545

VIEWS

พลิกมุมมอง Net Zero ไทย: ทำไมการปลูกป่าจึงไม่พอ และเหตุใดเทคโนโลยี CCS คือคำตอบที่ต้องเริ่มวันนี้

มิ.ย. 04, 2569

การเปลี่ยนผ่านสู่เศรษฐกิจคาร์บอนต่ำกำลังกลายเป็นโจทย์สำคัญระดับชาติของประเทศไทย ภายใต้เป้าหมาย “Net Zero ภายในปี 2050” ที่รัฐบาลได้ประกาศไว้ ความท้าทายไม่ได้อยู่เพียงแค่การลดการใช้พลังงานหรือเพิ่มสัดส่วนพลังงานหมุนเวียนเท่านั้น แต่ยังรวมถึงการจัดการกับการปล่อยก๊าซเรือนกระจกจากภาคอุตสาหกรรมหนัก ซึ่งยังคงเป็นแหล่งปล่อยคาร์บอนหลักของประเทศ

ข้อจำกัดของการปลูกป่า: “ส่วนเสริม” ที่ไม่ใช่ “เครื่องมือหลัก”

ในบริบทนี้ แนวคิดเรื่องการปลูกป่าและเพิ่มพื้นที่สีเขียวมักถูกนำเสนอเป็นทางออกสำคัญ เนื่องจากเป็นมาตรการที่เข้าใจง่ายและสร้างภาพลักษณ์เชิงบวกต่อสังคม อย่างไรก็ตาม หากพิจารณาในเชิงวิทยาศาสตร์และระยะเวลาแล้ว การปลูกต้นไม้เพียงอย่างเดียวไม่สามารถตอบโจทย์เป้าหมาย Net Zero ได้ทันเวลา โดยเฉพาะเมื่อกรอบเวลาถูกกำหนดไว้ภายในอีกไม่ถึงสามทศวรรษข้างหน้า

ต้นไม้มีบทบาทสำคัญในการดูดซับคาร์บอนไดออกไซด์ผ่านกระบวนการสังเคราะห์แสง แต่การสะสมคาร์บอนในชีวมวลต้องใช้เวลาเป็นสิบปีถึงหลายสิบปีจึงจะเห็นผลที่มีนัยสำคัญ

เมื่อพิจารณาว่าอุตสาหกรรมหนึ่งสามารถปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ได้หลายล้านตันต่อปี ความสามารถในการชดเชยด้วยการปลูกป่าจึงถูกจำกัดทั้งในแง่ของเวลาและพื้นที่ ซึ่งประเทศไทยเองมีข้อจำกัดด้านการใช้ที่ดินอยู่แล้ว ทั้งเพื่อการเกษตร อุตสาหกรรม และการพัฒนาเมือง

ความจริงนี้นำไปสู่ข้อสรุปสำคัญว่า การปลูกป่าเป็นเพียง “ส่วนเสริม” ของกลยุทธ์ลดคาร์บอน มิใช่ “เครื่องมือหลัก” ที่จะทำให้ประเทศบรรลุเป้าหมาย Net Zero ได้

เทคโนโลยี CCS กลไกสำคัญระดับสากลในการลดคาร์บอนโดยตรง

ในเวทีนานาชาติ เทคโนโลยีหนึ่งที่ถูกยอมรับว่าเป็นกลไกสำคัญในการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกโดยตรงคือ Carbon Capture and Storage หรือ CCS ซึ่งมีหลักการพื้นฐานคือการดักจับคาร์บอนไดออกไซด์จากแหล่งกำเนิด เช่น โรงไฟฟ้าหรือโรงงานอุตสาหกรรม จากนั้นขนส่งและกักเก็บไว้ใต้ดินหรือใต้ทะเลในระยะยาว

แนวคิดนี้มีข้อได้เปรียบที่สำคัญคือ สามารถลดการปล่อยได้ทันทีโดยไม่ต้องรอระยะเวลาเหมือนการปลูกป่า และสามารถจัดการกับแหล่งปล่อยคาร์บอนขนาดใหญ่ได้อย่างมีประสิทธิภาพ

