กองทุนบำนาญถือได้ว่าเป็นภาพลักษณ์ของประเทศ สะท้อนนโยบายดูแลพลเมืองและความมั่นคงทางการเงินการคลังที่ผ่านมาเราจึงเห็นความเคลื่อนไหวของกองทุนบําเหน็จบํานาญข้าราชการ หรือ กบข. ผ่านการทำงานที่ยกระดับมาตรฐานการดำเนินงานอยู่ตลอดเวลา

โดยเฉพาะเมื่อ “ดร.ศรีกัญญา ยาทิพย์” เข้ามาดำรงตำแหน่งเป็นเลขาธิการคณะกรรมการกองทุนบําเหน็จบํานาญข้าราชการ เมื่อกลางปีที่ผ่านมา ย่อมมาพร้อมกับภารกิจที่เพิ่มความท้าทายยิ่งขึ้นด้วยความมุ่งมั่นที่ให้ กบข. เป็นที่ยอมรับอย่างกว้างขวางในระดับนานาชาติในฐานะ“กองทุนบำนาญไทย มาตรฐานกองทุนบำนาญโลก”

ก่อนที่เข้าสู่ประเด็นสำคัญถึงวิสัยทัศน์ “กองทุนบำนาญไทย มาตรฐานกองทุนบำนาญโลก”ดร.ศรีกัญญา ถือโอกาสอธิบายว่าการเป็นกองทุนบำนาญที่มีมาตรฐานระดับโลกได้นั้น ประกอบไปด้วย 3 เรื่องด้วยกัน

Adequacyสร้างผลตอบแทนที่ดีเพียงพอ

Sustainabilityบริหารกองทุนให้มีความยั่งยืน

Integrity มีธรรมาภิบาล

“การเป็นกองทุนบำนาญมาตรฐานโลกได้นั้น อย่างแรกในมิติการลงทุนจะต้องสร้างผลตอบแทนที่ดี คำว่าดีแปลว่าต้องชนะเงินเฟ้อ เมื่อเวลาสมาชิก กบข. เกษียณไปแล้ว เงินที่มีอยู่ในมือเขาจะต้องมากกว่าเงินเฟ้อ ซึ่งถือว่าเราทำตรงนี้ได้ค่อนข้างดี เพราะปัจจุบันขนาดกองทุนที่ กบข. บริหารอยู่นั้นถือได้ว่าเป็นอันดับ 2 ของประเทศไทยรองจากสำนักงานประกันสังคม แต่เราแอ็กทีฟในแง่ที่ว่า เราเป็นกองทุนเดียวในโลกที่เข้าไปลงทุนทั่วโลก เรามี Asset Class ที่บริหารประมาณ 20 กว่าประเภทของ Asset Classเรียกได้ว่ามีทุกรูปแบบทุกประเภทของการลงทุนและทุกโลเกชั่นแต่ปัจจุบันมิติการลงทุนจะมีอีกมุมหนึ่งที่เพิ่มเข้ามาคือ จะต้องลงทุนแบบยั่งยืนด้วย ไม่ใช่การลงทุนเพื่อเอากำไรอย่างเดียว แต่ต้องลงทุนเพื่อให้โลกอยู่ได้อย่างยั่งยืน ซึ่ง กบข. ก็เป็นเจ้าแรกๆ ที่นำการลงทุนที่คำนึงถึงปัจจัยESG มาใช้”

ภารกิจด้านการลงทุนที่ต้องสร้างความมั่นใจให้กับสมาชิกว่าจะมีเงินก้อนเพียงพอหลังการเกษียณเป็นเพียงแค่ส่วนหนึ่งเท่านั้น แต่ กบข. ไม่ได้โฟกัสผลลัพธ์เฉพาะในยามสมาชิกเกษียณเพียงอย่างเดียว แต่ในระหว่างทางก่อนการเกษียณ กบข. ก็พยายามยกระดับคุณภาพชีวิตของสมาชิกเช่นกัน

