เสียดายเจ้าสัวคณินไม่ได้อ่าน Kellogg แนะ 4 วิธีสานต่อ Family Business

มิ.ย. 18, 2568 M.Pussapol

ผู้ชมซีรีส์จำนวนไม่น้อย ติดตามเรื่อง "สงครามส่งด่วน" หรือ "Mad Unicorn" ซึ่งอากาศทาง Netflix ต่อเนื่อง เพราะมีเนื้อหาน่าสนใจที่สามารถเรียนรู้มากมาย

"สงครามส่งด่วน" ได้รับความสนใจเป็นที่พูดถึงอย่างมากในโลกออนไลน์ เป็นเรื่องแรงบันดาลใจในการสร้างสตาร์ตอัปยูนิคอร์นแห่งแรกของไทย ในซีรีส์มีเรื่องการส่งต่อธุรกิจไปสู่ทายาทของเจ้าสัวคณิน ประธานบริษัทคณินกรุ๊ป

การส่งต่อธุรกิจสู่ทายาทในซีรีส์เรื่องดังล้มเหลว สะท้อนความจริงว่า เป็นเรื่องที่ต้องใช้ทั้งศาสตร์และศิลป์ ขณะที่นอกจอกลายเป็นประเด็นที่มีการพูดคุยกันมากมายในโซเชียลมีเดีย

ห้วงเวลาใกล้เคียงกัน ต้นเดือนมิถุนายน Inc.com นำเรื่อง Aging into (and out of) Leadership จากคอลัมน์ The Insightful Leader ของ Kellogg School of Management มาเสนอบทความอ้างอิงผลงานของ Dr.Matt Allen ศาสตราจารย์ผู้เชี่ยวชาญเรื่อง Family Enterprises ของสถาบัน John L. Ward Clinical Professor of Family Enterprises คณะบริหารธุรกิจที่ Northwestern University’s Kellogg School of Management

Dr.Matt Allen กล่าวว่า อายุของผู้นำองค์กรเป็นมากกว่าตัวเลขการเปลี่ยนแปลงผู้นำ ต้องวางกลยุทธ์ชัดเจนตั้งแต่เนิ่นๆ ใช้แนวทางเชิงรุกดูแลเรื่องวัยชราและการเกษียณอายุ

ในองค์กรส่วนใหญ่ คำถามเกี่ยวกับอายุไม่ใช่เรื่องสำคัญ โดยทั่วไป การเปลี่ยนแปลงความเป็นผู้นำจะเกิดขึ้นก่อนคำถามเกี่ยวกับความสามารถ หรือเมื่อมีสัญญาณบ่งชี้ถึงการเสื่อมถอยของผู้นำ แต่ธุรกิจครอบครัวมักอ่อนไหวต่อปัญหาเรื่องอายุเป็นพิเศษ เพราะต้องการรักษาความเป็นผู้นำครอบครัวข้ามรุ่น

สถานการณ์แบบนี้ไม่ใช่เรื่องแปลก ผู้นำบางคนอาจยังเฉียบคมแม้ใกล้วัยเกษียณ อย่างไรก็ตาม การอยู่ในตำแหน่งต่อไปก็ไม่ใช่ทางเลือกดีที่สุดที่สุดอยู่แล้ว ความท้าทายเรื่องอายุในธุรกิจครอบครัวมักเกิดจากการให้ความสำคัญกับผู้นำคนปัจจุบันมากเกินไป ในความเป็นจริง ความสนใจควรอยู่ที่สิ่งที่ดีที่สุดสำหรับองค์กรและครอบครัว

ปัญหาทั่วไปซึ่งเกิดจากการเน้นให้ความสำคัญผู้นำธุรกิจครอบครัวปัจจุบันเป็นเรื่องเสี่ยง ประเด็นที่มักเกิดขึ้น เช่น

1. ลดทอนสิทธิ์ของคนรุ่นต่อไป
ผลกระทบเชิงลบมากที่สุดประการหนึ่งของการปล่อยให้ผู้นำอยู่ต่อ คือการเพิกเฉยสิทธิ์ของรุ่นต่อไป สมาชิกรุ่นต่อไปส่วนใหญ่ไม่ต้องการรอจนถึงอายุ 50 ปีจึงจะมีโอกาสเป็นผู้นำ เมื่อผู้นำอยู่เกินเวลา แสดงว่าผู้นำรุ่นต่อไปไม่มีค่า ซึ่งอาจทำให้เกิดความขุ่นเคืองใจได้ สมาชิกรุ่นต่อไปมีแนวโน้มนำความทะเยอทะยานและความสามารถของตนไปใช้ที่อื่น

2. พลาดโอกาสมากมาย
แม้ว่าผู้นำในปัจจุบันจะมีความสามารถ แต่โลกและตลาดยังคงเปลี่ยนแปลงอยู่ตลอดเวลา ผู้นำที่ดำรงตำแหน่งมาเป็นเวลานานอาจยึดติดกับวิธีคิดเดิมหรือผูกติดกับแนวทางหรือกลยุทธ์ที่เคยใช้ได้ผลในอดีต แต่ไม่เหมาะกับบริบทปัจจุบันทำให้ธุรกิจพลาดโอกาสเติบโต

