“คำว่าทีวี ดิจิทัลกำลังจะตาย เนี่ย...เราได้ยินกันมานานพอสมควรแล้ว แต่เราไม่เคยเชื่อ... ผมเพิ่งจะมาเชื่อเอาตอนที่เห็นการทำงานของหน่วยงานที่รับผิดชอบโดยตรง เพราะจนป่านนี้ แผนแม่บทออกมาแล้ว แต่ Roadmap ยังไม่ออกเลยว่าพอถึงเมษายนปี 2572 พวกเราจะเอายังไงกันต่อ จะให้เดินหน้าต่อไปอย่างไร

ผมอายุ 77 ปีแล้วนะ เกิดมาจากท้องพ่อท้องแม่ ไม่เคยเห็นองค์กรไหนที่เรียกประชุมแล้วล่มแล้วล่มอีกถึง 6 ครั้งติดกัน ไม่เคยมีเลย... นี่คือปัญหาของพวกเรา”

ความในใจที่สุภาพ คลี่ขจาย นายกสมาคมโทรทัศน์ระบบดิจิตอล กล่าวปิดท้ายเวทีสัมมนา “TV | DEMAND GENERATOR LEADERSHIP FORUM 2026” ซึ่งเพิ่งจะผ่านพ้นไปไม่กี่วันมานี้ คงพอจะบอกความรู้สึกของผู้ประกอบการธุรกิจทีวีดิจิทัลของไทยในวันนี้ได้เป็นอย่างดี

เพราะตั้งแต่ที่กลุ่มผู้ประกอบการได้รับใบอนุญาตให้ออกอากาศทีวีดิจิทัลในประเทศไทยในปี 2556 และเริ่มกดปุ่มสตาร์ทจริงในปี 2557 ผู้ประกอบการที่ประมูลได้ทุกรายต้องฝ่าฟันอุปสรรคมากมาย เพื่อเอาตัวรอดในธุรกิจในช่วง Digital Disruption แบบเต็มๆ

คำถามที่ผู้ประกอบการทีวีดิจิทัลไทยต้องเผชิญตอนนี้ไม่ใช่ “ทีวีจะตายไหม” แต่คือ “จะอยู่รอดต่อไปอย่างไร เมื่อใบอนุญาตกำลังจะหมดอายุ”

เพราะในเดือนเมษายน 2572 ใบอนุญาตทีวีดิจิทัลประเภทธุรกิจทั้ง 15 ช่อง ที่ประมูลกันมาตั้งแต่ปี 2556 ด้วยมูลค่ารวมถึง 50,862 ล้านบาท จะหมดอายุลงพร้อมกันทั้งหมด

นับจากวันนี้เหลือเวลาประมาณ 2 ปีครึ่งเท่านั้น...

เส้นทางที่ไม่ได้โรยด้วยกลีบกุหลาบ

การเปลี่ยนผ่านของอุตสาหกรรมโทรทัศน์ไทยจากระบบอนาล็อกสู่ระบบดิจิทัลของไทยในปี 2556 ซึ่งในตอนนั้นทุกฝ่ายเชื่อว่าอุตสาหกรรมยุคใหม่จะเพิ่มตัวเลขให้กับระบบเศรษฐกิจและจ้างงานอย่างมหาศาล

จริงๆ ตอนนั้นก็มีผู้บริหารแบรนด์สินค้าบางคนออกมาพูดเตือนว่า เพิ่มจำนวนช่องแค่ไหน คนดูก็มีเท่าเดิม แต่เสียงเตือนดังไม่พอ

ตอนนั้นผู้เข้าประมูลทุกคนล้วนมองไปที่หมุดหมายเดียวกันคือ อุตสาหกรรมจะต้องเติบโตแบบก้าวกระโดด หลายค่ายยื่นซองประมูลทีเดียวหลายช่อง

