พฤติกรรมการดูแลสัตว์เลี้ยงตามเทรนด์ Pet Humanization และ Pet Parent กำลังขยับเข้าใกล้แนวคิด Wellness ของคนมากขึ้น จากเดิมที่การพาไปพบสัตวแพทย์มักเกิดขึ้นเมื่อมีอาการป่วย หรือเป็นการดูแลพื้นฐานอย่างวัคซีนและการป้องกันเห็บหมัด วันนี้เจ้าของจำนวนหนึ่งเริ่มมองไกลกว่านั้น ทั้งการตรวจสุขภาพ การคัดกรองความเสี่ยง อาหารเสริม การออกกำลังกาย ไปจนถึงการตรวจยีนและ DNA เพื่อชะลอความเสื่อมและรักษาคุณภาพชีวิตให้อยู่ได้นานที่สุด แนวคิดดังกล่าวกำลังพา Pet Care จาก “การรักษาเมื่อป่วย” ไปสู่ “การวางแผนสุขภาพระยะยาว” หรือ Pet Longevity ที่ไม่ได้วัดเพียงจำนวนปีที่เพิ่มขึ้น แต่รวมถึง Healthspan หรือช่วงเวลาที่สัตว์เลี้ยงยังมีสุขภาพแข็งแรงและใช้ชีวิตร่วมกับเจ้าของได้อย่างมีความสุข
ภาพการเปลี่ยนแปลงนี้สะท้อนผ่านพฤติกรรมการใช้จ่ายเช่นกัน โดยเคทีซีระบุว่า ช่วงเดือนมกราคม–สิงหาคม 2569 ยอดใช้จ่ายผ่านบัตรเครดิตในหมวดสัตว์เลี้ยงเติบโต 11% จากช่วงเดียวกันของปีก่อน ขณะที่หมวดโรงพยาบาลสัตว์เติบโต 15% และร้านจำหน่ายสินค้าและบริการเกี่ยวกับสัตว์เลี้ยงเติบโต 8% ตัวเลขดังกล่าวจึงไม่ได้สะท้อนเพียงการใช้จ่ายที่เพิ่มขึ้น แต่ชี้ให้เห็นว่าสุขภาพกำลังกลายเป็นหนึ่งในโจทย์สำคัญของการเลี้ยงสัตว์ในยุค Pet Humanization
จากประเด็นดังกล่าว ทางเคทีซีจึงได้จัดกิจกรรม KTC FIT Talk ครั้งที่ 27 ซึ่งร่วมกับโรงพยาบาลสัตว์ทองหล่อและเพ็ทจีนเอ็กซ์ (PetGeneX) เปิดมุมมองเรื่อง “Pet Longevity from Stem Cell to Personalized Life” โดยเนื้อหาครอบคลุมตั้งแต่การป้องกัน การตรวจสุขภาพและคัดกรองความเสี่ยง การออกแบบการดูแลเฉพาะตัว ไปจนถึงนวัตกรรมอย่าง Stem Cell และ Exosome สิ่งที่น่าสนใจจึงไม่ใช่เพียงเทคโนโลยีใหม่ แต่คือการเปลี่ยนวิธีคิดของเจ้าของ จากการรอให้เกิดปัญหาแล้วค่อยรักษา มาเป็นการเตรียมข้อมูลและทางเลือกด้านสุขภาพไว้ล่วงหน้า
สพ.ญ.นวพร ชวนปรีชา ผู้อำนวยการฝ่ายการตลาดและลูกค้าสัมพันธ์ โรงพยาบาลสัตว์ทองหล่อ กล่าวว่า ภาพที่เห็นชัดขึ้นคือเจ้าของพาสัตว์เลี้ยงเข้ารับการตรวจสุขภาพประจำปีมากขึ้น เพราะเริ่มให้ความสำคัญกับการดูแลเชิงป้องกัน ขณะเดียวกันสัตว์เลี้ยงมีอายุยืนขึ้น ทำให้พบโรคความเสื่อมมากขึ้นตามวัย โดยข้อมูลจากโรงพยาบาลระบุว่า อายุเฉลี่ยของกลุ่มสัตว์สูงวัยเพิ่มขึ้นกว่าเมื่อ 5 ปีก่อนถึง 4 ปี และเมื่อเข้าสู่วัยกลางคนราว 6–7 ปีขึ้นไปจนถึงวัยสูงอายุราว 10 ปีขึ้นไป จะพบความเสี่ยงของโรคไต โรคหัวใจ มะเร็ง รวมถึงปัญหากระดูกและข้อเพิ่มขึ้น
