ทราบหรือไม่ว่าอาหารทะเลถือเป็นแหล่งโปรตีนหลักของประชากรกว่า 3,100 ล้านคนทั่วโลก...
แต่ในวันที่โลกเผชิญทั้งวิกฤตสภาพภูมิอากาศ ปัญหาความหลากหลายทางชีวภาพ การทำประมงเกินขนาด เมื่อมหาสมุทรเริ่มเปราะบาง ธุรกิจอาหารทะเลจึงไม่สามารถเติบโตได้ หากระบบนิเวศและชุมชนที่อยู่เบื้องหลังยังอ่อนแอ
นี่จึงเป็นเหตุผลที่ตลอด 10 ปีที่ผ่านมา บริษัท ไทยยูเนี่ยน กรุ๊ป จำกัด (มหาชน) พยายามผลักดันกลยุทธ์ความยั่งยืน SeaChange® ให้กลายเป็น “แกนกลาง” ของการดำเนินธุรกิจ มากกว่าจะเป็นเพียงโครงการด้านสิ่งแวดล้อม
ล่าสุด ไทยยูเนี่ยนจัดกิจกรรม “Sea The Change Be The Change” เพื่อเฉลิมฉลองครบรอบ 10 ปีของ SeaChange® พร้อมสะท้อนความพยายามในการขับเคลื่อนอุตสาหกรรมอาหารทะเลสู่โมเดลที่ยั่งยืนมากขึ้น ทั้งในมิติของผู้คน สิ่งแวดล้อม และห่วงโซ่อุปทานระดับโลก
อดัม เบรนนัน ประธานเจ้าหน้าที่บริหารด้านการพัฒนาที่ยั่งยืนและการสื่อสาร บริษัท ไทยยูเนี่ยน กรุ๊ป จำกัด (มหาชน) กล่าวว่า หัวใจสำคัญของ SeaChange® คือการปกป้อง “ผู้คน” และ “มหาสมุทร” ซึ่งเป็นรากฐานสำคัญของอุตสาหกรรมอาหารทะเลโลก
“เรามุ่งสร้างห่วงโซ่อุปทานที่ชาวประมง แรงงาน และเกษตรกรสามารถทำงานได้อย่างปลอดภัยและมีศักดิ์ศรี ควบคู่ไปกับการรักษาความอุดมสมบูรณ์ของทะเลและชายฝั่ง เพื่อรองรับความมั่นคงทางอาหารในระยะยาว”
จากจุดเริ่มต้นในปี 2559 SeaChange® ถูกวางเป็นหนึ่งกลยุทธ์ในการขับเคลื่อนธุรกิจในช่วงเวลาที่อุตสาหกรรมอาหารทะเลทั่วโลกกำลังเผชิญแรงกดดันอย่างหนัก โดยเฉพาะประเด็นแรงงาน การตรวจสอบย้อนกลับ และการทำประมงอย่างรับผิดชอบ ซึ่งในเวลานั้นมาตรฐานของทั้งอุตสาหกรรมยังไม่สอดคล้องกันมากนัก
ตลอดหนึ่งทศวรรษที่ผ่านมา ไทยยูเนี่ยนจึงพยายามยกระดับมาตรฐานของทั้งระบบ ผ่านการทำงานร่วมกับ NGO นักวิชาการ ภาครัฐ ซัพพลายเออร์ และผู้ค้าปลีกระดับโลก เพื่อสร้าง “พิมพ์เขียว” ของการเติบโตอย่างยั่งยืนให้กับอุตสาหกรรมอาหารทะเล
ปัจจุบัน SeaChange® 2030 ถูกยกระดับจากโครงการด้านความยั่งยืน มาเป็นกรอบการดำเนินธุรกิจระดับองค์กร ที่เชื่อมโยงทั้งเรื่องสิ่งแวดล้อม สังคม และผลประกอบการเข้าด้วยกัน ภายใต้แนวคิด Healthy Living, Healthy Oceans
โครงสร้างของ SeaChange® ถูกแบ่งออกเป็น 2 มิติหลัก ได้แก่ “For People” และ “For Planet” พร้อมแตกออกเป็น 5 แกนสำคัญ ได้แก่ การดูแลแรงงานและความปลอดภัย สุขภาพและโภชนาการ การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ความหลากหลายทางชีวภาพ และเศรษฐกิจหมุนเวียน
ภายใต้ 5 แกนดังกล่าว ไทยยูเนี่ยนกำหนดเป้าหมายย่อยรวม 11 ข้อ ซึ่งถูกติดตามและรายงานความคืบหน้าอย่างต่อเนื่อง
หนึ่งในความสำเร็จสำคัญคือ ปัจจุบัน 99% ของวัตถุดิบปลาทูน่าในห่วงโซ่อุปทานของไทยยูเนี่ยนมาจากการจัดหาอย่างรับผิดชอบ หลังใช้เวลากว่า 10 ปีในการทำงานร่วมกับองค์กรด้านสิ่งแวดล้อมและผู้เชี่ยวชาญ เพื่อกำหนดมาตรฐานการทำประมงที่ยั่งยืน