ถอดบทเรียนความสำเร็จ: กรณีศึกษาจากนอร์เวย์และแคนาดา

กรณีของประเทศนอร์เวย์สะท้อนให้เห็นถึงบทบาทของ CCS ในฐานะเครื่องมือเชิงยุทธศาสตร์ด้านสภาพภูมิอากาศอย่างเด่นชัด นอร์เวย์เริ่มต้นโครงการ Sleipner ตั้งแต่ปี 1996 ซึ่งถือเป็นโครงการกักเก็บคาร์บอนใต้ทะเลแห่งแรกของโลก โครงการนี้สามารถกักเก็บคาร์บอนไดออกไซด์ได้ประมาณหนึ่งล้านตันต่อปี และดำเนินการต่อเนื่องมานานกว่าสองทศวรรษโดยไม่พบปัญหาการรั่วไหลที่มีนัยสำคัญ สิ่งนี้แสดงให้เห็นว่าการกักเก็บคาร์บอนในชั้นหินใต้ทะเลสามารถทำได้จริงและปลอดภัย

นอร์เวย์ไม่ได้หยุดอยู่เพียงการทดลอง แต่ได้พัฒนาต่อยอดไปสู่โครงการขนาดใหญ่ เช่น Northern Lights และ Longship ซึ่งเป็นระบบ CCS แบบครบวงจรตั้งแต่การดักจับจนถึงการกักเก็บ และสามารถรองรับคาร์บอนจากหลายประเทศในยุโรป โครงสร้างเช่นนี้ทำให้นอร์เวย์ก้าวขึ้นมาเป็นศูนย์กลางการกักเก็บคาร์บอนระดับภูมิภาค

ในอีกด้านหนึ่ง แคนาดานำเสนอโมเดลที่แตกต่างออกไป โดยเน้นการใช้ CCS ร่วมกับอุตสาหกรรมพลังงาน โดยเฉพาะน้ำมันและก๊าซ โครงการ Boundary Dam ซึ่งเริ่มดำเนินการในปี 2014 เป็นโรงไฟฟ้าถ่านหินแห่งแรกของโลกที่ติดตั้งระบบ CCS ในระดับเชิงพาณิชย์ สามารถดักจับคาร์บอนได้ประมาณหนึ่งล้านตันต่อปี ขณะที่โครงการ Quest ในรัฐแอลเบอร์ตาเป็นตัวอย่างของการกักเก็บคาร์บอนจากกระบวนการผลิตในอุตสาหกรรมน้ำมัน โดยมีการฉีดคาร์บอนไดออกไซด์ลงในชั้นหินลึกกว่า 2 กิโลเมตรเพื่อกักเก็บระยะยาว

นอกจากนี้ แคนาดายังมีโครงสร้างพื้นฐานขนาดใหญ่ เช่น Alberta Carbon Trunk Line ที่ทำหน้าที่เป็นระบบท่อขนส่งคาร์บอน ซึ่งช่วยลดต้นทุนและเพิ่มประสิทธิภาพของระบบ CCS โดยรวม

ความแตกต่างระหว่างนอร์เวย์และแคนาดาชี้ให้เห็นว่า CCS สามารถพัฒนาได้หลายรูปแบบตามบริบทของประเทศ:

นอร์เวย์ เน้นการกักเก็บคาร์บอนถาวรเพื่อลดการปล่อยโดยตรง
แคนาดา ใช้คาร์บอนไดออกไซด์ส่วนหนึ่งในกระบวนการเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตน้ำมัน หรือที่เรียกว่า Enhanced Oil Recovery ซึ่งช่วยลดต้นทุนของโครงการ

อย่างไรก็ตาม ไม่ว่าแนวทางใด CCS ก็ยังคงทำหน้าที่หลักคือการลดปริมาณคาร์บอนที่ปล่อยสู่ชั้นบรรยากาศ

มิติเชิงเศรษฐศาสตร์: ความคุ้มค่าในระยะยาว

ในเชิงเศรษฐศาสตร์ ต้นทุนของ CCS อยู่ในช่วงประมาณ 50 ถึง 150 ดอลลาร์สหรัฐต่อตันคาร์บอนไดออกไซด์ โดยต้นทุนส่วนใหญ่เกิดจากขั้นตอนการดักจับ ส่วนการขนส่งและการกักเก็บมีต้นทุนรองลงมา

แม้ตัวเลขดังกล่าวอาจดูสูงในระยะสั้น แต่เมื่อเทียบกับต้นทุนทางเศรษฐกิจจากผลกระทบของการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศในระยะยาว CCS กลับเป็นการลงทุนที่มีความคุ้มค่า

นอร์เวย์ แก้ปัญหาต้นทุนด้วยการสนับสนุนจากภาครัฐ
แคนาดา ใช้มาตรการทางภาษีและการผนวกกับอุตสาหกรรมพลังงานเพื่อลดภาระการลงทุน

