สถานการณ์เศรษฐกิจที่ชะลอตัว กำลังซื้อที่ยังไม่ฟื้นเต็มที่ ความขัดแย้งทางภูมิรัฐศาสตร์ที่ยืดเยื้อ ตลอดจนคลื่นเทคโนโลยี AI ที่กำลังเปลี่ยนโฉมการแข่งขันทางธุรกิจ ความกังวลของผู้บริหารในวันนี้จึงไม่ได้มีเพียงแค่ความคิดที่ว่า "จะเติบโตอย่างไร" แต่สิ่งสำคัญคือ "จะอยู่รอดอย่างไร” และ “จะสร้างการเติบโตท่ามกลางความไม่แน่นอนได้อย่างไร"
เพราะวันนี้วิกฤตที่เกิดขึ้นไม่ได้มาเป็นช่วงๆ แต่กลายเป็นสภาวะปกติของโลกธุรกิจ (New Normal) สูตรสำเร็จเดิมๆ จึงไม่สามารถนำมาใช้ได้เหมือนเมื่อก่อน ทั้งการบริหารองค์กร การวางกลยุทธ์ การลงทุน ไปจนถึงการพัฒนาคน ล้วนต้องถูกทบทวนใหม่ทั้งหมด
บนเวทีเสวนา CTC 2026 หัวข้อ Business Trends 2026 – 2027 โดยมี “ไตรเตชะ ตั้งมติธรรม” กรรมการผู้จัดการ บริษัท ศุภาลัย จำกัด (มหาชน) และ “กานติมา เลิศยุติธรรม” Chief Human Resources Officer, AIS (ผู้แทนจาก AIS Academy) มาร่วมพูดคุยที่ไม่ได้เป็นเพียงการแลกเปลี่ยนมุมมองของผู้บริหารจากสองอุตสาหกรรม หากแต่เป็นการถอดบทเรียนจากประสบการณ์จริงขององค์กรที่ต้องเผชิญความผันผวนอย่างต่อเนื่อง ทั้งในมิติของการบริหารธุรกิจ การรักษาความสามารถในการแข่งขัน และการเตรียมคนให้พร้อมสำหรับโลกการทำงานยุคใหม่
หลายประเด็นสะท้อนให้เห็นว่า "ผู้ชนะ" ในยุคนี้ อาจไม่ใช่องค์กรที่ใหญ่ที่สุด แต่คือองค์กรที่ “ปรับตัวได้เร็ว” และรู้จัก “สร้างโอกาสจากวิกฤต” ก่อนใคร
ารสนทนาเริ่มต้นจากคำถามที่หลายองค์กรกำลังเผชิญร่วมกันว่า เหตุใด? การทำธุรกิจในวันนี้จึงรู้สึกยากกว่าที่ผ่านมา แม้จะทุ่มเทมากขึ้นแต่ผลลัพธ์กลับไม่เป็นไปตามที่คาดหวัง
ไตรเตชะ มองว่า วิกฤตเศรษฐกิจรอบปัจจุบันถือเป็นช่วงเวลาที่หนักที่สุดเท่าที่เคยพบ เพราะแตกต่างจากวิกฤตในอดีตที่ยังพอมองเห็นจุดสิ้นสุด แต่สถานการณ์ครั้งนี้เต็มไปด้วยความไม่แน่นอน อย่างไรก็ตาม ไม่ใช่ทุกธุรกิจที่จะได้รับผลกระทบในระดับเดียวกัน เช่นเดียวกับอดีตที่บางอุตสาหกรรมยังสามารถเติบโตท่ามกลางวิกฤตได้ หากมีการเตรียมตัวและวางตำแหน่งธุรกิจอย่างเหมาะสม
“ไม่ใช่ทุกอุตสาหกรรมที่จะได้รับผลกระทบเหมือนกันหมด หากย้อนกลับไปวิกฤตต้มยำกุ้งปี 1997 ตอนนั้นแย่มาก แต่บางธุรกิจ เช่น การส่งออก ยังไปได้ดี ขณะที่ธุรกิจอื่นเกือบทั้งหมดแย่หมด ดังนั้นแต่ละธุรกิจได้รับผลกระทบไม่เหมือนกัน แม้แต่บริษัทในธุรกิจเดียวกันก็ต่างกัน อย่างปีนี้ตลาดรวมอสังหาริมทรัพย์ติดลบ แต่ยอดขายของศุภาลัยยังคงเป็นบวกเมื่อเทียบกับปีก่อน”
กานติมา มองผ่านกรอบความเป็น AIS ว่า ตั้งแต่ยุคต้มยำกุ้งเป็นต้นมา แม้แต่ AIS เองที่อยู่ในโลกเทคโนโลยีก็ต้องปรับเปลี่ยนตัวเองอย่างมหาศาล ตอนนี้รู้สึกสงสารประชาชนเพราะตั้งแต่มีโรคระบาดเข้ามา ทุกคนเหมือนไม่ได้พักถูกเคี่ยวเข็ญมาตลอด ในช่วงแรกมีการพูดถึงเรื่องการเปลี่ยนผ่านสู่ดิจิทัลก็ยังอยู่กันแบบสบายๆ แต่พอโรคระบาดมา การดิสรัปชันเกิดขึ้นจริง เทคโนโลยีเข้ามาเปลี่ยนชีวิตและตอบสนองความต้องการค่อนข้างมาก และยังไม่ทันได้หายใจเต็มปอดก็ต้องเผชิญกับเรื่อง AI และ AGI (Artificial General Intelligence) เข้ามาอีก