ไทยยูเนี่ยนยังสนับสนุนโครงการ Fishery Improvement Projects (FIPs) มากถึง 9 โครงการ ซึ่งถือว่ามากที่สุดในอุตสาหกรรมอาหารทะเลโลก โดยเกือบทั้งหมดได้รับการรับรองมาตรฐาน MSC แล้ว
ขณะเดียวกัน บริษัทได้ขยายความพยายามจากเรื่องการจัดหาวัตถุดิบ ไปสู่ประเด็น “คุณภาพชีวิตแรงงาน” มากขึ้น โดยไทยยูเนี่ยนประกาศติดตั้งระบบ Wi-Fi บนเรือประมง เพื่อให้แรงงานสามารถติดต่อครอบครัวหรือขอความช่วยเหลือได้ระหว่างออกทะเล ซึ่งเป็นอีกตัวอย่างของการยกระดับมาตรฐานแรงงานในอุตสาหกรรม
“เพียงเพราะเราไปถึงเป้าหมายหลายข้อแล้ว ไม่ได้แปลว่าเราจบแล้ว เพราะความยั่งยืนไม่ใช่ปลายทางที่มีเส้นชัยชัดเจน แต่เป็นกระบวนการที่ต้องพัฒนาอย่างต่อเนื่อง โลกกำลังเปลี่ยนเร็วขึ้น ความท้าทายด้านสภาพภูมิอากาศ ความหลากหลายทางชีวภาพ และความคาดหวังของผู้บริโภคก็เพิ่มสูงขึ้นเช่นกัน ดังนั้นสิ่งที่เราโฟกัสในวันนี้ ไม่ใช่แค่การรักษามาตรฐานที่เคยทำได้ แต่คือการก้าวไปให้ไกลกว่าเดิม ทั้งในเรื่องการลดคาร์บอน การดูแลแรงงาน การปกป้องมหาสมุทร และการสร้างห่วงโซ่อุปทานที่โปร่งใสมากขึ้น เราต้องการใช้บทบาทของไทยยูเนี่ยนในการผลักดันให้อุตสาหกรรมอาหารทะเลทั้งระบบขยับไปข้างหน้าด้วยกัน”
อีกประเด็นที่ไทยยูเนี่ยนให้ความสำคัญมากขึ้นในช่วงหลัง คือเรื่อง “Climate Change” หรือการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ซึ่งอดัม เบรนนัน มองว่าเป็น “Code Red for Humanity”หรือ วิกฤตเร่งด่วนระดับมนุษยชาติ และทุกภาคส่วนต้องมีบทบาทในการลดคาร์บอน ไม่ใช่แค่รัฐบาลหรือองค์กรด้านสิ่งแวดล้อมเท่านั้น
ไทยยูเนี่ยนจึงตั้งเป้าลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกจากการดำเนินงานของบริษัท (Scope 1 และ 2) ลง 42% ตามมาตรฐาน SBTi ภายในปี 2573 โดยปัจจุบันบริษัทสามารถลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกลงแล้ว 29% เมื่อเทียบกับปีฐาน 2564 ผ่านการใช้พลังงานหมุนเวียน การเปลี่ยนไปใช้เชื้อเพลิงคาร์บอนต่ำ การเพิ่มประสิทธิภาพด้านพลังงาน และการลงทุนในเทคโนโลยีใหม่
อย่างไรก็ตามอดัมมองว่า ความท้าทายที่ใหญ่ที่สุดกลับอยู่ใน Scope 3 หรือการปล่อยคาร์บอนที่เกิดขึ้นนอกเหนือการควบคุมโดยตรงของบริษัท ซึ่งคิดเป็นสัดส่วนราว 85% ของการปล่อยทั้งหมด นั่นทำให้ไทยยูเนี่ยนเริ่มขยายบทบาทจาก การลดคาร์บอนในโรงงาน ไปสู่การเปลี่ยนผ่านทั้งห่วงโซ่อุปทาน
หนึ่งในโปรเจกต์สำคัญคือ “Low Carbon Shrimp” หรือโครงการกุ้งคาร์บอนต่ำ ที่เริ่มต้นในประเทศไทยตั้งแต่ปี 2567 โครงการนี้มุ่งลดการปล่อยคาร์บอนในฟาร์มเพาะเลี้ยงกุ้งผ่านการติดตั้งเทคโนโลยีใหม่ การใช้พลังงานสะอาด การปรับปรุงประสิทธิภาพการเลี้ยง และการพัฒนาห่วงโซ่อุปทานอาหารสัตว์อย่างรับผิดชอบ ซึ่งปัจจุบันสามารถลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกจากการเลี้ยงกุ้งได้สูงสุดราว 30% เมื่อเทียบกับรูปแบบการเลี้ยงทั่วไป