3. การส่งผ่านวัฒนธรรมองค์กรไม่ต่อเนื่อง
การต่อต้านการเปลี่ยนแปลงผู้นำระดับสูงไม่ว่าจะมาจากสาเหตุใดก็ตาม อาจส่งผลกระทบเป็นวงกว้างมากกว่าโอกาสทางธุรกิจที่พลาดไปดังที่กล่าวไว้ข้างต้น อาจส่งผลให้เกิดความประมาทในการหาคณะกรรมการใหม่ การเปลี่ยนแปลงสามารถทำให้เกิดเรื่องดีๆ การสืบทอดตำแหน่งด้วยกระบวนการเชิงรุกนำไปสู่ความก้าวหน้าด้านอื่นๆ ได้

เพื่อป้องกันหรือบรรเทาปัญหาจากความท้าทายดังกล่าวข้างต้น วิสาหกิจครอบครัวสามารถทำ 4 ขั้นตอน ดังนี้

1. กำหนดนโยบายเกษียณอายุล่วงหน้า
การกำหนดนโยบายเกษียณอายุของผู้นำตั้งแต่เนิ่นๆ จะทำให้ไม่ต้องคำนึงถึงอายุ ความต้องการ และความสามารถของผู้นำ นโยบายดังกล่าวจะสื่อถึงโอกาสในอนาคตอันใกล้แก่คนรุ่นใหม่ ขณะเดียวกันก็ส่งเสริมให้ผู้นำ ใช้เวลาในตำแหน่ง (อันสั้น) ให้เกิดประโยชน์สูงสุด

2.    เน้นประสิทธิภาพของผู้นำ
การให้ผู้นำอยู่ในตำแหน่งนานเท่าที่พวกเขาสามารถปฏิบัติหน้าที่ได้อย่างมีประสิทธิภาพนั้นไม่เป็นผลดีต่อธุรกิจเสมอไป ในทางกลับกัน การเน้นที่ประสิทธิภาพของผู้นำอย่างจริงจังสามารถหลีกเลี่ยงปัญหาที่เกี่ยวข้องกับความสามารถ

3. ใช้การประเมินภายนอก (ที่ไม่ใช่จากครอบครัว)
แม้แต่การมุ่งเน้นที่ผลการปฏิบัติงานของผู้นำด้วยความตั้งใจดีก็อาจถูกทำลายลงได้เนื่องจากความรัก ความภักดี หรือความเคารพที่มองไม่เห็นของผู้นำและสมาชิกในครอบครัวที่อายุน้อยกว่า แทนที่จะให้ครอบครัวหรือผู้บริหารภายในองค์กรประเมินความสามารถ ให้ใช้สมาชิกคณะกรรมการอิสระหรือแม้แต่ผู้ให้บริการประเมินภายนอก

ประโยชน์เพิ่มเติม คือผู้ประเมินดังกล่าวสามารถตรวจสอบทั้งความสามารถและความเกี่ยวข้องได้ ซึ่งการทำความเข้าใจความเกี่ยวข้องจากภายในอาจเป็นเรื่องท้าทาย

4. วางแผนเกษียณอายุและสร้างทางออก
ปัญหาที่เกี่ยวข้องกับอายุบางเรื่องมีสาเหตุมาจากการที่ผู้นำในปัจจุบันไม่มีแผนเกษียณอายุที่ชัดเจน กระตุ้นให้ผู้นำวางแผน "สิ่งที่จะเกิดขึ้นต่อไป" ล่วงหน้า นอกจากนี้ ครอบครัวและบริษัทสามารถช่วยให้กระบวนการราบรื่นขึ้นได้โดยการสร้างช่องทางออกในรูปแบบของที่ปรึกษา ซึ่งจะช่วยให้การเปลี่ยนแปลงเป็นไปอย่างราบรื่น ได้รับประโยชน์จากประสบการณ์และภูมิปัญญาของผู้นำที่กำลังจะออกจากตำแหน่ง

กรณีที่ผู้นำอาจไม่เต็มใจที่จะก้าวลงจากตำแหน่ง บทบาทประธานบริหารอาจช่วยให้ผู้นำสามารถดำเนินการต่างๆ ได้ขณะที่เรื่องปลีกย่อยปล่อยให้ทีมผู้บริหารที่เหลือตัดสินใจแทน

ธุรกิจครอบครัวสามารถเติบโตได้โดยให้เกียรติอดีตของตัวเองเปลี่ยนแปลงจุดสำคัญในอนาคต แนวทางเชิงรุกต่อวัยชราและการเกษียณอายุถือเป็นองค์ประกอบสำคัญ ใช้แนวคิดเหล่านี้เพื่อกำหนดกลยุทธ์และแนวทางปฏิบัติเพื่อสืบทอดกิจการในเวลาที่เหมาะสม เพื่อประโยชน์ของผู้นำ ครอบครัว และธุรกิจ

ที่มา   https://insight.kellogg.northwestern.edu/newsletter/cc/aging-into-and-out-of-leadership?utm_source=newsletter&utm_medium=email