มีข้อมูลที่น่าสนใจจาก LINEMAN รายงานว่า ยอดขายของร้านกาแฟ Non-Chian มาจาก Specialty Coffee ถึง 56% ยิ่งถ้าเป็นในกรุงเทพฯ และปริมณฑล ตัวเลขจะกระโดดสูงไปถึง 66% ส่วนถ้าเป็นต่างจังหวัดจะลดลงมาเหลือ 43%

ตัวเลขนี้กำลังบอกเราว่าตลาดกาแฟฝั่งบริโภคนอกบ้าน (ร้านกาแฟ,คาเฟ่, ร้านอาหาร) ซึ่งมีมูลค่าสูงถึง 93,555 ล้านบาทนั้น พฤติกรรมผู้บริโภคมีการเปลี่ยนแปลงหันไปดื่มกาแฟพิเศษมากขึ้น

เมื่อพูดถึงกาแฟพิเศษ นอกเหนือจากตัวเมล็ดกาแฟ อีกหนึ่งมุมที่สร้างความแตกต่างและเรียกลูกค้าประจำก็คือบาริสต้าที่แต่ละคนก็จะมีความชำนาญในการชงกาแฟที่แตกต่างกันไป

นอกเหนือจากการชงผ่านเครื่อง Espresso Machine การชงด้วยวิธีดริปแบบ Slow Bar จึงเป็นอีกวิธีที่บาริสต้าทั่วโลกนิยมนำมาใช้ เพราะตัวบาริสต้าเองสามารถที่จะควบคุมการชงให้กาแฟแต่ละแก้วมีกลิ่นและรสชาติตามความต้องการ

ไม่นานมานี้ก็มีคนคิดหุ่นยนต์ดริปกาแฟขึ้นมาเพื่อเป็นอีกทางเลือกของร้านกาแฟ คือข้อดีของเครื่องชงกาแฟแบบดริปอัตโนมัติก็คือ

1. ความแม่นยำและความสม่ำเสมอของรสชาติ (Consistency) หุ่นยนต์ดริปกาแฟสามาร ควบคุมและมอบรสชาติกาแฟที่สม่ำเสมอได้ดีกว่าการดริปด้วยมือ ในขณะที่การดริปด้วยมืออาจมีความผิดพลาดของมนุษย์ ทำให้กาแฟ 20 แก้วมีรสชาติแตกต่างกันได้ แต่หุ่นยนต์สามารถทำให้รสชาติที่แม่นยำ

2. ความเร็วในการชง (Speed) เครื่องสามารถชงพร้อมกันได้ถึง 5 เซตในเวลาเดียวกัน และใช้เวลาในการชงต่อรอบเร็ว โดย 5 หัวใช้เวลาเพียง 5 นาทีนิดๆ ซึ่งเร็วกว่าการดริปด้วยมือแบบดั้งเดิม

3. ควบคุมและปรับแต่งได้ (Fine-tuning) หุ่นยนต์ดริปกาแฟมีโปรแกรมดริปมาตรฐานให้มา และสามารถปรับแต่ง (Fine-Tuning) การชงได้ เช่น ปริมาณน้ำต่อครั้ง หรือจำนวนครั้งในการเทน้ำ

4. ใช้งานง่าย (User-friendly) อินเทอร์เฟซของหุ่นยนต์ดริปกาแฟออกแบบมาให้ใช้งานง่าย โดยเฉพาะเมื่อเทียบกับการปรับแต่งผ่านแอปพลิเคชันที่อาจซับซ้อนกว่าสำหรับร้านที่มีสูตรกาแฟจำนวนมาก

5. การเชื่อมต่อและสนับสนุน (Support) หุ่นยนต์ดริปกาแฟสามารถซิงค์ผ่าน WiFi ได้ และมีทีมสนับสนุนจากผู้ผลิตในต่างประเทศคอยช่วยเหลือหากเครื่องมีปัญหา นอกจากนี้ยังสามารถส่งทีมเข้าไปช่วยดูแลและฝึกอบรมการใช้งานเบื้องต้นได้

6. บันทึกสูตรได้จำนวนมาก หุ่นยนต์ดริปกาแฟสามารถบันทึกสูตรได้จำนวนมาก ไม่จำกัดจำนวน เนื่องจากมี Cloud Storage ขนาดใหญ่ บางร้านมีการบันทึกสูตรไว้เป็นหมื่นสูตร