“สิ่งสำคัญของการขับเคลื่อนเรื่องคาร์บอนคือ ต้องเป็น Win-Win เราไม่สามารถผลักภาระทั้งหมดไปให้เกษตรกรผู้เลี้ยงกุ้งได้ โมเดลนี้ต้องช่วยให้พวกเขาแข่งขันได้มากขึ้น มีต้นทุนที่ลดลง และมีรายได้ที่ดีขึ้นด้วย”
นอกจากช่วยลดคาร์บอนแล้ว โปรแกรมกุ้งคาร์บอนต่ำยังช่วยให้เกษตรกรเข้าถึงตลาดระดับสากลได้มากขึ้น เพราะผู้ค้าปลีกในยุโรปและอเมริกาเริ่มมองหาสินค้าที่มีคาร์บอนต่ำมากขึ้นเรื่อยๆ
ในอีกด้าน ไทยยูเนี่ยนยังลงทุนในเทคโนโลยีและสตาร์ทอัปด้านความยั่งยืน ตั้งแต่เทคโนโลยีฟาร์มอัจฉริยะ Hydroneo ไปจนถึงการพัฒนาวัตถุดิบอาหารสัตว์ทางเลือก เช่น โปรตีนจากแมลง และสาหร่าย ซึ่งถูกมองว่าเป็นวัตถุดิบแห่งอนาคตที่ช่วยลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมได้มากขึ้น
“ความยั่งยืน” ในมุมมองของไทยยูเนี่ยนจึงไม่ได้ถูกมองเป็น “ต้นทุน” อีกต่อไป แต่กำลังกลายเป็นพื้นที่ลงทุนเชิงกลยุทธ์ขององค์กร โดยปัจจุบันบริษัทตั้งเป้าให้ 75% ของการจัดหาเงินทุนระยะยาวเชื่อมโยงกับเป้าหมายด้านความยั่งยืน ซึ่งทำให้เรื่อง ESG ถูกผูกเข้ากับวิธีดำเนินธุรกิจและการเติบโตในระยะยาวด้วย
“ความยั่งยืนกำลังเผชิญแรงกดดันจากเศรษฐกิจโลก ภูมิรัฐศาสตร์ และภาษีการค้า แต่สำหรับไทยยูเนี่ยน มันไม่ใช่สิ่งที่เราจะถอยกลับได้อีกแล้ว เพราะมันกลายเป็นส่วนหนึ่งของตัวตนและวิธีการดำเนินธุรกิจของเรา”
ตลอด 10 ปีที่ผ่านมา ความก้าวหน้าของ SeaChange® ยังได้รับการยอมรับในระดับสากลอย่างต่อเนื่อง ล่าสุด ไทยยูเนี่ยนได้รับการจัดอันดับอยู่ในกลุ่ม Top 1% ของ S&P Global Sustainability Yearbook ด้วยคะแนน 89 จาก 100 คะแนน รวมถึงเคยได้รับการจัดอันดับเป็นบริษัทอาหารอันดับ 1 ของโลกจากดัชนี Dow Jones Sustainability Index หลายปีต่อเนื่อง
รวมถึงได้รับคะแนน CDP ระดับ A ด้านการบริหารจัดการการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ และได้รับคะแนน FTSE Russell ESG Rating เพิ่มขึ้นเป็น 4.3 จาก 5 คะแนน
อย่างไรก็ตาม สิ่งที่ SeaChange® พยายามสื่อในวาระครบรอบ 10 ปี อาจไม่ใช่แค่เรื่อง “ความสำเร็จ” แต่คือการส่งสัญญาณว่า การเปลี่ยนผ่านด้านความยั่งยืนของอุตสาหกรรมอาหารทะเลยังเพิ่งเริ่มต้น
“เราเชื่อว่าการเปลี่ยนแปลงที่แท้จริง ไม่สามารถเกิดขึ้นได้จากบริษัทใดบริษัทหนึ่งเพียงลำพัง การสร้างอนาคตของอาหารทะเลที่ยั่งยืนจำเป็นต้องเกิดจากความร่วมมือของทั้งอุตสาหกรรม ตั้งแต่ผู้ผลิต ชาวประมง เกษตรกร พันธมิตร ไปจนถึงผู้บริโภค และตลอด 10 ปีที่ผ่านมา SeaChange® ทำให้เราเห็นแล้วว่า เมื่อทุกฝ่ายขยับไปในทิศทางเดียวกัน การเปลี่ยนแปลงที่เคยดูเป็นไปไม่ได้ ก็สามารถเกิดขึ้นได้จริง”
ในวันที่โลกเริ่มตั้งคำถามกับที่มาของอาหารมากขึ้นเรื่อยๆ SeaChange® ของไทยยูเนี่ยนจึงกำลังสะท้อนการเปลี่ยนผ่านครั้งสำคัญของอุตสาหกรรมอาหารทะเลโลก ที่ความยั่งยืนกำลังกลายเป็นเงื่อนไขใหม่ของการแข่งขันในอนาคต