เราอยู่ในยุคที่สตาร์ทอัพเกิดขึ้นใหม่มากมาย แต่มีไม่ถึง 10% ที่จะเป็นสตาร์ทอัพที่ประสบความสำเร็จ คนรุ่นใหม่มองว่าสตาร์ทอัพคือความหอมหวานที่น่าลองเสี่ยง แต่ในยุคที่สตาร์ทอัพแข่งขันกันสูง และเกิดสตาร์ทอัพหน้าใหม่เป็นจำนวนมากจึงต้องวางแผนและพิจารณาในหลายๆ ปัจจัยทางการตลาด เพื่อให้ยืนหยัดอยู่ได้และเป็นผู้ชนะในสายธุรกิจที่เข้าไปทำ

ในอดีต การทำแผนธุรกิจหนึ่งขึ้นมาให้ครอบคลุมในทุกมิติได้นั้น อาจใช้เวลาในการเขียนแผนธุรกิจลงบนกระดาษราว 50-60 หน้า ซึ่งการทำความเข้าใจ การมองภาพองค์รวมของธุรกิจได้นั้นต้องใช้เวลามาก ยากต่อการสื่อสาร และทำให้การนำแผนธุรกิจไปปฏิบัติจริงแล้วสำเร็จได้นั้น เป็นไปได้ยาก 

Lean Canvas คืออะไร

Ash Maurya ได้คิดค้นวิธีการสร้างโมเดลธุรกิจแบบใหม่ ซึ่งจบได้ภายในกระดาษเพียงหน้าเดียว นั่นคือ โมเดลธุรกิจที่เรียกว่า “Lean Canvas” โดยเน้นให้แผนธุรกิจนั้น สามารถนำไปใช้ได้จริง มีความชัดเจน และลดความเสี่ยงจากความผิดพลาด ความไม่แน่นอนในการทำธุรกิจได้ โดยจะเน้นให้ผู้ประกอบการสตาร์ทอัพ เริ่มต้นจากคำถามว่า “ทำไม”

การสร้างโมเดลธุรกิจในกระดาษใบเดียวของ Lean Canvas นั้นจะพิจารณาถึงปัจจัยธุรกิจที่สำคัญ เช่น

Matrix ตัวชี้วัดของสตาร์ทอัพนั้นๆ  ซึ่งจะต้องมีการทดลองและวัดผลอยู่ตลอด ให้ดูว่าตัวเลขการวัดผลในธุรกิจของเราตัวไหนที่วัดผลได้ดีที่สุด เพื่อที่เราจะได้วางแผนให้ตัวเลขการวัดผลนั้น สูงขึ้นไปอีก

Customer Segment ดูว่าธุรกิจที่เราทำ ทำไปเพื่อใคร

Problem ปัญหาที่เกิดกับตัวผู้บริโภคมีอะไรบ้าง แล้วสินค้าหรือบริการของเราจะไปตอบปัญหาตรงนี้ได้อย่างไร

Solution สินค้าหรือบริการของเราจะไปแก้ปัญหาขงผู้บริโภคได้อย่างไร

Revenue Streams หลังจากแก้ปัญหาให้ลูกค้าแล้วเราสามารถเก็บเงินลูกค้าได้ด้วยวิธีใดบ้าง

Unique Value Proposition ธุรกิจของเราสร้างคุณค่าอะไรให้ลูกค้า และแตกต่างจากคู่แข่งขันในตลาด เป็นต้น

ประโยชน์ที่ได้จากการใช้ Lean Canvas

การวิเคราะห์ประเด็นสำคัญต่างๆ ที่ Ash Maurya รวมไว้ในกระดาษเพียงหน้าเดียว จะทำให้เราเข้าใจภาพรวมในธุรกิจที่เราจะทำได้ง่ายขึ้น ทำให้เกิดเป็น Strategy ที่เราควรจะทำจริงๆ โดยตัดสิ่งที่ไม่จำเป็นออก และประหยัดเวลามากขึ้น Lean Canvas จึงเปรียบเสมือนเป็นตัวช่วยผู้ประกอบการสตาร์ทอัพ ให้เกิดความสำเร็จในการดำเนินธุรกิจมากขึ้น โดยอาศัย “ข้อมูลหรือดาต้า” ที่เกิดจากการทดลองจากสมมุติฐานที่สตาร์ทอัพกำหนดขึ้น ทำให้การนำแผนไปใช้ในเชิงธุรกิจจริงได้มีประสิทธิภาพมากขึ้น ลดความเสี่ยงและความไม่แน่นอน ซึ่งนี่ถือเป็นปัจจัยสำคัญที่ทำให้อดีตสตาร์ทอัพอย่าง Facebook หรือ Dropbox ที่เติบโตกลายมาเป็นบริษัทยักษ์ใหญ่ของโลกได้