สิ่งที่เหมือนกันคือ ทั้งสองประเทศตระหนักว่า “หากไม่ลงทุนใน CCS วันนี้ ต้นทุนในอนาคตจะสูงกว่ามาก”

โจทย์ใหญ่ของประเทศไทย: จะเริ่มทำ CCS อย่างไรและเมื่อใด

สำหรับประเทศไทย คำถามสำคัญจึงไม่ใช่ “ควรทำ CCS หรือไม่” แต่เป็น “จะเริ่มทำ CCS อย่างไรและเมื่อใด”

ภาคอุตสาหกรรมของไทย เช่น ปิโตรเคมี ซีเมนต์ และพลังงาน ยังคงปล่อยคาร์บอนในระดับสูง และเป็นภาคส่วนที่ยากต่อการลดการปล่อยด้วยพลังงานหมุนเวียนเพียงอย่างเดียว หากไม่มี CCS การลดการปล่อยในภาคส่วนเหล่านี้จะเป็นไปอย่างจำกัด และอาจทำให้ประเทศไม่สามารถบรรลุเป้าหมาย Net Zero ได้ตามกรอบเวลา

บทเรียนจากนอร์เวย์และแคนาดาชี้ให้เห็นอย่างชัดเจนว่า CCS ไม่ใช่เทคโนโลยีในอนาคต แต่เป็นเครื่องมือที่ต้องเริ่มใช้ตั้งแต่วันนี้ ประเทศไทยอาจเริ่มจากการศึกษาศักยภาพแหล่งกักเก็บ เช่น ในอ่าวไทย หรือการทดลองโครงการนำร่องในนิคมอุตสาหกรรม ก่อนจะขยายไปสู่การพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานในระยะยาว ควบคู่ไปกับนโยบายสนับสนุน เช่น การกำหนดราคาคาร์บอนหรือสิทธิประโยชน์ทางภาษี

ท้ายที่สุด การบรรลุ Net Zero ไม่สามารถพึ่งพามาตรการใดมาตรการหนึ่งได้เพียงลำพัง การปลูกป่า พลังงานหมุนเวียน และการเพิ่มประสิทธิภาพพลังงานยังคงมีบทบาทสำคัญ แต่หากไม่มี CCS ก็เปรียบเสมือนการพยายามแก้ปัญหาที่ปลายเหตุ ในขณะที่แหล่งปล่อยคาร์บอนขนาดใหญ่ยังคงทำงานต่อไป

ประเทศไทยจึงจำเป็นต้องยอมรับความจริงนี้และเริ่มลงทุนใน CCS อย่างจริงจัง เพราะในโลกของการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ เวลาไม่ใช่ทรัพยากรที่มีเหลือเฟือ และการตัดสินใจในวันนี้จะเป็นตัวกำหนดความสามารถของประเทศในการยืนหยัดในเศรษฐกิจคาร์บอนต่ำในอนาคต

บทความโดย: ผศ.ดร.ประชา คุณธรรมดี คณะเศรษฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์

ภายใต้โครงการ “การสำรวจสถานะความรู้ รูปแบบธุรกิจที่เหมาะสม และโอกาสสำหรับการดักจับและกักเก็บคาร์บอนในแหล่งธรณีวิทยา” ได้รับทุนสนับสนุนจาก กรมเชื้อเพลิงธรรมชาติ และ บริษัท ปตท.สผ. เอนเนอร์ยี่ ดีเวลลอปเม้นท์ จำกัด

GUNKUL – LH Bank ลงนามสัญญาสินเชื่อสีเขียว 1,000 ล้านบาท เดินหน้าลงทุนโรงไฟฟ้าพลังงานสะอาด รับเป้าหมาย Carbon Neutrality และ Net Zero Emissions

TOA เดินหน้า Green Mission จับมือมูลนิธิแม่ฟ้าหลวงฯ ฟื้นฟูผืนป่า สร้างแหล่งดูดซับคาร์บอน ยกระดับคุณภาพชีวิตชุมชน สู่เป้าหมาย Net Zero 2050

ถอดสูตร “สมใจ” 72 ปี กับ “ตาล นพนารี” ทายาทรุ่น 3 จากร้านเครื่องเขียน สู่ธุรกิจที่พร้อมรับคลื่นลูกใหม่ “AI ไม่ได้มาแทนที่ แต่มัน On Top”

