เพราะธุรกิจจะโตได้ ต้องมี “คนเก่ง” ไม่ใช่แค่ “คนดี” เปิดเคล็ดลับการสร้างคน โดยคุณจี๊ด ปัทมาวลัย รัตนพล หัวหน้าคณะที่ปรึกษาบริษัท เอส แอนด์ พี ซินดิเคท จำกัด (มหาชน) จากงาน Thailand Restaurant Conference 2025
 
คนดีหรือคนเก่ง?
หนึ่งในโจทย์ที่ยากที่สุดของเจ้าของกิจการทุกยุคทุกสมัย คือ “การสร้างคน”
และคำถามที่วนเวียนอยู่เสมอคือ “จะเลือกคนดี หรือคนเก่ง?”
คำตอบจากเวทีนี้ชัดเจนว่า “คนเก่ง” คือสิ่งที่องค์กรต้องมี หากอยากเติบโต
 
“คนเก่ง คือคนที่สร้างผลงานได้จริง ใส่ใจลูกค้า และแก้ปัญหาได้ตรงจุด”
 
หลายองค์กรยังยึดติดกับ “คนดี” ที่ดูเหมือนซื่อสัตย์ แต่กลับละเลยลูกค้า พนักงานแบบนี้มักทำงานตามคำสั่ง รอเจ้านายมาถึงค่อยเริ่มทำ หรือหันไปสนใจเจ้านายมากกว่าลูกค้า
ผลคือ ลูกค้ารู้สึกว่าไม่สำคัญ และธุรกิจก็ไม่เติบโต
 
“ลูกค้าเป็นที่หนึ่ง” ต้องไม่ใช่แค่คำพูด
พนักงานที่ดีต้องมี 3 อย่าง
- ความรู้และทักษะในงาน
- วินัย
- ใส่ใจลูกค้า
 
ถ้ามีแต่ “คนดี” ที่จงรักภักดี แต่ไม่มองลูกค้าเป็นศูนย์กลาง ธุรกิจจะไม่มีทางโตได้
 
การสร้างคน ต้องเริ่มที่เจ้าของ
หัวใจของการสร้างทีม ไม่ใช่แค่สอนคน แต่ต้องเริ่มจากเจ้าของเอง โดยมี 3 สิ่งต้องบริหารให้ได้
 
1. บริหารตน (Self-Management)
- ต้องทำให้ดีที่สุด ทุ่มเท และลงลึกในธุรกิจ
- ถ้าขายอาหาร ทุกจานต้องอร่อยจริง
- ต้องโฟกัสที่ปัจจัยความสำเร็จ เช่น เมนูซิกเนเจอร์ (Signature) ที่ทำให้ลูกค้าจำร้านได้
 
2. บริหารคน (People Management)
หัวหน้าไม่ใช่แค่สั่ง แต่ต้อง
- สอนให้จำ 
- ทำให้ดู 
- อยู่ให้เห็น 
- เย็นให้สัมผัส 
- เป็นแรงบันดาลใจ
 
3. บริหารองค์กร (Organization Management)
- สร้างระบบ สร้างระเบียบ
- วางมาตรฐานงานให้ทำซ้ำได้ เพื่อความยั่งยืน
- องค์กรต้องพึ่งระบบ ไม่ใช่พึ่งแค่คน
 
 “ถ้าคุณยังไม่มีเวลาเขียนระบบ คุณก็แค่คนที่พูดทุกวันไม่เหมือนกัน”
 
