การแข่งขันของธุรกิจขนาดกลางและขนาดย่อมในวันนี้ อาจไม่ได้อยู่ที่คำถามว่า “จะขายอะไรให้ได้มากขึ้น” เพียงอย่างเดียว แต่กำลังขยับไปสู่คำถามว่า ธุรกิจแต่ละรายต้องพัฒนาอะไรเพื่อให้แข่งขันต่อได้ เพราะแม้จะอยู่ในอุตสาหกรรมเดียวกัน แต่บริบทของแต่ละกิจการแตกต่างกัน ตั้งแต่การหาตลาดใหม่ การยกระดับมาตรฐานสินค้า การลดต้นทุน ไปจนถึงการนำเทคโนโลยีและ AI เข้ามาช่วยบริหารธุรกิจ

ความแตกต่างของโจทย์เหล่านี้กำลังทำให้แนวคิดการสนับสนุน SME แบบ One Size Fits All ถูกตั้งคำถาม ขณะที่โมเดล One-on-One ซึ่งเริ่มจากการประเมินว่าแต่ละธุรกิจต้องการอะไร ก่อนจับคู่กับบริการที่ตอบโจทย์โดยตรง กำลังเข้ามามีบทบาทมากขึ้น โดยเฉพาะเมื่อ SME ต้องรับมือกับทั้ง Digital Transformation และ Green Transition ที่เข้ามาเป็นส่วนหนึ่งของการแข่งขันและการเข้าสู่ตลาดใหม่

แนวทางดังกล่าวเป็นทิศทางที่สำนักงานส่งเสริมวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อม (สสว.) เริ่มออกแบบโครงการส่งเสริมผู้ประกอบการผ่านระบบ Business Development Service (BDS) มาตั้งแต่ 5 ปีก่อน พร้อมเตรียมต่อยอดความสำเร็จในปี 2570

ดร.ปณิตา ชินวัตร รองผู้อำนวยการสำนักงาน รักษาการแทนผู้อำนวยการสำนักงานส่งเสริมวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อม (สสว.) กล่าวถึงจุดเปลี่ยนดังกล่าวเกิดขึ้นท่ามกลางความต้องการของ SME ที่มีความหลากหลายอย่างเห็นได้ชัดจากการดำเนินงานในปี 2569 โดยมีผู้ประกอบการยื่นขอรับการสนับสนุน 2,060 ราย คิดเป็น 2,209 ข้อเสนอการพัฒนาธุรกิจ ขณะที่บริการที่ได้รับความสนใจสูงสุดสะท้อนโจทย์ของธุรกิจในแต่ละด้าน ทั้งการตลาดทั้งในและต่างประเทศ 1,185 ข้อเสนอ การพัฒนาคุณภาพและมาตรฐานสินค้า 721 ข้อเสนอ และการบริหารจัดการและเพิ่มผลิตภาพ 269 ข้อเสนอ

ตัวเลขดังกล่าวสะท้อนว่า แม้ผู้ประกอบการจะต้องการ “การพัฒนา” เหมือนกัน แต่สิ่งที่แต่ละธุรกิจต้องการนำไปแก้ปัญหากลับแตกต่างกัน บางรายต้องการเปิดตลาดใหม่ บางรายต้องเร่งยกระดับมาตรฐาน ขณะที่บางรายจำเป็นต้องเพิ่มประสิทธิภาพการดำเนินงาน ดังนั้นหัวใจของการสนับสนุนจึงอาจไม่ได้อยู่ที่การมีมาตรการจำนวนมาก แต่อยู่ที่การทำให้ผู้ประกอบการเข้าถึง บริการที่ตรงกับโจทย์ของตัวเองในเวลาที่เหมาะสม

ในปี 2570 โจทย์ดังกล่าวจะขยายไปสู่การรับมือกับเทคโนโลยีและความยั่งยืนมากขึ้น โดย BDS เตรียมเพิ่มน้ำหนักบริการด้าน AI และ Digital Transformation เพื่อช่วยลดต้นทุน วิเคราะห์ข้อมูล และเพิ่มผลิตภาพ รวมถึงขยายบริการด้าน Green Economy, Carbon Footprint และมาตรฐานสิ่งแวดล้อม เพื่อให้ SME สามารถรับมือกับข้อกำหนดของตลาดและห่วงโซ่อุปทานระหว่างประเทศ

หากมองในมิติของธุรกิจ การเปลี่ยนผ่านสู่ความยั่งยืนจึงอาจไม่ได้มีสูตรเดียวสำหรับ SME ทุกประเภท โรงงานอาจเริ่มจากการลดพลังงานหรือของเสีย ผู้ผลิตอาหารอาจต้องให้ความสำคัญกับมาตรฐานและบรรจุภัณฑ์ ขณะที่ผู้ส่งออกอาจต้องเตรียมความพร้อมด้านมาตรฐานสิ่งแวดล้อมของตลาดปลายทาง ความต้องการที่แตกต่างกันเช่นนี้ทำให้การสนับสนุนแบบเฉพาะรายมีความสำคัญมากขึ้น