“แม้แต่บริษัทเทคโนโลยีอย่าง AIS ที่ทำธุรกิจโทรศัพท์มือถือ เคยมีกลุ่มคนที่มีทักษะรูปแบบหนึ่งเพื่อตอบโจทย์ลูกค้าแบบหนึ่ง แต่วันนี้มือถือเป็นเพียงแค่โครงสร้างพื้นฐาน (Infrastructure) และมีธุรกิจใหม่ๆ เข้ามารายล้อมมากมาย ไม่ว่าจะเป็น Entertainment, Digital Banking ที่ไม่มีสาขา, Cloud หรือ Data Center ดังนั้น คนในองค์กรจะถูกดิสรัปและเหนื่อยล้าภายใต้การแข่งขันที่รุนแรง”
คำถามที่ตามมา เมื่อเศรษฐกิจเต็มไปด้วยความท้าทาย สิ่งที่ควรให้ความสำคัญเป็นอันดับแรกคืออะไร?
ไตรเตชะ ชี้ว่า สิ่งแรกที่ทุกธุรกิจละเลยไม่ได้ คือ "สภาพคล่อง" (Liquidity) เป็นตัวแปรสำคัญที่ทำให้การตัดตัดสินใจต่างกันโดยสิ้นเชิง หากบริษัทมีสภาพคล่องไม่ดีมีภาระหนี้สูง ต้องคิดว่า จะจ่ายเงินคู่ค้าอย่างไร จะดูแลพนักงานอย่างไร ส่วนเรื่องการซื้อที่ดินใหม่ไม่ต้องพูดถึงเลย แต่หากสภาพคล่องดีจะมีโอกาสชัดเจน ถือเป็นโอกาสทองในการเก็บเกี่ยวสำหรับผู้ที่มีความพร้อมด้านการเงิน
เรื่องที่สอง คือ "การรักษาคุณภาพ" (Maintain Quality) เมื่อเกิดวิกฤต ลูกค้าอยากได้ของราคาถูกลงจนทำให้บางที่ยอมลดทอนคุณค่าเพื่อลดราคา แม้ว่าการลดแลกแจกแถมเป็นเรื่องที่ต้องทำเพราะเป็นช่วงเวลาที่ดีที่สุดสำหรับคนซื้อบ้าน แต่ทำอย่างไรให้ข้อเสนอหลัก (Proposition) ยังคงอยู่ ไม่สูญหายไป
เรื่องสุดท้ายคือ "การเผื่อเวลาเพื่อพัฒนาภายในองค์กร" (Internal Improvement) จะทำข้อนี้ได้ต้องผ่านข้อแรกมาก่อน คือต้องมีสภาพคล่อง เพื่อให้มีเงินทุนในการพัฒนาคนและปรับปรุงกระบวนการทำงานอย่างต่อเนื่อง เมื่อโอกาสกลับมาเราจะได้เก็บเกี่ยวประโยชน์ได้อย่างเต็มที่
“การลดคุณภาพเพื่อลดราคาเป็นเรื่องยั่วยวนใจแต่ต้องห้ามตัวเองไว้ สิ่งหนึ่งที่สูญเสียไปแล้วเอากลับมาไม่ได้คือความเชื่อใจ ลูกค้าเลือกและรักเราเพราะคุณภาพที่เป็นอยู่ หากลดคุณภาพลงเหลือ 95% แล้วคิดว่าลูกค้าจะรักเหมือนเดิมคงยาก และถ้าความเชื่อใจเสียไปแล้ว การจะดึงกลับคืนมาต้องใช้เวลา และเม็ดเงินมากกว่าเดิมมหาศาล” ไตรเตชะ
อีกประเด็นสำคัญ คือการบริหารคนในยุค AI กำลังกลายเป็นโจทย์ใหญ่ของทุกองค์กร โดยเฉพาะในเรื่องการเพิ่มทักษะให้กับบุคลากร และการเตรียมความพร้อมในกับคนในองค์กร ยังเป็นเรื่องที่หลายองค์กรละเลย
กานติมา ตั้งข้อสังเกตว่า หลายองค์กรลงทุนมหาศาลกับเทคโนโลยี แต่กลับลงทุนกับการพัฒนาคนน้อยเกินไป ทั้งที่เครื่องมือจะสร้างคุณค่าได้ก็ต่อเมื่อมีคนที่สามารถใช้งานได้อย่างเต็มประสิทธิภาพ การพัฒนาบุคลากรในอนาคตจึงไม่ใช่การอบรมแบบเดิม แต่ต้องเป็นการสร้างทักษะที่ตอบโจทย์การเปลี่ยนแปลง พร้อมเปิดโอกาสให้คนเรียนรู้และเติบโตได้ด้วยตนเอง