เทคนิคการสัมภาษณ์
ต้องรู้ว่า “ต้องการคนมาทำอะไร?” ไม่ใช่แค่ประกาศหาพนักงาน
ห้ามถามว่า “ทำงานนี้ได้ไหม?” เพราะใครๆ ก็ตอบว่า “ได้” 
แต่ต้องถามว่า “เคยทำอะไรมาก่อน?” เพราะสิ่งที่เขาเคยทำมาก่อน จะสะท้อนสิ่งที่เขาจะทำในอนาคต เช่น ถ้าตอบว่าชอบทำงานเงียบๆ ชอบอยู่คนเดียว ก็ไม่เหมาะกับงานบริการ
อยากรู้ทัศนคติ ต้องถามชีวิตประจำวัน เช่น ถามเรื่องงานเก่า ถามว่าทำงานอย่างไร หรือดูว่าเขาเคยทำอะไร มีนิสัยและวัฒนธรรมในการทำงานแบบไหน ทัศนคติคือสิ่งที่ติดตัวมา แต่จะเป็นบวกหรือลบ ขึ้นอยู่กับสภาพแวดล้อมองค์กร
ที่สำคัญ หัวหน้างานต้องเป็นคนสัมภาษณ์เอง ไม่ใช่ HR และต้องสัมภาษณ์เป็นงานประจำ ไม่ใช่แค่ตอนขาดคน ต้องหาแมวมองตลอดเวลา หาคนเก่งเก็บไว้เสมอ
 
สร้างระบบ กับสร้างคน สิ่งไหนควรทำก่อน?
สร้างระบบก่อน แล้วค่อยสร้างคน เพราะถ้าไม่มีระบบ พนักงานก็จะทำตามใจ และสอนกันคนละแบบ
แม้แต่ร้านไอศกรีม 19 บาท ก็ยังต้องมีคู่มือสอน ระบบมีไว้ให้คน ‘จำได้ ทำได้ แล้วปฏิบัติตาม’ เพราะฉะนั้น ต้องมีระบบก่อน ถึงจะสร้างคนได้ ที่สำคัญสุดคือต้อง ‘ติดตามผล’ ว่าสิ่งที่เขียน สิ่งที่สอน กับสิ่งที่ทำ มันคือสิ่งเดียวกันหรือเปล่า
สร้างแล้ว ต้องรักษาให้เป็น 
 
หลายองค์กรสร้างคนเก่ง แต่กลับรักษาไว้ไม่ได้ หลักการรักษาคนมี 3 เรื่องดังนี้
- ชื่นชมและให้รางวัลทันที ไม่ต้องรอสิ้นปี 
- ให้โอกาสโต เพราะคนเก่งจะไม่ทนอยู่กับที่ ถ้าไม่เห็นอนาคต 
- ไม่เท่าเทียมแบบผิดที่ผิดทาง อย่าเฉลี่ยรางวัลเพราะสงสารคนดี เพราะสุดท้ายจะไล่คนเก่งออกไปจากองค์กรโดยไม่รู้ตัว
 
Ego หรือ หนี้บุญคุณ? 
“ถ้าเขาเก่งมาก ขาดเขาไม่ได้ เจ้าของต้องง้อ”
ประโยคนี้อาจฟังดูแรง แต่คือความจริงในโลกธุรกิจ ถ้าองค์กรไม่มีเขาไม่ได้ ต้องยอมลดอีโก้ และยอมรับว่าเรามีหนี้บุญคุณเขา
“บางคนบอกว่า พี่ง้อแล้วถ้าเขาหลงตัวเอง เขาทำให้เด็กคนอื่นลำบากใจ งั้นต้องย้อนกลับไป แล้วลูกค้าได้อะไร ถ้าเด็กคนอื่นสบายใจ แต่ลูกค้าลำบากใจ”
 
สุดท้าย เจ้าของธุรกิจทุกคนต้องรู้ว่าต้องมีทั้ง “คนดี” และ “คนเก่ง” แต่คนที่ขับเคลื่อนองค์กร คือ “คนเก่ง” เจ้าของต้องหาคนเก่งเสมอ และไม่ลืมสร้างระบบไปพร้อมกัน การสร้างคนที่แท้จริง คือทำให้เขาเก่งขึ้นกว่าเดิม และจะทำให้เขาอยากอยู่กับเราเอง