แต่หุ่นยนต์ดริปกาแฟก็มีข้อด้วย คือ
1. ขาดความเป็นมนุษย์ เพราะเครื่องทำหน้าที่ได้แค่ชงกาแฟ ยังไม่สามารถสื่อสาร แลกเปลี่ยนประสบการณ์กับลูกค้าที่ตั้งใจมานั่งดื่มกาแฟได้

2. ต้องปรับแต่งสำหรับเมล็ดกาแฟที่แตกต่างกัน การปรับแต่งการชงเป็นสิ่งจำเป็น เนื่องจากกาแฟแต่ละชนิดมีปัจจัยในการสกัดที่แตกต่างกัน หากเปลี่ยนชนิดของเมล็ดกาแฟ อาจต้องปรับสูตรใหม่

3. ยังไม่แพร่หลาย หุ่นยนต์ดริปกาแฟยังไม่ค่อยมีคนนำมาใช้ในประเทศไทยมากนัก

4. ราคา ราคาของหุ่นยนต์ดริปกาแฟยังค่อนข้างสูงเมื่อเทียบกับการลงทุน เครื่องรุ่นใหญ่ๆ เช่น รุ่น 5-Cup ก็มีราคาหลายแสนบาท

ปัจจุบัน หุ่นยนต์ดริปกาแฟก็เริ่มมีร้านกาแฟขนาดใหญ่นำเข้ามาติดตั้งบ้างแล้วในหลายประเทศ เพื่อรองความความต้องการของลูกค้าที่อยากดื่มกาแฟรสชาติเฉพาะแต่ไม่ค่อยจะมีเวลา ส่วนในประเทศไทยก็มีตัวแทนจำหน่ายที่นำหุ่นยนต์ดริปกาแฟ Poursteady เข้ามาขายอย่างเป็นทางการแล้ว

ผู้ช่วยหรือผู้ท้าชิง ขึ้นอยู่กับ Positioning ของร้าน

ถ้าถามถึงโอกาสทางการตลาดในประเทศไทยก็ยังน่าจะอยู่ใน Stage ของทางเลือก เนื่องจากพฤติกรรมการเสพกาแฟดริปของไทยติดความ Craft และ Content พอๆ กับเรื่องรสชาติ ซึ่งเอียงมาทาง Storytelling มากกว่า ทั้งๆ ที่จุดขายของกาแฟดริปคือการขายรสชาติชัดเจน แต่ก็ถือเป็น Experience เวอร์ชันหนึ่งเหมือนกัน

ดังนั้น การมองว่าหุ่นยนต์ดริปกาแฟจะเข้ามาเป็นผู้ช่วยหรือผู้ท้าชิงก็ต้องขึ้นอยู่กับ Positioning ของร้านกาแฟว่าจะตอบโจทย์ผู้บริโภคกลุ่มไหน

ถ้าต้องการตอบโจทย์เรื่องความสม่ำเสมอ สำหรับร้านกาแฟที่ต้องการความสม่ำเสมอของรสชาติในการชงกาแฟดริป เครื่องนี้ตอบโจทย์ได้ดี โดยเฉพาะอย่างยิ่งร้านที่มีปริมาณลูกค้ามากและต้องการเสิร์ฟกาแฟ  ดริปในเวลาที่รวดเร็วขึ้น

หุ่นยนต์ดริปกาแฟ ถือว่าเป็นส่วนผสมระหว่างเทคโนโลยี ความแม่นยำ และประสิทธิภาพเข้ากับศิลปะการชงกาแฟดริป โดยเฉพาะอย่างยิ่งในตลาดที่ผู้บริโภคเริ่มเปิดรับนวัตกรรมและมองหากาแฟที่มีคุณภาพสูง

เรียกว่าถ้าอยากได้ความ Craft ก็ไปสายคนดริปเหมือนเดิม แต่ถ้าอยากได้ความเป๊ะก็เข้ามาสายนี้

ส่วนถ้าต้องการตอบโจทย์ Experience and Craftsmanship การดริปจากบาริสต้าก็ยังเป็นทางเลือกหลัก เพราะโดยทั่วไปคอกาแฟที่เข้าร้านกาแฟแบบ Slow Bar มักจะอยากกินกาแฟจากบาริสต้ามากกว่า ด้วยเหตุผลจากการมีส่วนร่วมของบาริสต้า และเรื่องการสื่อสาร เพราะบาริสต้าสามารถถ่ายทอดเรื่องราวเกี่ยวกับเมล็ดกาแฟ เทคนิคการชง หรือแม้กระทั่งเรื่องราวเบื้องหลัง ซึ่งเป็นสิ่งที่เครื่องไม่สามารถให้ได้