“WORTH IT” เมื่อ AI ทำให้สร้างอะไรก็ได้...อะไรคือสิ่งที่ควรสร้าง? คุยกับ “จิรภัทร์ กาญจะโนสถ” ประธาน Symposium ADMAN 2026

ทำไมต้อง Hell’s Kitchen? คุยกับกิติกร ถึงจังหวะเวลาที่ใช่ ในการยกระดับเรียลลิตี้อาหารในไทย

Read More Stories

Research

ผลวิจัย TIME - Statista Honda Toyota BMW ยึดอันดับ 1 เบียด Tesla และ Big 3 ตกเวทีจัดอันดับ American Best Brands

Deloitte วิจัย Gen Z มื้ออาหารโอฬารลิ้น + บัตรคอนเสิร์ต ประสบการณ์ที่บรรจงมอบให้คนสำคัญ วันคริสมาสต์และปีใหม่ 2027

คนไทยความลับเยอะ? LINE เผยยอดใช้ Premium Unsend สูงกว่าปกติ 9 เท่า แถมยอมจ่ายเพิ่มเพื่อ Backup ข้อมูล แยกโปรไฟฟล์ และ แต่งไอคอน App

เจาะเบื้องหลังการเป็น ‘Social Power Brand’ เมื่อยอดปัง ไม่ได้แปลว่าแบรนด์ทรงพลังที่สุด

Read More Stories

Digest

บิ๊กซีเคียงข้างเกษตรกรไทย สนับสนุนการรับซื้อส้มเขียวหวานจากกลุ่มแปลงใหญ่บ้านหาดรั่ว จังหวัดแพร่เสริมช่องทางตลาด สร้างรายได้สู่ชุมชนอย่างยั่งยืน

เอพี ไทยแลนด์ สร้างปรากฏการณ์ใหม่วงการอสังหาฯ เผยความสำเร็จกระแสตอบรับ “THE HUMAN IDEA – CREATIVE SPRINT 2026” ดึงนักสร้างสรรค์กว่า 450 คน

วิริยะประกันภัย ร่วมสนับสนุนการจัดหาเครื่องมือทางการแพทย์ มูลนิธิโรงพยาบาลมหาวิทยาลัยนเรศวร

Unboxing Ideas

ญี่ปุ่นเปลี่ยนเศษเส้นอุด้ง ให้เป็นคราฟต์เบียร์! เมืองชิบุคาวะหยิบเศษเส้นเหลือใช้มาเปลี่ยนเป็นเครื่องดื่มสูตรพิเศษ

ลูกค้าอยากกิน อินฟลูอยากถ่าย ‘Yakiniku Like’ จัดพื้นที่ให้! เปิด ‘Studio Like’ พร้อมอุปกรณ์ถ่ายทำ จองผ่าน LINE ได้ครั้งละ 60 นาที

ญี่ปุ่นใช้หุ่นยนต์เป็นบาร์เทนเดอร์ ช่วยคนที่ออกไปทำงานไม่ได้ มีรายได้อีกครั้ง

ไป FamilyMart จังหวัดไหน ก็เจอลายไม่เหมือนกัน กับถุงเท้าและสติกเกอร์ 47 แบบทั่วญี่ปุ่น เมื่อแต่ละพื้นที่มีสินค้าที่ต้องไปถึงที่จึงจะได้มา

Read More Stories

Video

The New Brand Reality

BrandAge Online 2024

เมิร์ซ เอสเธติกส์ ประเทศไทย ขับเคลื่อนการเติบโตผ่านคน ด้วยวัฒนธรรมองค์กรที่เข้มแข็ง.

เคล็ดลับหน้ากล้องและหลังเวที 'ป๋าเต็ด' ยุทธนา บุญอ้อม

ถอดรหัสแนวคิด ภาวิต จิตรกร : จัดคอนเสิร์ตอย่างไรให้ปัง และไม่แย่งตลาดกันเอง

Read More Stories

Contact

พลิกมุมมอง Net Zero ไทย: ทำไมการปลูกป่าจึงไม่พอ และเหตุใดเทคโนโลยี CCS คือคำตอบที่ต้องเริ่มวันนี้

เมื่อ “Nature Positive” กำลังเปลี่ยนวิธีคิดของโลกธุรกิจ SCGP กับการยกระดับ “ป่ายูคา” สู่ความยั่งยืนระยะยาว

เศรษฐกิจโตต่ำยังไม่หนักเท่า “กติกาโลก” วันที่ “ความยั่งยืน” กลายเป็นใบอนุญาตใหม่ของการแข่งขัน