ภาพของระบบ BDS จึงไม่ได้มีเพียงการสนับสนุนค่าใช้จ่าย แต่ยังอยู่ที่การสร้างเครือข่ายระหว่าง SME กับผู้ให้บริการทางธุรกิจ โดยปัจจุบันมีหน่วยงานผู้ให้บริการทางธุรกิจ หรือ BDSP ในระบบ 401 หน่วยงาน และมีบริการที่ผ่านการรับรองกว่า 1,464 บริการ ครอบคลุมตั้งแต่การเพิ่มประสิทธิภาพและผลิตภาพ การบริหารจัดการ การยกระดับมาตรฐานสินค้า ไปจนถึงการตลาดและช่องทางจำหน่าย

ผลจากการดำเนินงานตลอด 5 ปีที่ผ่านมา มีข้อเสนอพัฒนาธุรกิจสะสม 6,131 ข้อเสนอ และมีวงเงินอุดหนุนสะสมกว่า 332 ล้านบาท โดยมีการรวบรวมข้อมูลว่าก่อให้เกิดมูลค่าทางเศรษฐกิจสะสมมากกว่า 9,000 ล้านบาท ขณะที่เฉพาะปี 2569 คาดว่าจะสร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจได้ไม่ต่ำกว่า 1,000 ล้านบาท

แน่นอนว่าความสำเร็จที่เกิดขึ้นย่อมไม่ได้เกิดจากการผลักดันของ สสว. เพียงหน่วยงานเดียว แต่ยังมาจากการสร้างภาคีเครือข่ายผู้ให้บริการทางธุรกิจ (BDSP) เป็นกลไกสำคัญในการขับเคลื่อนและพัฒนา SME ไทยร่วมกัน อาทิ บริษัท ห้องปฏิบัติการกลาง (ประเทศไทย) จำกัด ผู้ให้บริการทดสอบมาตรฐานสินค้าและฉลากโภชนาการ, สถาบันชุณหะวัณเพื่อการพัฒนาธุรกิจเอสเอ็มอีอย่างยั่งยืน มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลอีสาน ช่วยยกระดับผลิตภาพด้วยระบบบริหารจัดการน้ำอัตโนมัติและ IoT, กรมการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศและสิ่งแวดล้อม, ศูนย์เชี่ยวชาญเฉพาะทางด้านนวัตกรรมเพื่อการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานอย่างยั่งยืน มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีสุรนารี ให้บริการออกแบบตราสัญลักษณ์ และบรรจุภัณฑ์ด้วย AI สู่ความยั่งยืน และคณะวิทยาศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ให้บริการวิเคราะห์ทดสอบผลิตภัณฑ์อาหาร/สมุนไพรและฉลากโภชนาการ

อย่างไรก็ดีประเด็นที่น่าจับตาในปี 2570 อาจไม่ใช่เพียงว่า SME จะได้รับการสนับสนุนเพิ่มขึ้นเท่าไร แต่คือ ระบบจะสามารถระบุโจทย์ของแต่ละธุรกิจและส่งต่อไปยังบริการที่เหมาะสมได้แม่นยำเพียงใด เพราะในโลกที่ทั้งเทคโนโลยี กติกาการค้า และข้อกำหนดด้านสิ่งแวดล้อมกำลังเปลี่ยนเร็ว ความสามารถในการปรับตัวของ SME อาจไม่ได้ขึ้นอยู่กับการมีเครื่องมือมากที่สุด แต่อยู่ที่การเลือกใช้เครื่องมือที่ใช่กับธุรกิจของตัวเอง
 
"สสว. เชื่อมั่นว่าโอกาสคือจุดเริ่มต้นของการเติบโต และความสำเร็จของการดำเนินงานตลอดระยะเวลาที่ผ่านมา สะท้อนว่าระบบ BDS เป็นเครื่องมือสำคัญที่ช่วยลดต้นทุน เพิ่มขีดความสามารถการแข่งขัน และสร้างโอกาสเติบโตให้กับผู้ประกอบการได้อย่างแท้จริง สสว. พร้อมเดินหน้าผนึกกำลังกับหน่วยงาน BDSP ทุกภาคส่วน เพื่อเป็นแรงขับเคลื่อนให้ SME ไทยก้าวสู่ตลาดระดับสากลอย่างมั่นคง" ดร.ปณิตา กล่าวทิ้งท้าย