ดังนั้นจึงไม่แปลกใจที่การประมูลใบอนุญาตทีวีดิจิทัลของทางกสทช.จะมีคนสนใจเข้าร่วมประมูลมากมาย และจบลงด้วยการสร้างรายได้ส่งเข้าภาครัฐรวมกว่า 50,000 ล้านบาท โดยมีการเพิ่มช่องในฝั่งบริการธุรกิจเป็น 24 ช่อง แยกเป็น ช่องเด็กและเยาวชน 3 ช่อง, ช่องข่าวสารและสารประโยชน์ 7 ช่อง, ช่องรายการทั่วไป SD 7 ช่อง และช่องรายการทั่วไป HD 7

กระทั่งมาถึงเดือนเมษายน 2557 ประเทศไทยก็เริ่มกระบวนการทดลองออกอากาศสัญญาณดิจิทัลระบบ DVB-T2 อย่างเป็นทางการคู่ขนานไปกับการแพร่ภาพในระบบอนาล็อกเพราะในตอนนั้นทีวีที่รองรับระบบดิจิทัลยังมีน้อยมาก

ทางแก้ปัญหาในตอนนั้นของกสทช.ก็คือ การแจกคูปองส่วนลดซื้อกล่องรับสัญญาณ หรือ Set-top Box DVB-T2 ให้กับประชาชนประมาณ 22 ล้านครัวเรือน แต่เอาเข้าจริงๆ การแจกคูปอง และการรับคูปองไปซื้อกล่องก็ทำได้ล่าช้ากว่าเป้าหมายไว้มาก

สัญญาณเตือนแรกในอุตสาหกรรมทีวีดิจิทัลเริ่มมีให้เห็นก็คือ การยุติการออกอากาศของบริษัท ไทยทีวี จำกัด หรือ TV POOL เจ้าของช่อง THV และ LOCA ที่ประสบปัญหาขาดทุนหนักจนยอมให้ขึ้นจอดำ และยุติการจ่ายค่าธรรมเนียมเป็นค่ายในเดือนพฤศจิกายน 2558 ทำให้ช่องธุรกิจเหลือ 22 ช่อง

ด้วยจำนวน Eyeball ที่มีเท่าเดิม แม้จะหยุดออกอากาศไป 2 ช่อง ตัวเลขเรทติ้งจาก 2 ช่องนี่ที่กระจายไปช่องอื่นก็ยังไม่ดีขึ้น ช่วงปี 2559 - 2560 หลายช่องเริ่มส่งสัญญาณว่าจะไปไม่ไหว จนในที่สุด ทาง คสช.ก็ใช้กม.มาตรา 44 ออกคำสั่งให้กสทช. พิจารณาการพักชำระค่าธรรมเนียมใบอนุญาตและกำหนดระยะเวลาการพักชำระค่าธรรมเนียม 3 ปี และช่วยสนับสนุนค่าเช่าโครงข่าย (MUX) 50% เป็นเวลา 2 ปี แต่ก็ยังไม่สามารถหยุดความเสียหายได้

เดือนพฤษภาคม 2562 คสช. ได้ออกมาตรการเปิดทางให้ผู้ประกอบการยื่นขอคืนใบอนุญาตได้โดยไม่ต้องชำระค่างวดที่เหลือ โดยมีผู้ยื่นคืน 7 ช่อง ได้แก่ ช่อง 3 Family, ช่อง 3 SD, MCOT Family, Spring News, Voice TV, Spring 26 และ Bright TV ส่งผลให้ทีวีดิจิทัลภาคธุรกิจเหลือเพียง 15 ช่อง

ถ้าถามว่าวิกฤตการขาดทุนของทีวีดิจิทัลในไทยเกิดจากปัจจัยอะไร ก็พอจะสรุปได้ดังนี้

1. ต้นทุนค่าใบอนุญาตที่สูงเกินจริงจากการประมูล

การประมูลใบอนุญาตจำนวน 24 ช่องในปี 2556 นั้นมีผู้เข้าร่วมยื่นซองประมูลมากกว่า 30 จนเกิดภาวะ FOMO หรือกลัวตกขบวน อย่างช่อง HD 7 ช่องที่ทางกสทช.กำหนดราคาเริ่มต้นไว้ที่ 1,510 ล้านบาท แต่เอาเข้าจริงก็ไปจบที่ราคาต่ำสุด คือ 3,320 และสูงสุดถึง 3,530 บาท