“นโยบายสวัสดิการของเรามี 3 ด้าน คือลดรายจ่าย เพิ่มรายได้ สร้างความสุข ในด้านลดรายจ่ายเราคิดว่าถ้าเราทำได้จะทำให้สมาชิกมีเงินในกระเป๋ามากขึ้น ที่ผ่านมาเราจึงเข้าไปสร้างเครือข่ายพันธมิตรที่เป็นเจ้าของสินค้าและบริการ จับมือกันเพื่อมอบสิทธิประโยชน์ให้เป็นสวัสดิการแก่สมาชิก เพื่อจะได้ลดรายจ่ายสำหรับการใช้ชีวิตประจำวัน ล่าสุดปีนี้เราก็ไปดีลกับร้านค้าภายใต้โครงการอิ่มทั่วไทย ซึ่งมีทั้งร้านค้าสวัสดิการในสถานที่ราชการต่างๆ เช่น ร้านอาหารในศูนย์ราชการ และร้านค้าทั่วไปในทุกจังหวัดโดยร้านที่เข้าโครงการจะมีป้ายบอกว่าเป็นพันธมิตรกับ กบข. เมื่อสมาชิกไปใช้บริการก็จะได้เมนูราคาพิเศษ หรือส่วนลดพิเศษ เพื่อช่วยลดรายจ่ายเล็กๆ น้อยๆ ให้กับสมาชิก นี่เป็นส่วนหนึ่งของการทำให้สมาชิกมีความยั่งยืนมั่นคงทางรายได้ในอีกทางหนึ่ง

ส่วนการเพิ่มรายได้ให้กับสมาชิก เรามี 2 โมเดลด้วยกัน คือ ทำตลาดนัด กบข. ทุกศุกร์สุดท้ายของเดือนใต้ตึกอับดุลราฮิมซึ่งเป็นสำนักงานของ กบข. เพื่อให้สมาชิกที่มีธุรกิจเสริมเอาของมาวางขายโดยไม่คิดค่าใช้จ่าย อีกโมเดลหนึ่งเป็นการสอนฝึกอบรมอาชีพ ซึ่งต่อมาอยู่ในรูปแบบออนไลน์”

แน่นอนว่าเมื่อชั่งน้ำหนักระหว่างลดรายจ่าย และเพิ่มรายได้นั้น สิ่งที่สมาชิกให้ความสำคัญมากที่สุดคงหนีไม่พ้นการลดรายจ่าย ยิ่งเมื่อเผชิญกับความไม่แน่นอนจากปัจจัยต่างๆ ที่ส่งผลกระทบต่อภาวะเศรษฐกิจ ไม่ว่าใครก็คงอยากเก็บเงินสดไว้กับตัวให้ได้มากที่สุด

“สิ่งที่สมาชิกใช้บริการมากที่สุด คือ ลดรายจ่าย ถ้าสังเกตโปรดักต์จากพันธมิตรเรา จะเป็นเรื่องการลดรายจ่ายหมดเลย นั่นหมายความว่าถ้ารายจ่ายลด ก็จะทำให้เขามีเงินในกระเป๋ามากขึ้น และเกิดความยั่งยืนทางด้านการสร้างความมั่งคั่งได้ในเวลาต่อมา”

แต่สวัสดิการที่เกิดขึ้นทุกอย่างก็ต้องตั้งอยู่บนพื้นฐานของความยั่งยืน นั่นคือ สมาชิก พันธมิตร และองค์กร กบข.จะต้อง Win-Win-Win ไปด้วยกันเป็นคอนเซ็ปต์ที่ ดร.ศรีกัญญา เน้นย้ำเป็นพิเศษ

เราไม่เชื่อในเรื่องของ Win-Lose แต่เรามองเป็นความสัมพันธ์ระหว่าง3 ปาร์ตี้ที่จะต้อง Win กันหมดทุกฝ่ายเริ่มจากสมาชิกที่เป็น Core Stakeholder จะต้องได้สิทธิพิเศษที่หาไม่ได้จากท้องตลาดทั่วไป ส่วนพันธมิตรก็จะได้ฐานลูกค้าเพิ่มส่วน กบข. เองในฐานะที่ดีลกับพันธมิตร ก็จะเกิดสัมพันธ์ที่ดีต่อกัน ดังนั้นเราจึงไม่ได้ให้น้ำหนักกับการหาสวัสดิการในราคาถูก ด้วยการเข้าไปกดดันพันธมิตร เพราะนั่นไม่ใช่หนทางที่จะสร้างความยั่งยืนให้กับฝ่ายหนึ่งฝ่ายใด เพราะสุดท้ายแล้วหากพันธมิตรอยู่ไม่ได้ เขาก็ต้องถอนตัวออกไปอยู่ดี แล้วสมาชิกก็จะไม่ได้อะไรเลย”