ความท้าทายของโรคในสัตว์เลี้ยงคือหลายอาการไม่ได้แสดงออกให้เจ้าของเห็นตั้งแต่ระยะแรก การรอจนสัตว์เลี้ยงแสดงอาการจึงอาจหมายถึงโรคอยู่ในระยะที่มีความเสียหายมากขึ้นแล้ว การตรวจสุขภาพและการตรวจคัดกรองจึงเข้ามามีบทบาทในการมองเห็นความผิดปกติให้เร็วขึ้น โดยเฉพาะเมื่อพิจารณาร่วมกับอายุ สายพันธุ์ และความเสี่ยงเฉพาะตัว
จากแนวคิดเรื่องการป้องกัน จึงต่อเนื่องมาสู่ Personalized Care ที่ไม่ได้หมายถึงการเลือกใช้เทคโนโลยีใหม่ที่สุด แต่เป็นการนำข้อมูลหลายด้าน ทั้งอายุ สายพันธุ์ วิถีชีวิต ประวัติสุขภาพ พฤติกรรม ผลตรวจ โรคร่วม ยีนหรือ DNA และการตอบสนองต่อการรักษา มาประกอบกันเพื่อออกแบบแนวทางที่เหมาะกับสัตว์เลี้ยงแต่ละตัว แนวคิดนี้ทำให้ Pet Longevity มีความหมายมากกว่าการ “ยืดอายุ” เพราะเป้าหมายคือการรักษาช่วงเวลาที่สัตว์ยังสามารถกิน เดิน เล่น และทำกิจกรรมที่ชอบได้อย่างมีคุณภาพ
เมื่อการดูแลสุขภาพขยับจากการป้องกันและตรวจพบความเสี่ยงเร็วขึ้น ขั้นต่อมาคือการนำเทคโนโลยีด้านเวชศาสตร์ฟื้นฟูเข้ามาเป็นอีกทางเลือกในการดูแลสัตว์เลี้ยง นี่คือจุดที่ Stem Cell เริ่มเข้ามาเชื่อมกับแนวคิด Pet Longevity เพราะโจทย์ไม่ได้อยู่เพียงการตรวจให้พบโรคเร็ว แต่รวมถึงการเตรียมทางเลือกสำหรับภาวะเสื่อมตามวัยและโรคบางประเภทที่อาจเกิดขึ้นในอนาคต
รศ. ดร. ปริญญา น้อยสา อาจารย์ประจำสาขาเทคโนโลยีชีวภาพ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีสุรนารี และผู้ร่วมก่อตั้งเพ็ทจีนเอ็กซ์ กล่าวว่า การดูแลทางสัตวแพทย์เฉพาะตัว (Personalized Veterinary Medicine) เชื่อมตั้งแต่การป้องกัน การตรวจติดตาม ไปจนถึงการเลือกแนวทางรักษาที่เหมาะสมมากขึ้นในอนาคต โดย Stem Cell มีบทบาทในเวชศาสตร์ฟื้นฟู เช่น การดูแลสุนัขที่มีภาวะข้อเสื่อม และมีการศึกษาในประเด็นการบาดเจ็บของเส้นเอ็น การซ่อมแซมเนื้อเยื่อ โรคที่เกี่ยวข้องกับการอักเสบหรือภูมิคุ้มกันบางประเภท รวมถึงโรคไตเรื้อรังในแมวและภาวะที่เกี่ยวข้องกับระบบประสาทหรือไขสันหลัง ทั้งนี้ การนำมาใช้ต้องพิจารณาตามข้อบ่งชี้และการประเมินของสัตวแพทย์เป็นรายกรณี
ขณะที่ ดร.พงศกร กันหอม นักวิจัยด้านเทคโนโลยีชีวภาพ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีสุรนารี และผู้ร่วมก่อตั้งเพ็ทจีนเอ็กซ์ อธิบายว่า Stem Cell Banking คือการเก็บทรัพยากรทางชีวภาพของสัตว์เลี้ยงไว้ในช่วงที่ยังพร้อม เพื่อเตรียมเป็นทางเลือกสำหรับอนาคต ไม่ได้หมายความว่าจะต้องนำมาใช้หรือสามารถรักษาได้ทุกโรค โดยคุณภาพของเซลล์อาจเปลี่ยนแปลงเมื่อสัตว์เลี้ยงมีอายุมากขึ้น ขณะที่การนำเซลล์ไปใช้จริงยังต้องขึ้นอยู่กับความเหมาะสมทางการแพทย์