2. ต้นทุนค่าเช่าโครงข่ายที่สูง

ระบบทีวีดิจิทัลของไทยทางสถานีต้องแบกรับค่าโครงข่ายที่สูง เพราะไม่มี Infrastructure Provider ที่เป็นโครงข่ายกลาง แต่ในช่วงแรกมีการออกแบบระบบให้กระจายกัน โดยปัจจุบันประเทศไทยมีโครงข่าย 5 MUX

3. ความล่าช้าของการกระจายกล่องรับสัญญาณ

ปัญหานี้ทำให้ตัวเลขการคาดการณ์คนดูทีวีดิจิทัลของมีเดียเอเจนซี และบริษัทสำรวจเรทติ้งกับตัวเลขจริงๆ ไม่ตรงกันในช่วงออกสตาร์ท ซึ่งส่งผลโดยตรงกับการวางแผนโฆษณา

4. โครงสร้างประชากร

การเพิ่มจำนวนช่องทีวีจาก 6 ช่องอนาล็อก ไปสู่ 24 ช่องดิจิทัล แต่จำนวนคนดูในประเทศไทยยังคงเท่าเดิม ไม่ได้เพิ่มตามช่อง คืออีกหนึ่งปัญหาที่ตอนแรกผู้ประกอบการมองข้ามไป แถมตอนนี้ประเทศไทยก็เข้าสู่สังคมผู้สูงวัยอย่างสมบูรณ์แล้ว อัตราการเกิดของคนไทยน้อยลงทุกปี

5. Digital Disruption

การเปลี่ยนผ่านทางเทคโนโลยีดิจิทัล กลายมาเป็นปัญหาใหญ่ที่สุดของผู้ประกอบการทีวีดิจิทัลอย่างมาก เพราะความสะดวกสบายและความเร็วของอินเทอร์เน็ตที่มากขึ้นทำให้ผู้ชมย้ายจากหน้าจอทีวีไปสู่โซเชียลมีเดียและแพลตฟอร์ม อาทิ YouTube, Facebook, TikTok และค่าย OTT ต่างๆ ทำให้ยอดการรับชมทีวีดั้งเดิมลดลงอย่างรวดเร็ว

ที่สำคัญคือ งบโฆษณาก็ถูกดึงไปลงในแพลตฟอร์มออนไลน์แทน ทำให้รายได้ต่อช่องลดลงอย่างมหาศาล

6. คุณภาพของคอนเทนต์

การที่คนดูย้ายแพลตฟอร์มไปดูคอนเทนต์สตรีมมิ่ง หรือคลิปสั้นในโซเชียลมีเดียนี้ คือสิ่งที่พิสูจน์ได้ว่าผู้บริโภคมีทางเลือก และตลาดก็มีคอนเทนต์ที่ตอบโจทย์ความต้องการของคนรุ่นใหม่มากกว่าทีวีดิจิทัล เพราะท้ายที่สุดคุณภาพของคอนเทนต์คือตัวที่จะวัดผลแพ้ชนะในอุตสาหกรรม ถ้าคอนเทนต์มีคุณภาพจริง คนก็ยอมจ่ายรายเดือนเพื่อรับชม ซึ่ง Netflix ก็พิสูจน์ให้เห็นมาแล้ว

 ในขณะที่ทีวีดิจิทัลมีแต่ต่อตรงคอนเทนต์ส่วนใหญ่เป็นรูปแบบ Free to Air คนดูสามารถรับชมได้ฟรีผ่านเสาอากาศ หรือกล่องรับสัญญาณ แต่ผู้ผลิตจะมีรายได้จากโฆษณา ซึ่งแม้จะมีโมเดลธุรกิจที่ไม่เหมือนกัน แต่จริงๆทีวีดิจิทัลมีแต้มต่อหลายด้าน โดยเฉพาะกับการดูฟรี