หนทางที่จะทำให้เกิดความยั่งยืนดังกล่าว ดร.ศรีกัญญา จึงจัดตั้ง GPF Research House เพื่อหวังเป็นกลไกการบริหารจัดการเพื่อตอบโจทย์ความต้องการของสมาชิกแต่ละคนแบบ Personalizedโดยทำ GPFMost Admired Brandsร่วมกับ BrandAge เป็นโครงการนำร่องซึ่งเป็นการวิจัยถึงทัศนคติ ความพึงพอใจและความชื่นชอบของสมาชิกกบข. ที่มีต่อแบรนด์สินค้าและบริการในหมวดต่างๆ อาทิ ประกันชีวิต ประกันวินาศภัย สินเชื่อ สถาบันการเงิน และผู้ให้บริการเครือข่ายโทรศัพท์เคลื่อนที่ เป็นต้น

ถึงตรงนี้แล้ว ทีมงานตั้งข้อสงสัยว่า GPFMost Admired Brands จะสร้างความยั่งยืนให้กับทุกฝ่ายได้อย่างไร

“การสำรวจนี้จะเป็นการวัดในทุกมิติคือไม่ได้แค่บอกว่าชอบแบรนด์ไหน แต่ผลวิจัยยังแสดงให้พันธมิตรรู้ว่าสมาชิกคิดยังไงกับสิทธิประโยชน์ที่พันธมิตรมอบให้ นับเป็นการสื่อสารแบบ Two waysเพื่อพันธมิตรจะได้นำไปปรับปรุงสินค้าและบริการได้อย่างตรงใจสมาชิกมากขึ้น ไม่ใช่ออกสินค้า One Size Fit All เหมือนในอดีต นอกจากนี้จากผลวิจัยสำรวจที่แสดงความพึงพอใจของสมาชิกจนยกให้เป็น GPFMost Admired Brandsนั่นแปลว่าพันธมิตรที่ได้รับรางวัลจะมี Commitment ในการรักษามาตรฐานของตัวเองต่อไปเรื่อยๆ

จะเห็นได้ว่าโครงการวิจัยGPFMost Admired Brandsนอกจากจะทำให้สมาชิกได้ประโยชน์ในการได้รับสินค้าและบริการที่ตรงใจต่อไปในอนาคตแล้ว พันธมิตรก็ได้ประโยชน์ในการทำสินค้าได้ถูกต้องเจาะกลุ่มเป้าหมายได้มากขึ้น ส่วน กบข. ก็สามารถสร้างสิ่งดีๆ ให้กับทั้ง 2 ฝ่าย เป็นความสัมพันธ์สามมิติ ที่เราคิดว่าเป็นส่วนหนึ่งที่ทำให้สมาชิก และธุรกิจของพันธมิตรมีความยั่งยืนไปเรื่อยๆนอกจากนี้เรายังเปิดโอกาสให้พันธมิตรสามารถใช้ออนไลน์แพลตฟอร์มที่เรามีอยู่มาทำแบบสำรวจเพื่อทดลองตลาดก่อนออกสินค้าหรือบริการสู่ตลาดแมสแต่มีข้อแม้ว่าคำถามที่พันธมิตรนำมาใช้สำรวจนั้นจะต้องไม่ยาวจนสร้างความไม่สะดวกให้กับสมาชิก จากนั้น กบข. จะประมวลผลส่งให้ โดยที่สมาชิกไม่ต้องกังวลว่าข้อมูลส่วนบุคคลของตนจะถูกเปิดเผย เพราะเราจะระวังเรื่องความเป็นส่วนตัวให้กับสมาชิกให้เป็นไปตามกฎหมายคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล”

