โลกการค้ากำลังเปลี่ยนจากการแข่งขันด้วย “ราคา” ไปสู่การแข่งขันด้วย “คาร์บอน” มากขึ้นเรื่อย ๆ และสำหรับ SME ไทย การเปลี่ยนผ่านสู่ธุรกิจสีเขียวอาจไม่ใช่เรื่องของภาพลักษณ์หรือความรับผิดชอบต่อสิ่งแวดล้อมเพียงอย่างเดียว แต่กำลังกลายเป็นใบผ่านทางสู่ตลาดโลก
ดร.ปณิตา ชินวัตร รองผู้อำนวยการสำนักงาน รักษาการผู้อำนวยการสำนักงานส่งเสริมวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อม (สสว.) กล่าวว่า ภารกิจสำคัญของ สสว. คือการสนับสนุนให้ผู้ประกอบการ MSME ไทย สามารถก้าวข้ามข้อจำกัดด้านเงินลงทุนและองค์ความรู้ เพื่อให้พร้อมรับมือกับกฎระเบียบการค้าโลก การปรับตัวไปสู่ธุรกิจสีเขียวไม่ใช่ทางเลือก แต่เป็นภารกิจเร่งด่วน การเข้าร่วมอบรมและได้รับคำปรึกษาเชิงลึกจะช่วยให้ผู้ประกอบการถอดบทเรียนและปรับมุมมองใหม่ว่า การรักษ์โลกคือการลดต้นทุน (Green = Lean) เพิ่มประสิทธิภาพการผลิต และเปลี่ยนข้อกำหนดด้านสิ่งแวดล้อมให้กลายเป็นโอกาสทางธุรกิจและความได้เปรียบในการแข่งขันได้อย่างยั่งยืน
“วันนี้ SME ไทยกำลังอยู่ท่ามกลางการฟื้นตัวแบบประคับประคอง ขณะที่ต้องรับมือกับทั้งต้นทุนที่สูงขึ้น การแข่งขันจากสินค้านำเข้า สภาพคล่องและการเข้าถึงสินเชื่อ รวมถึงโจทย์ใหม่อย่างกฎระเบียบด้านสิ่งแวดล้อม โดยเฉพาะเมื่อ CBAM (Carbon Border Adjustment Mechanism) ของสหภาพยุโรปเข้าสู่ระยะบังคับใช้ตั้งแต่ 1 มกราคม 2569 กติกาคาร์บอนจึงไม่ใช่เรื่องไกลตัวของผู้ประกอบการอีกต่อไป”
เมื่อ CBAM กำลังทำให้ “คาร์บอน” กลายเป็นต้นทุนส่วนหนึ่งของการค้าระหว่างประเทศ โดยเฉพาะสินค้าที่มีการปล่อยก๊าซเรือนกระจกสูง เช่น เหล็ก อะลูมิเนียม ซีเมนต์ ปุ๋ย ไฟฟ้า และไฮโดรเจน
สำหรับ SME ที่อยู่ในห่วงโซ่การผลิตหรือเป็นผู้ส่งออก หากไม่สามารถวัดและจัดการการปล่อยก๊าซเรือนกระจกของตัวเองได้ ย่อมมีความเสี่ยงทั้งจากต้นทุนที่เพิ่มขึ้น ภาระการจัดทำและทวนสอบข้อมูล ตลอดจนการสูญเสียความสามารถในการแข่งขัน
และนี่คือเหตุผลที่ สสว. เดินหน้า “โครงการส่งเสริมและพัฒนาศักยภาพ SME ตามแนวทางธุรกิจสีเขียว (Green Business)” เพื่อผลักดันให้ SME ไทยเปลี่ยนจากการ “รับรู้เรื่อง Green” ไปสู่การ “ลงมือทำจริง”
ผลการดำเนินงานปี 2569 มี SME เข้าร่วมอบรมด้าน Carbon Footprint & Net Zero Pathway และ Green Marketing รวม 246 ราย และได้รับการพัฒนาศักยภาพเชิงลึกอีก 227 ราย ครอบคลุมทั้งการจัดทำ Carbon Footprint ขององค์กร (CFO) และผลิตภัณฑ์ (CFP) รวมถึงการยกระดับโรงแรมและสถานประกอบการสู่มาตรฐานสีเขียว
ที่น่าสนใจคือ มีผู้ประกอบการได้รับการสนับสนุนให้ขึ้นทะเบียนกับองค์การบริหารจัดการก๊าซเรือนกระจก (อบก.) 48 ราย และขึ้นทะเบียนมาตรฐาน G-Green กับกรมการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศและสิ่งแวดล้อมอีก 5 ราย