ขณะเดียวกัน รูปแบบการทำงานและแรงจูงใจของคนรุ่นใหม่ก็เปลี่ยนไปอย่างมาก ทั้งการเติบโตของแรงงานอิสระ การลดความสำคัญของความภักดีต่อองค์กรในรูปแบบเดิม รวมถึงการมอง AI เป็นส่วนหนึ่งของกำลังแรงงานที่ต้องทำงานร่วมกับมนุษย์ ไม่ใช่เข้ามาแทนที่ทั้งหมด สิ่งเหล่านี้ทำให้องค์กรจำเป็นต้องทบทวนทั้งรูปแบบการบริหารคน การสร้าง Talent และบทบาทของผู้นำให้สอดคล้องกับโลกการทำงานยุคใหม่
“วันนี้คำว่า ความจงรักภักดีต่อองค์กร ไม่ได้วัดจากการที่อัตราการลาออกต่ำ (Low Turnover) อีกต่อไป อัตราการลาออกที่ต่ำบางครั้งอาจสะท้อนว่าองค์กรมีคนที่ไม่มีที่ไปอาศัยอยู่เยอะ ตัวเลขและสมมติฐานเดิม ๆ มันพลิกกลับด้านหมดแล้ว ดังนั้นแต่ละองค์กรอย่าทำตามกันโดยไม่คิด เพราะความต้องการของแต่ละองค์กรไม่เหมือนกัน การรู้จักตนเองจึงสำคัญที่สุด” กานติมา กล่าว
ช่วงท้ายของเวที ทั้งสองวิทยากรได้ฝากข้อคิดสำหรับการวางเกมธุรกิจในอนาคต โดย ไตรเตชะ เสนอว่า การวางแผนธุรกิจในยุคนี้ไม่สามารถมองไกลหลายปีเหมือนในอดีต แต่ต้องประเมินสถานการณ์อย่างต่อเนื่อง รู้จักจุดแข็งของตัวเอง และมองหา "จุดเปลี่ยน" ที่จะสร้างความได้เปรียบในการแข่งขัน เปรียบเสมือนเกมฟุตบอลที่การตั้งรับเพียงอย่างเดียวอาจทำให้ไม่แพ้ แต่ไม่มีวันพาไปสู่ชัยชนะ หากต้องการชนะก็ต้องเตรียมจังหวะสวนกลับไว้เสมอ
ทางด้าน กานติมา ได้ทิ้งมุมมองที่น่าสนใจว่า โลกปัจจุบันไม่มีสูตรสำเร็จอีกต่อไป ไม่ว่าจะเป็นองค์กรหรือพนักงาน ต่างต้องลุกขึ้นมากำหนดอนาคตของตัวเอง ไม่รอให้โอกาสเดินเข้ามาหา ขณะเดียวกันผู้บริหารเองก็ต้องกล้าท้าทายความสำเร็จในอดีต เปิดรับมุมมองใหม่ และไม่หยุดเรียนรู้ เพราะคนที่น่ากังวลที่สุดในยุคแห่งการเปลี่ยนแปลง อาจไม่ใช่คนที่มีประสบการณ์น้อย แต่คือคนที่เชื่อว่าประสบการณ์เดิมเพียงพอสำหรับโลกใบใหม่
อย่างไรก็ตาม บทเรียนจากเวทีเสวนาครั้งนี้ สะท้อนให้เห็นว่า แม้ ศุภาลัย และ AIS จะดำเนินธุรกิจอยู่คนละอุตสาหกรรม แต่ต่างมีบทสรุปร่วมกันว่า ความได้เปรียบในการแข่งขันในอนาคตจะไม่ได้วัดกันที่ขนาดองค์กร หรือเม็ดเงินลงทุนเพียงอย่างเดียว หากแต่อยู่ที่ความสามารถในการปรับตัว การรักษาคุณค่าที่ส่งมอบให้ลูกค้า การลงทุนกับคน และการกล้าปรับวิธีคิดให้ทันกับโลกที่เปลี่ยนแปลงอยู่ตลอดเวลา
เพราะวันนี้ “ความไม่แน่นอน” กลายเป็น “เรื่องปกติ” ที่เกิดขึ้นอยู่ตลอดเวลาในการทำธุรกิจ องค์กรที่อยู่รอดอาจไม่ใช่องค์กรที่แข็งแรงที่สุด แต่คือองค์กรที่ “เรียนรู้เร็วที่สุด” พร้อมมองเห็นโอกาสท่ามกลางวิกฤต และกล้าลงมือเปลี่ยนแปลงก่อนที่โลกจะบังคับให้ต้องเปลี่ยน
นั่นคือโจทย์สำคัญของการบริหารธุรกิจและการบริหารคนในทศวรรษใหม่อย่างแท้จริง