แต่ที่คนเปลี่ยนไปดูรายการ หรือแพลตฟอร์มอื่นในระยะหลังๆ ต้องบอกว่าส่วนหนึ่งมาจากวิธีคิดของผู้ผลิตรายการหลายค่ายที่ยังเป็น Old School ยังไม่สามารถหลุดจากกรอบเดิมๆ ได้ ซึ่งเป็นที่มาของรูปแบบรายการเดิมๆ ที่ผลิตเป็นสิบๆ ปี ไม่เคยเปลี่ยน

แถมบางช่องพอไม่มีคอนเทนต์ที่จะออกอากาศก็ใช้การรีรัน หรือปล่อยเช่าช่วงให้กับบริษัทผู้ผลิตสินค้า เพื่อสร้างรายได้และลดค่าใช้จ่ายในการผลิตรายการ จนเกือบจะเป็นช่องขายสินค้ามากกว่าช่องคอนเทนต์ ดังนั้นถ้าคนรุ่นใหม่จะไม่ดูทีวีก็ไม่แปลกใจ

ตัวเลขล่าสุดของสมาคมมีเดีย เอเจนซีรายงานว่า เม็ดเงินโฆษณาที่เคยกระจุกอยู่บนทีวีในยุครุ่งเรืองที่สูงถึง 70,000 ล้านบาทต่อปี นั้นผ่านพ้นไปนานแล้ว

แต่สิ่งที่น่าสนใจก็คือ ปี 2025 ถือเป็นปีแรกที่เม็ดเงินในสื่ออินเทอร์เน็ตเบียดสื่อดั้งเดิมอย่างทีวีจนเกือบจะเท่ากัน โดยงบโฆษณาทางอินเทอร์เน็ตมีตัวเลขจบที่ 33,105 ล้านบาท เติบโต 5% และมีส่วนแบ่งเพิ่มเป็น 39% (ปี 2024 อยู่ที่ 31,554 ล้านบาท) ขณะที่สื่อทีวีมีมูลค่าอยู่ที่ 31,343 ล้านบาท เติบโตติดลบ 5% มีส่วนแบ่งลดลงเหลือ 37% (ปี 2024 อยู่ที่ 33,129 ล้านบาท)

ส่วนตัวเลขคาดการณ์ในปี 2026 คาดว่าโฆษณาอินเทอร์เน็ตจะจบปีด้วยมูลค่า 34,760 ล้านบาท ส่วนสื่อทีวีดิจิทัลในปี 2026 จะลดลงเหลือประมาณ 29,149 ล้านบาท

ทีวียังไม่ตาย ถ้าปรับตัวถูกทาง

งานสัมมนา TV | DEMAND GENERATOR LEADERSHIP FORUM 2026 ที่รวมผู้บริหารและนักการตลาดจากหลายวงการ มีมุมมองร่วมกันว่าทีวี "ไม่ตาย" แต่กำลัง "เปลี่ยนบทบาท" และทางรอดของอุตสาหกรรมนี้ต้องอาศัยการปรับตัวอย่างน้อย 3 เรื่องไปพร้อมกัน
 
1. สร้าง Ecosystem แทนการยึดติดจอเดียว

จิตสุภา วัชรพล ประธานเจ้าหน้าที่บริหารร่วม ไทยรัฐทีวี และไทยรัฐออนไลน์ นำเสนอภาพ TV Beyond Awareness ไว้อย่างน่าสนใจว่า จุดแข็งที่ทีวียังมีเหนือสื่ออื่นคือ ความน่าเชื่อถือ การได้ออกอากาศทางทีวียังหมายถึงการควบคุมคุณภาพของเนื้อหา โดยเฉพาะข่าว ที่ยังมีคนดูสดถึง 90.8% และเป็นพื้นที่ที่ทุกเจนเนอเรชันให้ความเชื่อถือ แม้คนดูจะย้ายไปอยู่บนสมาร์ททีวีและแพลตฟอร์ม Non-linear มากขึ้น แต่ตัวเลขคนที่ยังดูทีวีผ่านสื่อทุกช่องทางรวมกันยังสูงถึง 83.7%เพียงแต่เปลี่ยนอุปกรณ์และช่องทางไปสู่ Smart TV, IPTV, อินเทอร์เน็ต และ YouTube

