม AI จะมีผลบังคับใช้ในปี 2026 แต่การห้ามใช้ AI ในการให้คะแนนทางสังคม (Social scoring) การคาดการณ์เชิงอาชญากรรม (Predictive policing) และการคัดลอกภาพใบหน้าที่ไม่ได้กำหนดเป้าหมายจากอินเทอร์เน็ต หรือภาพจากกล้องวงจรปิด จะเริ่มมีผลบังคับใช้ภายใน 6 เดือน หลังจากกฎหมายควบคุม AI มีผลบังคับใช้
"กฎหมายใหม่นี้ จะมีผลกระทบนอกเหนือจากกลุ่มประเทศ (สหภาพยุโรป) 27 ประเทศ" Patrick van Eecke จากสำนักงานกฎหมาย Cooley ซึ่งเป็นสำนักงานกฎหมายระหว่างประเทศในสหรัฐฯ กล่าว
"กฎหมายนี้จะเข้าถึงทั่วโลก บริษัทที่อยู่นอกสหภาพยุโรปที่ใช้ข้อมูลลูกค้าในสหภาพยุโรปในแพลตฟอร์ม AI ของตน จะต้องปฏิบัติตามกฎหมายนี้ และมีแนวโน้มว่า บรรดาประเทศในภูมิภาคอื่น ๆ จะใช้กฎหมาย AI ของยุโรป เป็นพิมพ์เขียว (เป็นแม่แบบสร้างกฎหมาย AI) เช่นเดียวกับที่พวกเขาทำกับ GDPR" Patrick van Eecke กล่าวโดยอ้างถึง GDPR (General Data Protection Regulation) ซึ่งเป็นกฎหมายคุ้มครองความเป็นส่วนตัวของสหภาพยุโรป
สำหรับระบบ Generative AI ที่มีจำหน่ายในเชิงพาณิชย์ในปัจจุบัน เช่น ChatGPT ของ OpenAI, Gemini ของ Google และ Copilot ของ Microsoft จะได้รับ ”Transition period (ช่วงของการเปลี่ยนแปลง)” ซึ่งให้เวลา 36 เดือนเพื่อให้เทคโนโลยีของพวกเขาเป็นไปตามกฎหมาย นับจากวันที่กฎหมายมีผลบังคับใช้
ทางด้าน Matthew Holman หุ้นส่วนของสำนักงานกฎหมาย Cripps กล่าวว่า "กฎหมายดังกล่าวจะมีผลกระทบที่สำคัญต่อบุคคลหรือหน่วยงานใด ๆ ที่กำลังพัฒนา สร้าง ใช้ หรือขาย AI ในสหภาพยุโรป โดยบริษัทเทคโนโลยีของสหรัฐฯ จะต้องจับตามองกฎหมายนี้อย่างตาไม่กะพริบ มีการระดมทุนจำนวนมากสำหรับระบบ Generative AI ที่กระทบต่อสาธารณะชน ซึ่งจะต้องตรวจสอบให้แน่ใจว่าปฏิบัติตามกฎหมาย AI และในบางแห่งเป็นภาระที่ค่อนข้างยุ่งยาก”
“EU AI นั้นแตกต่างจากกฎหมายใด ๆ ในโลก” Holman กล่าว “เป็นครั้งแรกที่มีการสร้างระบบการควบคุมดูแลอย่างละเอียดสำหรับ AI”
คณะกรรมาธิการสหภาพยุโรป (EU Commission) จะมีอำนาจปรับบริษัทที่ละเมิดกฎหมายควบคุม AI ค่าปรับสำหรับการละเมิดกฎหมาย มีตั้งแต่ 7.5 ล้านยูโร (8.2 ล้านดอลลาร์) หรือ 1.5% ของรายได้ ไปจนถึง 35 ล้านยูโร (38 ล้านดอลลาร์) หรือ 7% ของรายได้ทั่วโลกต่อปี แล้วแต่จำนวนใดจะสูงกว่า และขึ้นอยู่กับประเภทของการละเมิดกฎหมายดังกล่าว
นับว่าสหภาพยุโรปมีกฎหมายควบคุม AI เร็วมาก เพียงปีกว่าหลังจากการเปิดตัว ChatGPT ของ OpenAI ในเดือนพฤศจิกายน 2022 ที่นำโลกสู่ยุค AI ซึ่งสหภาพยุโรปได้ตระหนักในขณะนั้นว่า กฎหมายที่มีอยู่ยังขาดรายละเอียดที่จำเป็นในการจัดการกับความสามารถขั้นสูงของเทคโนโลยี Generative AI
คงต้องรอดูกันว่า ประเทศผู้ให้กำเนิด และเป็นผู้นำ AI ในปัจจุบัน อย่างสหรัฐอเมริกา ซึ่งเริ่มมีคดีความเกี่ยวกับผลกระทบจาก AI โดยเฉพาะเรื่องการละเมิดลิขสิทธิ์มากขึ้น จะมีกฎหมายควบคุม AI ที่เข้มงวดเช่นเดียวกับสหภาพยุโรปออกมาหรือไม่
(1ดอลลาร์ = 0.9199 ยูโร)
ภาพประกอบ Intel Gaudi3 AI accelerator
Cr : CNBC / REUTERS
Source
Source