อย่างที่บอกว่า GPFMost Admired Brandsเป็นแค่เพียงโครงการนำร่องเท่านั้น เพราะเป้าหมายที่แท้จริงของGPF Research House จะถูกใช้เพื่อเป็นฐานข้อมูลในการทำ Big Data เชื่อมความสัมพันธ์ระหว่าง กบข. กับสมาชิกให้มีความใกล้ชิด และเข้าใจกันมากขึ้นพอที่จะตอบโจทย์การให้บริการสมาชิกในลักษณะ Personalizedได้

“จริงๆ เรื่องการทำ Big Data เป็นไอเดียที่เราคิดมาตั้งนานแล้ว เพียงแค่ตอนนี้เทคโนโลยีมีความพร้อมมากขึ้นในต้นทุนการจัดการที่ถูกลง เราจึงเริ่มทำโครงการนี้ทันที ซึ่งตอนนี้มีสมาชิกที่เข้ามาอยู่ในออนไลน์แพลตฟอร์มของเราแล้ว 5 แสนคนจากสมาชิกทั้งหมดล้านกว่าคน แปลว่าทุกครั้งที่เรามีกิจกรรมอะไรเราก็จะถามสมาชิกในออนไลน์แพลตฟอร์ม ซึ่งการเชื่อมต่อแบบนี้สมาชิกจะรู้สึกว่าเขาได้ประโยชน์จริงๆและยังได้รู้จักซึ่งกันและกัน เราจะขยายฐานข้อมูลสมาชิกในลักษณะนี้ไปเรื่อยๆ เพื่อแนะนำแคมเปญ หรือกิจกรรมจากพันธมิตรมาสนองความต้องการให้สมาชิกแบบ Customizedเจาะความต้องการได้โดยตรง หรือส่งตรงไปถึงคนที่อยากได้ต่างจากอดีต”

แม้จะมีการจัดระบบข้อมูลได้เพียงไม่นาน แต่ กบข. ก็เริ่มให้บริการแบบPersonalizedไปบ้างแล้วในลักษณะการตอบข้อสงสัย

“เวลาที่สมาชิกเข้ามาในระบบ เราจะรู้เลยว่าเขาเป็นใคร เคยถามหรือเคยใช้บริการอะไร และสามารถตอบกลับแบบPersonalizedในสิ่งที่เขาสงสัยได้เลย ในอนาคตเราจะทำให้ลึกมากขึ้น เช่นในแง่ของการให้คำปรึกษาว่าสมาชิกที่มีสถานะหรือคุณสมบัติแบบนี้ควรจะอยู่แผนการลงทุนแบบไหน หรือควรวางแผนการออมอย่างไร เพื่อก้าวไปสู่เป้าหมายการสร้างความมั่งคั่งหลังเกษียณให้กับสมาชิกแต่ละคน

กับฐานข้อมูลที่มีอยู่ในระบบ 5 แสนคนเราก็ต้องมาบริหารจัดการให้กลุ่มก้อนนี้มีความแอ็กทีฟ เพื่อสร้างข้อมูลใหม่ๆ ให้เรานำมาวิเคราะห์ได้ แต่นั่นไม่ใช่ความท้าทายเดียว เพราะสมาชิกเรามีล้านกว่าคน จะทำยังไงให้สมาชิกที่เหลือเข้ามาในระบบให้ได้อย่าลืมว่าสมาชิก กบข. ก็คือ ข้าราชการที่อยู่ทั่วประเทศ บางคนอยู่ชายแดน หรือบางคนไม่สะดวกกับการใช้สมาร์ทดีไวซ์ อันนี้ก็จะเป็นความท้าทายของเราต่อไป ที่จะทำยังไงให้เขารู้จักบริการ และเข้าถึงข้อมูลข่าวสารและกิจกรรม กบข. ซึ่งเราก็คิดว่าGPFMost Admired Brandsจะเป็นกิจกรรมหนึ่งที่กระตุ้นให้คนที่ไม่ได้อยู่ในแพลตฟอร์มเข้ามาอยู่ในแพลตฟอร์ม หลังจากเกิดการพูดคุยกันว่าคนที่อยู่ในแพลตฟอร์มเข้ามาร่วมกิจกรรมนั้นได้สิทธิประโยชน์อย่างไรบ้าง แล้วค่อยๆ ขยายวงกว้างออกไป ซึ่งหลังจากนี้ GPF Research House ก็มีการศึกษาวิจัยด้านอื่นอย่างเรื่องทัศนคติการออม การลงทุน บริการ จนไปถึงรูปแบบการใช้ชีวิตของสมาชิก ที่จะขยายผลออกมาเรื่อยๆ”