“โจทย์ของเราตอนนี้จึงไม่ใช่แค่รักษาคนหน้าจอ แต่ต้องต่อยอดข้อมูลผู้ชมให้เป็น Ecosystem ที่ครบวงจร ตัวอย่างที่เห็นชัดคือไทยรัฐทีวี ที่เปลี่ยนผู้ชมให้กลายเป็นฐานข้อมูลเชิงลึกผ่านไทยรัฐโพลเก็บคำตอบจากผู้ชมนับพันคนเพื่อนำไปต่อยอดวางแผนคอนเทนต์และเสนอขายแบรนด์ได้แม่นยำขึ้น ส่วนเวิร์คพอยท์ก็เดินเกม Community Driven Video ปั้นแฟนคลับเฉพาะของแต่ละรายการ ให้คนดูกลับมาดูซ้ำ ไม่ใช่แค่ดูครั้งเดียวแล้วผ่านไป”

ส่วนชลากร ปัญญาโฉม ประธานเจ้าหน้าที่บริหารกลุ่มบริษัท Workpoint Entertainment กล่าวว่า จุดแข็งของทีวีคือความสามารถในการสร้างคอนเทนต์ ซึ่งทีวีแต่ละช่องจะมีแฟนคลับของตัวเอง และยังมีแฟนคลับแต่ละรายการอีก ซึ่งตรงนี้เป็นชุมชนที่แข็งแกร่ง แต่พฤติกรรมคนดูที่เปลี่ยนแปลงไปก็คือ มีคนไปดูซ้ำในช่องทางอื่นๆ

“ภาพแรกในหัวของคนทั่วไปคือ ทีวีที่บ้าน แต่ว่าตอนนี้มันเปลี่ยนแปลงไปมากแล้ว ที่มามีอิทธิพลคือ Non Linear ที่เป็นผลมาจากเทคโนโลยีและพฤติกรรม ยุคเดิมทีวีผลิตคอนเทนต์และจบลงที่ Attention ยุคนี้จบลงที่ Trust ยุคต่อไปคือ Commercial Value”

2. สร้างคอนเทนต์ ให้ "เดินทาง" ได้ทุกแพลตฟอร์ม

บอย ถกลเกียรติ วีรวรรณ ซีอีโอ บริษัท เดอะ วัน เอ็นเตอร์ไพรส์ จำกัด (มหาชน) ผู้บริหารช่องONE31 สะท้อนมุมมองว่าโจทย์ของคนทำคอนเทนต์วันนี้ไม่ใช่แค่ทำให้คนหยุดดู แต่ต้องทำให้ เอ็นเกจเมนต์กลายเป็นดีมานด์ได้จริง เพราะพฤติกรรมคนดูเปลี่ยนไปมาก ทั้งดูผ่านมือถือ ดูย้อนหลัง หรือดูผ่านหลายแพลตฟอร์มพร้อมกัน สิ่งที่ไม่เคยเปลี่ยนคือ ถ้าสตอรี่ดีพอ คนจะตามหามาดูเองไม่ว่าจะช่องทางไหน

“คนทำทีวีต้องเรียนรู้ ปรับตัว ตามคนดูตลอดเวลา ผมเริ่มต้นจากละครโทรทัศน์ค่ายเอ็กแซ็กท์ ตอนนั้นโจทย์ใหญ่คือทำอย่างไรให้คนเปลี่ยนจากช่องอื่นมาดูช่องเรา แต่ตอนนี้การทำละครต้องคิดว่า คอนเทนต์เรื่องหนึ่งจะเดินทางมาถึงคนดูได้อย่างไร สื่อทีวีสามารถสร้าง Mass Awareness สื่อดิจิทัลช่วยให้คอนเทนต์เดินทางต่อได้ สื่อสตรีมมิ่งช่วยให้คนดูเลือกเวลารับชมได้ ส่วนสื่อโซเชียล ทำให้เรื่องราวของเราขยายออกไป