Ash Maurya กล่าวว่า “ทางเดียวที่จะรู้ว่าอะไรคือ ความเสี่ยง คุณต้องนำไอเดียที่คุณมีไปทดลองปฏิบัติจริง ซึ่งสิ่งที่จะได้จาก Lean Canvas คือ ผู้ประกอบการจะมองภาพรวมธุรกิจของตัวเองได้กว้างขึ้น ทำให้ผู้ประกอบการคิดได้รอบด้าน และสามารถลองผิดลองถูกจากการทดลองได้ ซึ่งนั่นจะทำให้ธุรกิจสามารถประสบความเร็จได้ในระยะเวลาที่สั้นมากขึ้น”

ปัญหาของ Startup

สตาร์ทอัพส่วนใหญ่ไม่ประสบความสำเร็จ เนื่องจากสตาร์ทอัพไม่เข้าใจ “ปัญหา” ในธุรกิจที่ทำอยู่ ทำให้ธุรกิจไม่มีประสิทธิภาพ และไม่เป็นไปตามเป้าหมายที่วางไว้ เสียทั้งเวลาและเงินทุน เพื่อผลิตสินค้าและบริการที่ไม่ตรงตามความต้องการของผู้บริโภค และการหาโซลูชั่น เพื่อตอบสนองกลุ่มคนที่ชอบลองผลิตภัณฑ์ใหม่ๆ เพื่อเป็นการทดลองตลาดและนำผลตอบรับมาพัฒนาสินค้าและบริการก็ยังไม่ตรงจุดและชัดเจน

“ปัญหาที่สตาร์ทอัพทั่วโลกเผชิญ คือ เมื่อธุรกิจดำเนินไประยะหนึ่ง จะเจอทางตันในการทำให้ธุรกิจเติบโต และเมื่อหาทางออกไม่เจอก็จะเกิดความล้มเหลว ซึ่ง Lean Canvas นี้ จะเป็นโมเดลที่ทำให้เห็นว่าสตาร์ทอัพจะโตได้อย่างไร จะทำอย่างไรให้เป็นสตาร์ทอัพที่มีประสิทธิภาพ” Ash Maurya พูดเสริม

แนวคิด Lean Canvas นี้ ไม่จำกัดเพียงแต่สตาร์ทอัพเท่านั้น แต่ยังสามารถนำไปใช้ในระดับองค์กรใหญ่ๆ ได้ เพียงขอแค่ผู้ใช้มีความคิดของการเป็นผู้ประกอบการ ซึ่งแนวคิดนี้บริษัทยักษ์ใหญ่ของโลกอย่าง อินเทล ไมโครซอฟท์ ก็มีการนำแนวคิดนี้ไปใช้ในการร่างแผนธุรกิจ

ปัจจุบันการทำสตาร์ทอัพนั้นง่ายขึ้น เพราะมีเครื่องมือใหม่ๆ ที่เข้ามาช่วยสำหรับผู้ประกอบการ Lean Canvas ก็เป็นอีกหนึ่ง Tools ทางการตลาดที่น่าสนใจที่จะเข้ามาทำให้สตาร์ทอัพและธุรกิจต่างๆ มีต้นทุนที่ลดลง (Cheaper) ประสบความสำเร็จได้เร็วขึ้น (Faster) และลดความเสี่ยงลง (Less Risk) เรียกได้ว่าเป็น “ทางลัด” สำหรับผู้ที่อยากประสบความสำเร็จในธุรกิจของตัวเอง ซึ่งทางเดียวที่จะรู้ว่าโมเดลธุรกิจ Lean Canvas นี้จะเวิร์คหรือไม่เวิร์คคือต้อง “ลงมือปฏิบัติ” ส่วนผลลัพธ์ที่ได้คือการเรียนรู้ที่จะนำไปสู่การลองผิดลองถูกและประสบความสำเร็จในที่สุด