กับคำถามสุดท้ายที่ทีมงานส่งไปให้เลขาธิการคณะกรรมการกองทุนบําเหน็จบํานาญข้าราชการถึงเป้าหมายการเดินทางไปสู่กองทุนบำนาญมาตรฐานระดับโลกว่าจะใช้เวลานานเท่าใด เราก็ได้ทราบคำตอบว่า ปัจจุบัน กบข. เข้าใกล้กับเป้าหมายที่วางไว้เข้าไปทุกที

“อย่างที่บอกไปว่า การวัดว่าเป็นกองทุนบำนาญมาตรฐานระดับโลกหรือไม่ขึ้นอยู่กับสามมิติ นั่นคือ Adequacy/ Sustainable/ Integrity ซึ่ง กบข. มีครบทุกด้าน แต่เราจำเป็นต้องเพิ่มจิ๊กซอว์ในส่วนของการสร้างบทบาทและภาพลักษณ์ในเวทีโลกด้วยการเข้าไปอยู่ในโกลบอลแพลตฟอร์มให้มากขึ้น”

หมายความว่า กบข. มีแผนที่จะนำโมเดลใหม่ๆ มาใช้ให้สอดรับกับมาตรฐานของWorld Standard Setter Networkซึ่งประกอบไปด้วย OECD, World Bank, PRI และ UN

“องค์กรที่อยู่ในกลุ่ม World Standard Setter Networkจะมีแพลตฟอร์มการบริหารจัดการกองทุนที่ดีและได้รับการพิสูจน์มาแล้วดังนั้นอะไรที่ กบข. คิดว่ามีประโยชน์กับเราก็จะนำมาประยุกต์ใช้ให้หมด นอกจากนี้เราจะเชื่อมโยงกับเครือข่ายกองทุนบำนาญระดับโลกเช่น ญี่ปุ่น ออสเตรเลีย สหรัฐอเมริกา แคนาดา และสิงคโปร์ เพื่อศึกษาโมเดลการจัดการที่ถูกพัฒนามาแล้วนำมาปรับเป็นส่วนหนึ่งของการทำงาน เช่น การเลือกผู้จัดการกองทุนมีกระบวนการเลือกอย่างไร หลักเกณฑ์ในการตรวจสอบผู้จัดการ หลักการวัดผล หรือหลักการรับผิดชอบต่างๆ เหล่านี้ เป็นต้น”

และจากการเข้าไปสร้างเครือข่ายกับ Global Pension เป้าหมายต่อไป กบข. ตั้งใจที่จะวางตำแหน่งให้ตัวเองเป็นผู้นำกองทุนบำเหน็จบำนาญในอาเซียน หลังจากเป็นที่ปรึกษาด้านกองทุนบำเหน็จบำนาญให้กับประเทศเมียนมาและภูฏาน มานานหลายปีแล้ว

“ดังนั้นการสร้างมาตรฐาน กบข. ให้อยู่ในระดับโลกจึงเป็นสิ่งสำคัญเพราะนั่นหมายถึงว่าเรามี Integrity หรือธรรมาภิบาลในการบริหารกองทุน ไม่ได้บริหารอย่างไม่มีหลักการ เพราะเงินที่ กบข. บริหารอยู่ในปัจจุบันมากถึงหนึ่งล้านล้านบาท ถือเป็นจำนวนเงินที่เยอะเกินกว่าที่จะมาทำกันเล่นๆ ดังนั้นเราจึงต้องพัฒนาประสิทธิภาพในการบริหารให้ได้มาตรฐานเทียบเท่ากับกองทุนชั้นนำระดับโลกอื่นๆ ได้”