ตัวเลขเหล่านี้สะท้อนว่า Green Business กำลังขยับจากแนวคิดไปสู่ระบบบริหารจัดการธุรกิจ เพราะการทำ CFO และ CFP ไม่ได้มีเป้าหมายเพียงเพื่อให้ธุรกิจมีข้อมูลคาร์บอน แต่ยังช่วยให้ผู้ประกอบการเห็นว่า จุดไหนคือ Carbon Hotspot จุดไหนใช้พลังงานสูง จุดไหนมีของเสีย และจุดไหนสามารถลดต้นทุนได้
พูดง่าย ๆ คือ ลดคาร์บอน อาจเท่ากับลดต้นทุน
ขณะเดียวกัน การมีข้อมูลด้านคาร์บอนที่ชัดเจนยังช่วยสร้างโอกาสทางธุรกิจ ทั้งการเข้าถึงตลาดที่ให้ความสำคัญกับสินค้าสีเขียว การตอบโจทย์คู่ค้ารายใหญ่ใน Supply Chain การสร้างความแตกต่างของสินค้า ตลอดจนเพิ่มโอกาสเข้าถึง Green Finance
ดังนั้น Green จึงไม่ได้มีเพียงมิติ “รักษ์โลก” แต่กำลังเชื่อมโยงโดยตรงกับ Cost, Market, Finance และ Competitiveness
สสว. ประเมินว่า ในระยะต่อไปกลุ่มที่ต้องเร่งเตรียมความพร้อมเป็นพิเศษคือ SME ผู้ส่งออกและ SME ที่อยู่ใน Supply Chain ของบริษัทขนาดใหญ่ ซึ่งมีประมาณ 20,000 ราย โดยเป้าหมายระยะสั้นคือผลักดันให้กลุ่มที่มีความเสี่ยงจากกติกาการค้าใหม่สามารถเข้าสู่ระบบประเมินและมาตรฐานด้าน Green/ESG ได้ครบถ้วน
ส่วนในระยะยาว สสว. ตั้งเป้าขยายการเปลี่ยนผ่านไปยัง SME ในภาคการผลิต เกษตรแปรรูป อาหาร ท่องเที่ยว โรงแรม ร้านอาหาร และ Wellness พร้อมตั้งเป้าให้ SME ในภาคส่งออกและอุตสาหกรรมหลักเข้าสู่ Green Business/BCG Model ไม่น้อยกว่า 10-20% ในระยะแรก ก่อนขยายผลไปยัง SME ทั่วประเทศ
“สสว.เชื่อมั่นว่ามาตรฐานสิ่งแวดล้อมไม่ได้เป็นอุปสรรคหรือภาระต้นทุน แต่คือแต้มต่อทางการแข่งขันที่สำคัญในปัจจุบัน การที่ สสว. เข้ามาช่วยสนับสนุนตั้งแต่การประเมิณ Green SME Index การให้คำปรึกษาเชิงลึก ไปจนถึงการสนับสนุนทวนสอบมาตรฐานสิ่งแวดล้อมสากล เช่น CFO, CFP, Green Hotel และ Green Production โยไม่มีค่าใช้จ่าย จะช่วยลดภาระต้นทุนให้ผู้ประกอบการ และการนำผู้ประกอบการออกสู่สนามจริงผ่านงานแสดงสินค้า จะช่วยต่อยอดการสร้างรายได้จริงอย่างมั่นคง”
จุดนี้เป็นสิ่งที่ สสว. มุ่งเน้น เพราะนอกจากการพัฒนาศักยภาพภายในองค์กรแล้ว สสว.ยังต่อยอดโอกาสทางการตลาดเพื่อสร้างรายได้จริงให้กับผู้ประกอบการ โดยสนับสนุนค่าใช้จ่ายในการออกบูธแสดงสินค้าในระดับประเทศและสากลฟรี ได้แก่ งาน Grand HALAL Bangkok 2026 Purity Way of Life ที่ไบเทคบางนา และงานไทยเที่ยวไทย ครั้งที่ 79 ที่ศูนย์ประชุมแห่งชาติสิริกิติ์ พร้อมจัดกิจกรรม Business Matching เชื่อมโยงส่งต่อผู้ประกอบการ SME ไปยังผู้ให้บริการธุรำกิจสีเขียวหรือ Green Service Provider ให้ได้พบปะกับหน่วยงานตรวจรับรอง สถาบันการเงินเพื่อเขาถึงสินเชื่อสีเขียว และผู้ให้บริการเทคโนโลยีพลังงานสะอาด เพื่อร่วมกันสร้างระบบนิเวศธุรกิจสีเขียวต่อไป