ดังนั้นการทำคอนเทนต์ยุคนี้ เราต้องสร้างคอนเทนต์ที่แข็งแรงพอที่จะเดินทางไปได้ทุกมิติ มันจะตอบโจทย์อื่นๆ ได้มากมาย”

บอย ยังยกตัวอย่างละครของช่อง ONE31 อย่าง สงครามสมรส และหงสาวดีที่แสดงให้เห็นว่าคอนเทนต์ที่แข็งแรงพอสามารถเดินทางข้ามทุกจอได้ในตัวเอง ทีวีทำหน้าที่สร้างการรับรู้ในวงกว้าง (Reach) ดิจิทัลต่อยอดให้คอนเทนต์เดินทางต่อ สตรีมมิ่งเปิดโอกาสให้เลือกเวลาดูเอง และโซเชียลช่วยขยายเรื่องราวออกไป ก่อนจะไปจบที่นักแสดงและเนื้อเรื่องที่สร้างอารมณ์ร่วม สุดท้ายจึงกลายเป็นดีมานด์จริงของแบรนด์ที่ลงโฆษณา ไม่ใช่แค่ยอดเอ็นเกจเมนต์บนหน้าจอ

3. รีบาลานซ์ระหว่าง “แบรนด์” กับ “ยอดขาย”

ผศ.ดร.เอกก์ ภทรธนกุล นายกสมาคมการตลาดแห่งประเทศไทย (MAT) ให้มุมมองในหัวข้อ TV Never Dies ว่ากระแสทีวีจะตายถูกพูดถึงมาตั้งแต่ปี 2012 ที่โฆษณาเริ่มย้ายไปดิจิทัล ต่อเนื่องมาถึงยุค Netflix, YouTube และ TikTok แต่ตัวเลขการใช้เงินโฆษณาจริงกลับสะท้อนว่าแบรนด์ใหญ่จำนวนมากยังคงเลือกใช้สื่อทีวีอยู่ เพราะทีวีเป็นสื่อที่ตอบโจทย์การอยู่ร่วมกันของคนในสังคมได้ ต่างจากสื่อดิจิทัลที่ยิ่งเจาะจงกลุ่มเป้าหมายเฉพาะบุคคลมากเท่าไหร่ ก็ยิ่งขาดมิติของการเป็นสื่อกลางร่วมของคนหมู่มาก นักการตลาดที่อยากสร้างแบรนด์ในระยะยาวจึงยังต้องอาศัยความเป็นเพื่อนที่ทีวีมอบให้ ไม่ใช่แค่ยอดอิมเพรสชันจากสื่อดิจิทัล

“สื่อทีวีสร้างขึ้นมาเพื่อการอยู่ร่วมกัน ทีวีคือสื่อที่ส่งมอบความชอบที่คล้องจองกัน ทีวีเป็นสื่อสำคัญในการมองสังคม ทีวีเป็นโซเชียล ไลฟ์ เพราะเป็นสื่อครอบจักรวาล บางคนชอบเปิดทีวีเพื่อไม่ให้เหงา เปิดเลี้ยงเสียงไว้ก็ได้ ดังนั้นทีวีจึงมีความพิเศษในลักษณะของสื่อ สามารถเปิดทิ้งไว้ได้ สบายหู นักการตลาดที่อยากสร้างแบรนด์ ต้องใช้ Companion มากกว่า Impression กระบวนการสร้างแบรนด์ บางที่เราต้องสร้างจากความเป็นเพื่อน”