อีกเทคโนโลยีที่ถูกพูดถึงคือ Exosome ซึ่งเป็นอนุภาคที่เกี่ยวข้องกับการสื่อสารระหว่างเซลล์และได้รับความสนใจในการศึกษาด้านการลดการอักเสบ การสมานแผล และการฟื้นฟูเนื้อเยื่อ อย่างไรก็ตาม ประเด็นสำคัญคือการแยก “ศักยภาพ” ออกจาก “มาตรฐานการรักษา” เพราะการนำมาใช้ยังต้องพิจารณาหลักฐาน ความปลอดภัย และความเหมาะสมของสัตว์แต่ละราย สะท้อนว่าแม้นวัตกรรมจะเปิดทางเลือกใหม่ แต่ไม่ได้หมายความว่าเทคโนโลยีเดียวจะเหมาะกับสัตว์เลี้ยงทุกตัว
ในมุมของ Pet Parent ประสบการณ์ของ พิมพ์ประไพ น้อยรอด เจ้าของเพจ Tama.theshiba สะท้อนอีกด้านของ Pet Longevity ได้ชัดเจนขึ้น หลังจากทามะมีปัญหาสุขภาพ เธอหันมาให้ความสำคัญกับการตรวจสุขภาพตามวัย อาหาร น้ำหนัก การออกกำลังกาย และการสังเกตพฤติกรรมในชีวิตประจำวัน ก่อนตัดสินใจฝากเก็บเซลล์ต้นกำเนิดเพื่อเตรียมอีกหนึ่งทางเลือกในอนาคต โดยไม่ได้คาดหวังว่าจะต้องนำมาใช้ เพราะสิ่งสำคัญกว่าจำนวนปีคือการที่ทามะยังสามารถกิน เดิน เล่น และมีความสุขได้ในทุกวัน
ทางด้าน สิรีรัตน์ คอวนิช ผู้บริหารสูงสุด ฝ่ายการตลาดบัตรเครดิต กล่าวว่า ข้อมูลการใช้จ่ายในหมวดสัตว์เลี้ยงช่วยให้เห็นความต้องการของสมาชิกที่เปลี่ยนไป และนำไปสู่การเชื่อมโยงกับองค์ความรู้ พันธมิตร และบริการที่เกี่ยวข้องกับการดูแลสัตว์เลี้ยงมากขึ้น โดยช่วงเดือนมกราคม–สิงหาคม 2569 ยอดใช้จ่ายหมวดสัตว์เลี้ยงผ่านบัตรเครดิตเคทีซีเติบโต 11% หมวดโรงพยาบาลสัตว์เติบโต 15% และร้านจำหน่ายสินค้าและบริการเกี่ยวกับสัตว์เลี้ยงเติบโต 8%
จากภาพรวมของเวทีเสวนา ทิศทางของ Pet Longevity จึงน่าจะไม่ได้หยุดอยู่ที่การทำให้สัตว์เลี้ยง “อายุยืน” แต่กำลังขยับไปสู่การดูแลที่มองล่วงหน้ามากขึ้น ตั้งแต่การป้องกันและ Early Detection การใช้ข้อมูลเพื่อออกแบบการดูแลเฉพาะตัว ไปจนถึงเทคโนโลยีด้านเวชศาสตร์ฟื้นฟูอย่าง Stem Cell และ Exosome ขณะเดียวกันเจ้าของจะต้องมีบทบาทมากขึ้นในการติดตามสุขภาพและตัดสินใจเลือกทางเลือกที่เหมาะกับสัตว์แต่ละตัว โดยมีสัตวแพทย์และหลักฐานทางการแพทย์เป็นตัวช่วยกำกับทิศทาง
ท้ายที่สุด Pet Longevity อาจกำลังเปลี่ยนคำถามสำคัญของการเลี้ยงสัตว์ จากเดิมว่า “เมื่อป่วยแล้วจะรักษาอย่างไร” ไปสู่ “ตั้งแต่วันนี้จะดูแลอย่างไรให้เขาแข็งแรงได้นานที่สุด” และเมื่อเจ้าของเริ่มคิดในกรอบนี้มากขึ้น สุขภาพสัตว์เลี้ยงจึงไม่ได้เป็นเพียงค่าใช้จ่ายเมื่อเกิดโรค แต่กลายเป็นเรื่องที่ต้องวางแผนต่อเนื่องตามช่วงวัย ความเสี่ยง และคุณภาพชีวิตของสัตว์เลี้ยงแต่ละตัว ซึ่งจะเป็นโจทย์สำคัญของตลาด Pet Care ในระยะต่อไป