ขณะที่ ภวัต เรืองเดชวรชัย ประธานกรรมการและประธานเจ้าหน้าที่บริหาร บริษัท มีเดีย อินเทลลิเจนซ์ กรุ๊ป จำกัด (MI GROUP) และนายกสมาคมมีเดียเอเยนซี่และธุรกิจสื่อแห่งประเทศไทย (MAAT) ให้มุมมองจากฝั่งเอเจนซีว่า หลังโควิดเกิดความไม่สมดุลในการทุ่มงบไปที่ Lower Funnel หรือการกระตุ้นยอดขายระยะสั้นมากเกินไป จนแบรนด์เริ่มไม่แข็งแรง เห็นภาพชัดคือ ยิงโฆษณาตอนไหนยอดขึ้น พอหยุดยิงยอดก็ตก อุตสาหกรรมจึงต้องกลับมาหาจุดสมดุลใหม่ระหว่างการสร้างแบรนด์ระยะยาวกับยอดขายระยะสั้น

“มุมของเอเจนซี ที่ดูแบรนด์ หลายแบรนด์ลงเงินไป แต่ยอดขายเริ่มไม่กลับมาแล้ว มุมมองของเอเจนซี ทีวียังทรงพลัง เพราะมีจุดแข็งที่สื่อดิจิทัลทดแทนไม่ได้ครบ ทั้ง Scale, Attention, Impact, Fame และ Accessibility”

ในงานสัมมนาครั้งนี้ แนวทางปรับตัวที่ผู้บรรยายพูดถึงมากที่สุดคือการเปลี่ยนบทบาทจาก สถานีทีวีไปเป็นผู้ผลิตคอนเทนต์อย่างเต็มตัว โดยลดการพึ่งพาเรตติ้งหน้าจอเพียงอย่างเดียว แล้วหันไปสร้างรายได้จากการขายลิขสิทธิ์คอนเทนต์ไปยังแพลตฟอร์ม OTT ทั่วโลก พร้อมกับเจาะกลุ่มคอนเทนต์เฉพาะทาง (Niche) ที่แข่งขันน้อยกว่าเนื้อหาแมส

ทีวีดิจิทัลในวันที่ไร้ดาวเหนือ

ปัญหาใหญ่ที่สุดตอนนี้ของผู้ประกอบการทีวีดิจิทัลก็คือ กสทช. ในฐานะหน่วยงานกำกับดูแลโดยตรง ยังไม่มีการประกาศแนวทางที่ชัดเจนว่าหลังหมดสัมปทานจะเดินหน้าอย่างไร

อัปเดตการประชุมในเดือนมิถุนายน ทางกสทช. ได้ร่างแผนแม่บทกิจการกระจายเสียงและกิจการโทรทัศน์ ฉบับที่ 3 (พ.ศ. 2569–2573) เพื่อใช้เป็นกรอบกำกับดูแลสื่อระยะ 5 ปี โดยมีสาระสำคัญ คือ

1. การปรับปรุงแผนแม่บทฯ 3 ประเด็นหลัก

1.1 คุ้มครองผู้บริโภค เน้นให้ประชาชนได้รับบริการที่คุณภาพดี ราคาเป็นธรรม ป้องกันเนื้อหาเท็จ บิดเบือน อันตราย หรือผิดกฎหมาย พร้อมส่งเสริมเสรีภาพในการเข้าถึงข้อมูลอย่างเท่าเทียม

1.2 คุมสื่อออนไลน์ (OTT) ร่วมมือกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ออกกติกาดูแลและส่งเสริมบริการภาพและเสียงผ่านอินเทอร์เน็ตให้เหมาะสมกับยุคสมัย

1.3 สร้างแพลตฟอร์มกลางของประเทศ พัฒนาช่องทางกลางสำหรับทีวีดิจิทัลและวิทยุ เพื่อเพิ่มช่องทางเผยแพร่ ช่วยประชาชนเข้าถึงง่ายขึ้น และใช้แจ้งเตือนภัยในภาวะฉุกเฉิน พร้อมดูแลกลุ่มเปราะบาง (ผู้พิการ ผู้สูงอายุ เด็ก)

2. กรอบการดำเนินงานระยะ 5 ปี (2569–2573)

2.1 จัดสรรคลื่นความถี่และออกใบอนุญาตอย่างโปร่งใส ยืดหยุ่น รองรับการเปลี่ยนแปลงของเทคโนโลยี

2.2 ส่งเสริมการแข่งขันอย่างเสรีและเป็นธรรม ยกระดับอุตสาหกรรมสื่อไทยสู่มาตรฐานสากล

3. วาระอื่น ๆ

พิจารณา (ร่าง) Roadmap กิจการโทรทัศน์ฯ (พ.ศ. 2569–2573) เพื่อเตรียมรับมือใบอนุญาตทีวีดิจิทัลหมดอายุในปี 2572 แต่ยังพิจารณาไม่แล้วเสร็จ

แต่ทั้งหมดนี้ยังเป็นเพียง “ร่าง” ที่ยังไม่ประกาศเป็นทางการ ขณะที่ผู้ประกอบการต้องวางแผนธุรกิจล่วงหน้าเป็นปี ความไม่ชัดเจนนี้เองที่กำลังกลายเป็นความเสี่ยงสำคัญของทั้งอุตสาหกรรม

ภวัต ได้แสดงความคิดเห็นในฐานะนายกสมาคมมีเดียเอเยนซี่และธุรกิจสื่อแห่งประเทศไทย (MAAT) ไว้อย่างน่าสนใจว่า ประเทศไทยมีศักยภาพในการแข่งขันสูงมาก เนื่องจากคอนเทนต์ไทย มีเสน่ห์และเอกลักษณ์ไม่แพ้ชาติใดในโลก แม้ว่าเยาวชนรุ่นใหม่บางกลุ่มจะมีพฤติกรรมนิยมคอนเทนต์เกาหลีหรือจีนบ้างก็ตาม แต่ฐานผู้ชมกลุ่มใหญ่ที่สุดยังคงอยู่กับคอนเทนต์ไทย แต่สิ่งที่น่ากังวลสำหรับผู้ประกอบการทีวีดิจิทัลตอนนี้ก็คือวิกฤตเวลา ซึ่งถือว่าเป็นเส้นตายที่ล่วงเลยมาแล้ว

“ตอนนี้เหลือเวลาอีกเพียงประมาณ 2 ปีครึ่งก่อนที่ใบอนุญาตจะหมดอายุลงในปี 2572 ในทางปฏิบัติการเตรียมการวางแผนเปลี่ยนผ่านระบบ Migrate ข้อมูล และวางท่อระบบโครงสร้างพื้นฐานใหม่ทั้งหมดเพื่อรองรับการย้ายหน้าจอ จำเป็นต้องใช้ระยะเวลาเตรียมตัวล่วงหน้าอย่างน้อย 4 - 5 ปี

ภาครัฐและ กสทช. ต้องรีบกำหนดแนวทางและ Roadmap ที่ชัดเจนออกมาให้เร็วที่สุดในทันที เพื่อให้ผู้ประกอบการมีเวลาปรับตัวและเปลี่ยนผ่านระบบได้ทันท่วงที ไม่ใช่รอจนถึงปีสุดท้าย”

เมื่อทุกฝ่ายเห็นตรงกันว่าทีวียังมีทางไปต่อ คำถามที่แท้จริงจึงอยู่ที่ว่า ในเวลาที่เหลืออีกไม่ถึง 3 ปี ภาครัฐจะประกาศทิศทางที่ชัดเจนให้ทันเวลาที่ผู้ประกอบการต้องใช้วางแผนหรือไม่

ความล่าช้าของแผนแม่บทชุดใหม่นี้ จึงเป็นอุปสรรคต่อการปรับตัวของผู้ประกอบการ เหมือนกับการไร้ดาวเหนือนำทาง เพราะตอนนี้ทุกคนไม่สามารถรู้ได้ว่านโยบายของรัฐจะออกมาในทิศทางไหน

หรือสุดท้ายอุตสาหกรรมทั้งระบบจะต้องเผชิญความไม่แน่นอนไปจนถึงวินาทีสุดท้ายก่อนใบอนุญาตหมดอายุ

งานนี้อดเป็นห่วงผู้ประกอบการทีวีดิจิทัลที่เหลืออยู่ไม่ได้จริงๆ...
 
source
source